Hielspoor (calcaneusspoor): wat het is en wat helpt

Een hielspoor is een klein puntje bot onder het hielbeen, op de plek waar de peesplaat vastzit. Veel mensen hebben er een zonder het te merken. Hebt u pijn onder de hiel, dan komt die meestal van de overbelaste peesplaat. Daar kunt u zelf veel aan doen. Ons advies: geef dat vier tot zes weken. Is de pijn dan niet duidelijk minder, laat dan onderzoeken wat uw hiel overbelast.

Close-up van de hiel van opzij in 3D: onder het hielbeen zit een klein botpuntje dat naar voren wijst, precies waar de peesplaat vastzit

Wat is een hielspoor?

Enkel en hiel van opzij in 3D, met botten, banden en pezen; onderaan het hielbeen zit het hielspoor
Het hielspoor zit onder het hielbeen, op de plek waar de peesplaat vastzit, en wijst naar de tenen.

Een hielspoor is een uitgroei van bot aan de onderkant van het hielbeen. Hij zit op de plek waar de peesplaat aan de hiel vastzit. Die peesplaat is een stevige band van bindweefsel die van uw hiel naar uw tenen loopt. Artsen noemen een hielspoor ook calcaneusspoor.

U ziet of voelt het botje zelf niet. Het is alleen te zien op een röntgenfoto. In het dagelijks spraakgebruik heet alle pijn onder de hiel “hielspoor”, ook als er geen botje is.

Een hielspoor komt vaker voor dan u misschien denkt. Van de jonge en middelbare volwassenen heeft ongeveer 1 op de 10 tot 1 op de 5 er een. Op oudere leeftijd en bij een hoger gewicht komt het vaker voor.

Hielpijn bij kinderen heeft meestal een andere oorzaak: de ziekte van Sever.

Hoe voelt een hielspoor?

Wat is het verschil tussen hielspoor en fasciitis plantaris?

Veel mensen gebruiken de twee namen door elkaar. Het zijn twee verschillende dingen, die vaak samen voorkomen.

Hiel van opzij in 3D: de peesplaat gloeit rood op de plek waar hij aan het hielbeen vastzit; er is geen botpuntje
Fasciitis plantaris

Een overbelasting van de peesplaat onder uw voet. Dit is meestal waar de pijn vandaan komt. De podotherapeut herkent het aan uw verhaal en aan lichamelijk onderzoek. Lees over fasciitis plantaris.

Hiel van opzij in 3D: onder het hielbeen zit een klein botpuntje, de peesplaat is niet rood
Hielspoor

Een puntje bot op de plek waar de peesplaat aan de hiel vastzit. Het kan ontstaan als die plek lange tijd te veel te verwerken krijgt. Het is alleen te zien op een röntgenfoto.

Doet een hielspoor pijn?

Lang niet altijd. Veel mensen hebben een hielspoor en hebben nooit last van hun hiel. Wel komt het vaker voor bij mensen met pijn onder de hiel. Dat het botje zelf de pijn geeft, is niet aangetoond. Het gaat meestal samen met veranderingen in de peesplaat, en daarom kijken wij naar wat de peesplaat overbelast.

  • 1 op de 10 tot 1 op de 5 volwassenen heeft een hielspoor.
  • 5 tot 8 keer zo vaak komt het voor bij mensen met pijn onder de hiel.
  • Veel mensen met een hielspoor hebben geen klachten.

Hoe ontstaat een hielspoor?

Zo zien wij het in de praktijk: een hielspoor is een gevolg van langdurige overbelasting van de peesplaat. Op de plek waar de peesplaat aan het hielbeen vastzit, komt steeds te veel trek. Het weefsel wordt daar dikker en harder, en kan verkalken tot een puntje bot.

Drie keer het hielbeen met de aanhechting van de peesplaat: eerst gewoon, dan verdikt, dan met een botpuntje
Van links naar rechts: een gewone aanhechting, een aanhechting die dikker en harder is geworden, en een aanhechting die is verkalkt tot een puntje bot.

Onderzoekers zijn het nog niet eens over hoe het precies gaat. Deze dingen komen vaker samen voor met een hielspoor:

Leeftijd
Hoe ouder u bent, hoe vaker het voorkomt.
Gewicht
Bij een hoger gewicht komt het vaker voor.
De peesplaat
Een hielspoor gaat vaak samen met fasciitis plantaris.
Voetstand
De stand van uw voet speelt mee.
Gewrichtsziekten
Bij artrose en reuma komt het vaker voor.
Lees meerLees minder

In het onderzoek bestaan drie verklaringen naast elkaar: trek van de peesplaat en de korte voetspieren aan het hielbeen, herhaalde kleine belasting, en druk van het lichaamsgewicht op de hiel. Welke het zwaarst weegt, is niet bekend.

Wat de peesplaat overbelast, leest u bij de oorzaken van fasciitis plantaris: veel staan of lopen, een plotselinge toename in sport, een stijve kuit, platvoeten of holvoeten, en schoenen met weinig steun.

Hoe stelt de podotherapeut vast wat er aan de hand is?

Een podotherapeut bekijkt de voeten van een patiënt die op een glazen meetplaat staat

Een hielspoor is alleen te zien op een röntgenfoto. Voor de behandeling van hielpijn is zo’n foto meestal niet nodig: hij laat het botje zien, maar niet waar uw pijn vandaan komt.

Dat zoekt de podotherapeut uit, met uw verhaal en lichamelijk onderzoek.

Lees meerLees minder

U vertelt waar en wanneer het pijn doet, hoe het begon en wat u al hebt geprobeerd. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en hoe uw voeten, knieën en heupen bewegen. Bij hielpijn drukt hij onder meer op de binnenkant van de hiel, en kijkt hij naar de stand van uw voeten, hoe ver uw enkel naar boven buigt en hoe uw schoenen zijn afgesleten.

Hielpijn kan ook een andere oorzaak hebben, zoals een klacht van de achillespees, een beknelde zenuw, een vermoeidheidsbreukje in het hielbeen of een dunner geworden vetkussen onder de hiel. Twijfelt de podotherapeut, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen bij een hielspoor?

Geef de plek onder uw hiel minder te verwerken. Deze adviezen uit de huisartsenrichtlijn kunnen de pijn verminderen:

  • Sta of loop niet heel lang achter elkaar.
  • Loop niet op blote voeten als de pijn daardoor erger wordt.
  • Draag schoenen die prettig zitten, bijvoorbeeld schoenen die veel steun geven.
  • Probeer uit of een zachte of juist een harde zool in uw schoen minder pijn geeft.
Lees meerLees minder
  • Sporten mag. Doe het minder fel dan voordat de klacht begon, begin elke keer rustig en bouw langzaam op. Doet sporten op harde grond pijn, kies dan gras of een bospad. Blijft het pijn doen, dan zijn zwemmen en fietsen goede alternatieven, omdat uw voet daarbij minder gewicht draagt.
  • Hielspoorzooltjes uit de winkel. Zachte zooltjes van de drogist of schoenmaker kunnen de pijn misschien verminderen. Doe er dan in allebei uw schoenen een, ook als maar één voet pijn doet; anders kunt u scheef gaan lopen.
  • Pijnstillers. Bij veel pijn noemt Thuisarts paracetamol. Vraag uw apotheek welke pijnstiller bij u past.

Welke oefeningen helpen bij een hielspoor?

Deze drie oefeningen rekken de peesplaat en de kuit. Ze kunnen de pijn onder de hiel verminderen. Het zijn dezelfde oefeningen als bij fasciitis plantaris, want ze ontlasten de plek waar de peesplaat aan de hiel vastzit.

Belangrijk: een oefening mag een beetje pijn doen, maar die pijn moet weg zijn voor u de volgende keer oefent. Is hij dan niet weg, doe de oefening minder vaak of minder lang. Te veel rekken kan de klacht erger maken. Wordt de pijn erger, stop dan en vraag advies aan uw podotherapeut, fysiotherapeut of huisarts.

  1. Iemand zit met de voet over de knie van het andere been; de ene hand rust bij de hiel, de andere trekt de tenen omhoog

    Oefening 1: de peesplaat rekken

    Ga zitten en leg de pijnlijke voet over de knie van uw andere been. Trek met één hand uw tenen zo ver mogelijk naar u toe. Met de andere hand voelt u onder uw voet dat de peesplaat strak staat. Houd dit 10 seconden vast en laat los. Doe dit 10 keer achter elkaar, het liefst 3 keer per dag.

  2. Een jonge vrouw staat met beide handen tegen de muur, één voet een stap naar achteren, beide hielen op de grond

    Oefening 2: de kuit rekken tegen de muur

    Zet uw handen op schouderhoogte tegen de muur. Zet één voet een stap naar achteren en houd die knie gestrekt en de hiel op de grond. Buig uw voorste knie tot u de kuit van het achterste been voelt rekken.

  3. Een jonge vrouw zit op de grond met één been gestrekt en trekt met een handdoek om de voorvoet de tenen naar zich toe

    Oefening 3: rekken met een handdoek

    Ga op de grond zitten met uw been gestrekt. Leg een handdoek om uw voorvoet en tenen. Trek de handdoek naar u toe tot u spanning voelt in de kuit. Houd deze stand goed vast, zodat u ook rek voelt aan de onderkant van de voet. Houd dit 10 tellen vast en doe de oefening 3 keer.

Iemand staat met de voorvoeten op een traptrede en laat de hielen over de rand zakken; er staat een rood kruis door de foto

Belangrijke tip: doe deze oefening niet

Op een traptrede staan en uw hielen laten zakken wordt vaak aangeraden. Doe dit niet zolang uw peesplaat overbelast is. Deze oefening maakt de klacht in dat stadium vaak erger.

De podotherapeut kan oefeningen op uw klacht afstemmen. Meer over strekoefeningen bij podotherapie.

Gaat een hielspoor vanzelf over, en hoe lang kunt u het aankijken?

De pijn kan vanzelf minder worden, als u de hiel rust geeft en de adviezen hierboven volgt. Veel mensen kijken het daarom eerst even aan. Dat kan, maar loop er niet te lang mee door.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs, zodat het niet erger wordt.

Lees meerLees minder

Waarom niet langer wachten? In onze praktijk zien wij dat klachten die lang blijven bestaan, moeilijker te behandelen zijn. Hoe eerder u weet wat uw hiel overbelast, hoe eerder u daar gericht iets aan kunt doen.

De duur verschilt per persoon. Hij hangt af van hoe lang u de klacht al hebt en van wat de peesplaat blijft belasten: uw werk, uw sport, uw schoenen of de stand van uw voeten.

Hoe behandelen wij een hielspoor?

De behandeling kan bestaan uit:

  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet. De zool zorgt dat uw voet evenwichtiger wordt belast en vermindert de druk op de peesplaat.
    Zooltherapie
  • Tape die de peesplaat tijdelijk ontlast.
    Medical taping
  • Strekoefeningen die passen bij wat wij bij het onderzoek zien.
    Strekoefeningen
  • Slippers of sandalen met uw eigen zool erin, voor wie thuis of in de zomer veel zonder gewone schoenen loopt.
    Fits footwear
  • Advies over belasting en schoenen, afgestemd op uw werk, sport en voeten.

Kunt u een hielspoor voorkomen?

Of u een hielspoor kunt voorkomen, is niet onderzocht. U kunt wel de kans kleiner maken dat de peesplaat overbelast raakt:

  • Bouw sporten, wandelen en hardlopen geleidelijk op, en niet ineens veel meer.
  • Draag schoenen met steun en demping, en loop niet lang op blote voeten op een harde vloer.
  • Vervang sportschoenen als de demping versleten is.
  • Rek uw kuiten voor en na het sporten, en geef uw voeten rust na een zware inspanning.
  • Werkt u staand, wissel dan waar het kan af met zitten of lopen.
  • Bij overgewicht: afvallen haalt druk van uw voeten.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt of steeds terugkomt, of als u hem een 7 of hoger geeft.

Eerst naar de huisarts bij een van deze signalen. Ze komen weinig voor, maar dan moet eerst een arts kijken:

  • De pijn begon plotseling, bijvoorbeeld na een val, een ongeluk of een klap op de hiel.
  • U hebt ook ’s nachts pijn, of als u stil zit of ligt.
  • Uw hiel is rood of donkerder, dik en warm.
  • U hebt pijn in beide hielen, zeker samen met koorts, afvallen zonder reden of een ziek gevoel.
  • U voelt minder in uw voet, hebt tintelingen of minder kracht.
  • Meerdere gewrichten zijn pijnlijk en gezwollen.
  • De pijn wordt steeds erger, ook als u de adviezen of een behandeling volgt.

Gaat het om hielpijn bij een kind, lees dan eerst over de ziekte van Sever.

Veelgestelde vragen over hielspoor

Heb ik een hielspoor of fasciitis plantaris?

Dat kan allebei tegelijk. Fasciitis plantaris is de overbelaste peesplaat. Een hielspoor is een puntje bot dat alleen op een röntgenfoto te zien is. De pijn komt meestal van de peesplaat.

Is een röntgenfoto nodig?

Meestal niet. De foto laat hooguit het botje zien, en dat verklaart de pijn niet. Alleen als een arts een breukje in het hielbeen vermoedt, is een foto zinvol.

Moet een hielspoor operatief worden weggehaald?

Bijna nooit. Een operatie is de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. Na een operatie kunt u uw voet lange tijd niet goed belasten, en er is kans op complicaties. Daarom pakken wij eerst aan wat uw hiel overbelast.

Helpen hielspoorzooltjes van de drogist?

Zachte zooltjes kunnen de pijn misschien verminderen. Doe er dan in allebei uw schoenen een, ook als maar één voet pijn doet. Blijft de pijn, laat dan onderzoeken wat uw hiel overbelast.

Mag ik blijven sporten met een hielspoor?

Ja, als u het rustiger aan doet: minder fel, elke keer rustig beginnen en langzaam opbouwen. Doet het te veel pijn, kies dan tijdelijk een sport waarbij uw voet minder gewicht draagt, zoals zwemmen of fietsen.

Helpt shockwave bij een hielspoor?

Shockwave kan het herstel bevorderen, maar alleen als uw voet niet steeds opnieuw overbelast wordt. Daarom adviseren wij om shockwave te combineren met een zool op maat: de shockwave helpt het weefsel herstellen, en de zool voorkomt nieuwe overbelasting. De huisartsenrichtlijn is terughoudender en noemt het effect van shockwave onzeker. Shockwave voeren wij zelf niet uit; daarvoor verwijzen wij u.

Helpen dry needling of een injectie?

De huisartsenrichtlijn raadt beide af bij pijn onder de hiel. Het effect is onzeker en ze kunnen bijwerkingen geven: dry needling geeft vaak pijn na de behandeling, en een injectie in de peesplaat kan leiden tot een scheur of een infectie. Wij bieden ze niet aan.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Wat neem ik mee naar het eerste onderzoek?

Uw zorgpas en legitimatiebewijs, schoenen die u veel draagt en eventueel sportschoenen, en hulpmiddelen zoals steunzolen die u nu gebruikt. In de wachtkamer hoeft u zich niet te melden: de podotherapeut haalt u op.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Kirkpatrick J, Yassaie O, Mirjalili SA. The plantar calcaneal spur: a review of anatomy, histology, etiology and key associations. Journal of Anatomy 2017;230(6):743-751.
  2. McMillan AM, Landorf KB, Barrett JT, Menz HB, Bird AR. Diagnostic imaging for chronic plantar heel pain: a systematic review and meta-analysis. Journal of Foot and Ankle Research 2009;2:32.
  3. Drake C, Whittaker GA, Kaminski MR, et al. Medical imaging for plantar heel pain: a systematic review and meta-analysis. Journal of Foot and Ankle Research 2022;15:4.
  4. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Behandelrichtlijn Fasciitis plantaris (opent in een nieuw tabblad). April 2021.
  5. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb pijn onder mijn voet (hielspoor) (opent in een nieuw tabblad).
  6. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb al lang last van hielspoor en kies een behandeling (opent in een nieuw tabblad) (met de oefeningen).

Hoe wij het ontstaan zien, hoe lang u het zelf probeert en ons advies over opereren en over shockwave, is de visie van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten