Pijn onder de hiel (fasciitis plantaris)

Fasciitis plantaris is pijn onder de hiel door overbelasting van de peesplaat onder uw voet. Veel mensen noemen het hielspoor. De pijn is meestal het ergst bij de eerste stappen na het opstaan of na lang zitten. U kunt er zelf veel aan doen. Ons advies: geef dat vier tot zes weken. Is de pijn dan niet duidelijk minder, laat dan onderzoeken wat de klacht in stand houdt.

Iemand houdt de hiel vast; de peesplaat onder de voet is zichtbaar gemaakt, met de pijnlijke plek bij de hiel

Wat is fasciitis plantaris?

De voet van opzij in 3D met botten, banden en pezen; de peesplaat loopt onder de voet van de hiel naar de tenen
De peesplaat loopt van de hiel naar de tenen. De pijn zit meestal waar hij aan de hiel vastzit.

Fasciitis plantaris is een overbelasting van de peesplaat onder uw voet. Die peesplaat, in vaktaal fascia plantaris, is een stevige band van bindweefsel. Hij zit vast aan de onderkant van uw hielbeen en loopt naar voren tot aan uw tenen. Samen met andere delen van de voet houdt hij de voetboog op zijn plaats en vangt hij schokken op als u loopt.

De pijn zit waar de peesplaat aan de hiel vastzit, meestal aan de binnenkant. Te veel en te lang spanning geeft daar kleine beschadigingen. “Fasciitis” betekent ontsteking, maar of het weefsel echt ontstoken is, staat niet vast. Bij klachten die lang duren lijkt het weefsel vooral te slijten. Daarom gebruiken artsen ook de naam fasciopathie plantaris.

Lees meerLees minder

Andere namen die u tegenkomt: plantaire fasciitis, peesplaatirritatie, joggershiel en tennishiel. In het dagelijks spraakgebruik heet het meestal hielspoor.

Het is de meest voorkomende oorzaak van pijn onder de hiel. De meeste mensen met deze klacht zijn tussen de 40 en 60 jaar. Bij kinderen komt het weinig voor: hielpijn bij kinderen komt meestal door de ziekte van Sever.

Hoe voelt fasciitis plantaris?

Wat is het verschil tussen fasciitis plantaris en hielspoor?

Close-up van de hiel van opzij in 3D: onder het hielbeen zit een klein botpuntje, precies waar de peesplaat vastzit
Hielspoor

In de volksmond zijn het twee namen voor dezelfde pijn. Strikt genomen is een hielspoor iets anders: een puntje bot aan de onderkant van het hielbeen, precies waar de peesplaat vastzit. Dat puntje is te zien op een röntgenfoto.

De pijn

Volgens de huisartsenrichtlijn lijkt zo’n botuitgroei niet samen te hangen met de pijn. Veel mensen hebben een hielspoor zonder er iets van te merken. De pijn komt van de peesplaat. Een röntgenfoto om een hielspoor aan te tonen is daarom niet nodig: de foto laat niet zien of uw pijn daardoor komt.

Hoe ontstaat fasciitis plantaris?

Hoe stelt de podotherapeut fasciitis plantaris vast?

De handen van een podotherapeut drukken met de duimen op de binnenkant van de hiel van een voet die op een behandelbank ligt

De podotherapeut herkent fasciitis plantaris aan uw verhaal en aan lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto of ander aanvullend onderzoek is daarvoor meestal niet nodig.

Lees meerLees minder

U vertelt waar en wanneer het pijn doet, hoe het begon en wat u al hebt geprobeerd. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en hoe uw voeten, knieën en heupen bewegen. Bij hielpijn drukt hij onder meer op de binnenkant van de hiel, en kijkt hij naar de stand van uw voeten, hoe ver uw enkel naar boven buigt en hoe uw schoenen zijn afgesleten.

Hielpijn kan ook een andere oorzaak hebben, zoals een klacht van de achillespees, een beknelde zenuw, een vermoeidheidsbreukje in het hielbeen of een dunner geworden vetkussen onder de hiel. Twijfelt de podotherapeut, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Aan het eind hoort u wat er aan de hand is en wat wij adviseren. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen bij fasciitis plantaris?

U kunt de peesplaat zelf ontlasten. Deze adviezen uit de huisartsenrichtlijn kunnen de pijn verminderen:

  • Sta of loop niet heel lang achter elkaar.
  • Loop niet op blote voeten als de pijn daardoor erger wordt.
  • Draag schoenen die prettig zitten, bijvoorbeeld schoenen die veel steun geven.
  • Probeer uit of een zachte of juist een harde zool in uw schoen minder pijn geeft.
Lees meerLees minder
  • Sporten mag. Doe het minder fel dan voordat de klacht begon, begin elke keer rustig en bouw langzaam op. Doet sporten op harde grond pijn, kies dan gras of een bospad. Blijft het pijn doen, dan zijn zwemmen en fietsen goede alternatieven, omdat uw voet daarbij minder gewicht draagt.
  • Zooltjes uit de winkel. Zachte hielspoorzooltjes van de drogist of schoenmaker kunnen de pijn misschien verminderen. Doe er dan in allebei uw schoenen een, ook als maar één voet pijn doet; anders kunt u scheef gaan lopen.
  • Pijnstillers. Bij veel pijn noemt Thuisarts paracetamol. Vraag uw apotheek welke pijnstiller bij u past.

Welke oefeningen helpen bij fasciitis plantaris?

Deze drie oefeningen rekken de peesplaat en de kuit. Ze kunnen de pijn verminderen.

Belangrijk: een oefening mag een beetje pijn doen, maar die pijn moet weg zijn voor u de volgende keer oefent. Is hij dan niet weg, doe de oefening minder vaak of minder lang. Te veel rekken kan de klacht erger maken. Wordt de pijn erger, stop dan en vraag advies aan uw podotherapeut, fysiotherapeut of huisarts.

  1. Iemand zit met de voet over de knie van het andere been; de ene hand rust bij de hiel, de andere trekt de tenen omhoog

    Oefening 1: de peesplaat rekken

    Ga zitten en leg de pijnlijke voet over de knie van uw andere been. Trek met één hand uw tenen zo ver mogelijk naar u toe. Met de andere hand voelt u onder uw voet dat de peesplaat strak staat. Houd dit 10 seconden vast en laat los. Doe dit 10 keer achter elkaar, het liefst 3 keer per dag.

  2. Een jonge vrouw staat met beide handen tegen de muur, één voet een stap naar achteren, beide hielen op de grond

    Oefening 2: de kuit rekken tegen de muur

    Zet uw handen op schouderhoogte tegen de muur. Zet één voet een stap naar achteren en houd die knie gestrekt en de hiel op de grond. Buig uw voorste knie tot u de kuit van het achterste been voelt rekken.

  3. Een jonge vrouw zit op de grond met één been gestrekt en trekt met een handdoek om de voorvoet de tenen naar zich toe

    Oefening 3: rekken met een handdoek

    Ga op de grond zitten met uw been gestrekt. Leg een handdoek om uw voorvoet en tenen. Trek de handdoek naar u toe tot u spanning voelt in de kuit. Houd deze stand goed vast, zodat u ook rek voelt aan de onderkant van de voet. Houd dit 10 tellen vast en doe de oefening 3 keer.

Iemand staat met de voorvoeten op een traptrede en laat de hielen over de rand zakken; er staat een rood kruis door de foto

Belangrijke tip: doe deze oefening niet

Op een traptrede staan en uw hielen laten zakken wordt vaak aangeraden. Doe dit niet zolang uw peesplaat overbelast is. Deze oefening maakt de klacht in dat stadium vaak erger.

De podotherapeut kan oefeningen op uw klacht afstemmen. Meer over strekoefeningen bij podotherapie.

Gaat fasciitis plantaris vanzelf over, en hoe lang duurt het?

Het kan vanzelf minder worden, als u de peesplaat rust geeft en de adviezen hierboven volgt. Blijf er alleen niet te lang mee doorlopen.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Wacht in elk geval niet langer dan acht tot twaalf weken.

Lees meerLees minder

Waarom niet langer? In onze praktijk zien wij dat klachten die lang blijven bestaan, moeilijker te behandelen zijn. Daarom vinden wij vroeg onderzoek belangrijk: hoe eerder u weet wat uw peesplaat overbelast, hoe eerder u daar gericht iets aan kunt doen.

De duur verschilt per persoon. Hij hangt af van hoe lang u de klacht al hebt en van wat de peesplaat blijft belasten: uw werk, uw sport, uw schoenen of de stand van uw voeten. Precies dat zoekt het onderzoek uit.

Hoe behandelen wij fasciitis plantaris?

Bij fasciitis plantaris kan de behandeling bestaan uit:

  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet. De zool zorgt dat uw voet evenwichtiger wordt belast en vermindert de druk op de peesplaat. Of een zool bij uw voet het juiste antwoord is, bekijkt de podotherapeut eerst bij het onderzoek.
    Zooltherapie
  • Tape die de peesplaat tijdelijk ontlast.
    Medical taping
  • Strekoefeningen die passen bij wat wij bij het onderzoek zien.
    Strekoefeningen
  • Slippers of sandalen met uw eigen zool erin, voor wie thuis of in de zomer veel zonder gewone schoenen loopt.
    Fits footwear
  • Advies over belasting en schoenen, afgestemd op uw werk, sport en voeten.

Kunt u fasciitis plantaris voorkomen?

U kunt de kans op overbelasting kleiner maken. Helemaal voorkomen lukt niet altijd, zeker niet als u een voetstand of een stijve kuit hebt die de kans groter maakt.

  • Bouw sporten, wandelen en hardlopen geleidelijk op, en niet ineens veel meer.
  • Draag schoenen met steun en demping, en loop niet lang op blote voeten op een harde vloer.
  • Vervang sportschoenen als de demping versleten is.
  • Rek uw kuiten voor en na het sporten, en geef uw voeten rust na een zware inspanning.
  • Werkt u staand, wissel dan waar het kan af met zitten of lopen.
  • Bij overgewicht: afvallen haalt druk van uw voeten.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt of steeds terugkomt, of als hij u hindert bij werk, sport of dagelijkse dingen. Meer hierover leest u bij Gaat fasciitis plantaris vanzelf over?

Eerst naar de huisarts bij een van deze signalen. Ze komen weinig voor, maar dan moet eerst een arts kijken:

  • De pijn begon plotseling, bijvoorbeeld na een val, een ongeluk of een klap op de hiel.
  • U hebt ook ’s nachts pijn, of als u stil zit of ligt.
  • Uw hiel is rood of donkerder, dik en warm.
  • U hebt pijn in beide hielen, zeker samen met koorts, afvallen zonder reden of een ziek gevoel.
  • U voelt minder in uw voet, hebt tintelingen of minder kracht.
  • Meerdere gewrichten zijn pijnlijk en gezwollen.
  • De pijn wordt steeds erger, ook als u de adviezen of een behandeling volgt.

Gaat het om hielpijn bij een kind, lees dan eerst over de ziekte van Sever.

Veelgestelde vragen over fasciitis plantaris

Gaat fasciitis plantaris vanzelf over?

Het kan minder worden met rust en de juiste aanpassingen. Ons advies: is de pijn na vier tot zes weken niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Wacht in elk geval niet langer dan acht tot twaalf weken.

Mag ik blijven sporten?

Ja, als u het rustiger aan doet: minder fel, elke keer rustig beginnen en langzaam opbouwen. Doet het te veel pijn, kies dan tijdelijk een sport waarbij uw voet minder gewicht draagt, zoals zwemmen of fietsen.

Is een röntgenfoto of echo nodig?

Meestal niet. Een röntgenfoto laat hooguit een hielspoor zien, en dat verklaart de pijn niet. Alleen als een arts een breukje in het hielbeen vermoedt, is een foto zinvol.

Helpt shockwave bij fasciitis plantaris?

Shockwave kan het herstel bevorderen, maar alleen als uw voet niet steeds opnieuw overbelast wordt. Daarom adviseren wij om shockwave te combineren met een zool op maat: de shockwave helpt het weefsel herstellen, en de zool voorkomt nieuwe overbelasting. De huisartsenrichtlijn is terughoudender en noemt het effect van shockwave onzeker. Shockwave voeren wij zelf niet uit; daarvoor verwijzen wij u.

Helpen dry needling of een injectie?

De huisartsenrichtlijn raadt beide af. Het effect is onzeker en ze kunnen bijwerkingen geven: dry needling geeft vaak pijn na de behandeling, en een injectie in de peesplaat kan leiden tot een scheur of een infectie. Wij bieden ze niet aan.

Heb ik zolen op maat nodig?

Dat hangt af van wat het onderzoek laat zien. Een zool op maat zorgt dat uw voet evenwichtiger wordt belast en vermindert de druk op de peesplaat. Soms zijn tape of oefeningen genoeg. Na het onderzoek hoort u wat bij uw voet past, en waarom.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Wat neem ik mee naar het eerste onderzoek?

Uw zorgpas en legitimatiebewijs, schoenen die u veel draagt en eventueel sportschoenen, en hulpmiddelen zoals steunzolen die u nu gebruikt. In de wachtkamer hoeft u zich niet te melden: de podotherapeut haalt u op.

Kan mijn kind fasciitis plantaris hebben?

Dat komt weinig voor. Hielpijn bij kinderen komt meestal door de ziekte van Sever, een klacht aan de groeischijf van het hielbeen. Lees meer over hielpijn bij kinderen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Behandelrichtlijn Fasciitis plantaris (opent in een nieuw tabblad). Van de Pol AC, Kuijpers T. April 2021.
  2. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb pijn onder mijn voet (hielspoor) (opent in een nieuw tabblad).
  3. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb al lang last van hielspoor en kies een behandeling (opent in een nieuw tabblad) (met de oefeningen).
  4. NHS. Plantar fasciitis (opent in een nieuw tabblad).
  5. Cleveland Clinic. Plantar fasciitis (opent in een nieuw tabblad).

Het advies over hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak maakt en ons advies over shockwave, is het advies van onze praktijk. Het komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten