Knobbel achter op de hiel (Haglundse exostose): wat is het en wat helpt?

Een Haglundse exostose is een botuitsteeksel achter op het hielbeen. U ziet of voelt een harde bult, vaak iets aan de buitenkant. De bult zelf doet geen kwaad. Klachten komen vooral door de druk van de schoenrand: de huid en de slijmbeurs eronder raken geprikkeld. Veel mensen hebben zo’n uitsteeksel zonder er last van te hebben. De behandeling begint bijna altijd zonder operatie: andere schoenen, minder druk op de plek en soms een hakverhoging.

Het hielbeen en de voet van opzij in 3D: achter op het hielbeen zit een duidelijk botuitsteeksel dat zacht rood gloeit, met de achillespees erlangs

Wat is een Haglundse exostose?

Het is een uitstekend stuk bot aan de achterkant van het hielbeen, vlak bij de plek waar de achillespees vastzit. De naam komt van de Zweedse chirurg Patrick Haglund, die het in 1928 beschreef. In het Engels heet het ook “pump bump”, naar de pumps die er vaak tegenaan drukken.

Tussen het hielbeen en de achillespees ligt een slijmbeurs. Dat is een zakje met vocht dat wrijving opvangt. Onder de huid kan een tweede slijmbeurs ontstaan. Raken naast het bot ook de slijmbeurs en de aanhechting van de achillespees geprikkeld, dan spreken artsen van het syndroom van Haglund.

Lees meerLees minder

Hoe vaak komt het voor? Cijfers voor Nederland vonden wij niet. Een overzichtsartikel noemt dat ongeveer een kwart van de mensen met klachten aan de aanhechting van de achillespees ook zo’n uitsteeksel heeft. Het komt vooral voor op middelbare leeftijd, vaker bij vrouwen en vaak aan beide hielen.

Hoe voelt een knobbel achter op de hiel?

Heeft u de bult wel, maar geen pijn? Dan hoeft er niets aan te gebeuren. Veel mensen met zo’n uitsteeksel hebben weinig of geen klachten als de schoen genoeg ruimte geeft. Een voet zonder klachten hoeft in principe niet behandeld te worden.

Hoe ontstaat het?

Twee schoenen van achteren naast elkaar: links een pump met een harde, stugge achterkant, rechts een zachte, lage schoen met een zachte hielrand

Waarom de een het krijgt en de ander niet, is niet precies bekend. De bronnen noemen:

Druk van de schoen
Een harde rand aan de achterkant van de schoen drukt en schuurt op het hielbeen. Schoenen met een lage, stugge achterkant, zoals pumps, zijn berucht.
Een korte of strakke achillespees
Mensen met een te korte achillespees krijgen sneller klachten.
De vorm van de voet
Een hoge voetboog (holvoet) en de stand van de hiel worden genoemd.
Aanleg
Het kan in de familie zitten.
Veel hardlopen
Ook dit wordt genoemd.
Lees meerLees minder

Door het schuren kan de slijmbeurs onder de huid ontsteken. Die zwelt op en doet meer pijn als de schoen ertegen drukt. Lees meer bij Slijmbeursontsteking achter de hiel.

Is het een Haglundse exostose, of iets anders?

Pijn in de pees zelf
Een paar centimeter boven de hiel past dat meer bij de achillespees. Zie Pijn aan de achillespees.
Een zachte, warme zwelling
Zonder harde bult past dat meer bij de slijmbeurs. Zie Slijmbeursontsteking achter de hiel.
Pijn onder de hiel
Een hielspoor is een botpuntje aan de onderkant van het hielbeen, een andere plek en een andere klacht. Zie Hielspoor.

De drie komen vaak samen voor. De richtlijn voor achillespeesklachten zegt eerlijk dat niet bekend is hoeveel het botuitsteeksel zelf bijdraagt aan de pijn: het wordt ook gevonden bij mensen zonder klachten.

Hoe wordt het vastgesteld?

De arts of podotherapeut stelt de diagnose meestal op het verhaal en door de hiel te bekijken en te bevoelen. Een röntgenfoto laat het botuitsteeksel zien. In het ziekenhuis wordt die altijd gemaakt. Zo’n foto loopt via de huisarts of de orthopeed; wij maken geen röntgenfoto’s.

Wat kunt u zelf doen?

Gaat het vanzelf over?

Het botuitsteeksel zelf verdwijnt niet. De pijn kan wel weggaan als de druk van de plek is. Een overzichtsartikel zegt dat behandelen zonder operatie bij de meeste mensen genoeg is en dat opereren alleen nodig is bij hardnekkige klachten. Een vaste termijn noemen de bronnen niet.

Ons advies: probeer de adviezen hierboven vier tot zes weken. Is de pijn dan niet minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet.

Wat kan de podotherapeut doen?

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: de bronnen noemen bij deze klacht schoenaanpassing en een hakverhoging in de schoen. Een overzichtsartikel zegt erbij dat het effect van die aanpassingen niet is onderzocht. Een zool op maat wordt in geen van de bronnen genoemd, en onderzoek naar zolen op maat bij een Haglundse exostose vonden wij niet. De zool haalt het botuitsteeksel niet weg. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.

Lees meerLees minder

Helpt behandelen zonder operatie niet, dan kan de orthopeed een injectie in de slijmbeurs geven of opereren. Een injectie vlak bij de achillespees is niet zonder risico: op lange termijn kan de pees scheuren. Bij een operatie wordt het botuitsteeksel weggehaald en de slijmbeurs schoongemaakt. Voor ons is opereren de allerlaatste stap.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing als de pijn na vier tot zes weken niet minder is of erger wordt, of meteen bij pijn van 7 of hoger.

Eerst naar de huisarts bij:

  • een hiel die rood, dik en warm is, zeker met koorts of een wondje op de plek. Een slijmbeurs kan ontstoken raken door een bacterie;
  • een plotselinge felle pijn of een knap achter in de enkel, of niet meer op de tenen kunnen staan;
  • pijn die ’s nachts of in rust niet wijkt;
  • pijn aan de aanhechting samen met langdurige lage rugpijn die voor uw 45e begon, of met psoriasis. De richtlijn raadt dan aan de reumatoloog te laten meekijken.

Veelgestelde vragen over een knobbel achter op de hiel

Is de knobbel gevaarlijk?

Nee. Het is een uitsteeksel van het bot. Veel mensen hebben het zonder klachten.

Gaat de bult weer weg?

De bult van bot blijft. De zwelling van de huid en de slijmbeurs eromheen kan wel slinken als de druk weg is.

Welke schoenen kan ik het best dragen?

Schoenen met een zachte of lage hielrand, of met een open hiel. Een schoenmaker kan de rand oprekken.

Mag ik blijven hardlopen?

De bronnen geven hier geen regel voor. Veel hardlopen wordt wel als mogelijke oorzaak genoemd. Laat de pijn uw gids zijn en zorg dat de schoenrand niet op de plek drukt.

Helpt een hakverhoging?

Ziekenhuizen en overzichtsartikelen noemen het als mogelijkheid. Of het echt werkt, is niet onderzocht.

Wanneer wordt er geopereerd?

Alleen als de klachten blijven ondanks een goede behandeling zonder operatie.

Hoe lang duurt het herstel na een operatie?

Volgens twee ziekenhuisfolders: vier weken met krukken als de pees niet is losgemaakt, en meestal zes weken gips als dat wel is gebeurd. Sporten kan meestal weer na ongeveer drie maanden. Ongeveer drie op de vier mensen zijn tevreden met het resultaat; bij ongeveer één op de tien komen de klachten terug.

Is dit hetzelfde als een hielspoor?

Nee. Een hielspoor zit onder de hiel, deze knobbel achter op de hiel.

Kan een zool de knobbel wegnemen?

Nee. Een zool verandert het bot niet. Lees hierboven wat wij wel doen en wat daarover bekend is.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Zaans Medisch Centrum. Voet: Haglundse exostose (botuitstulping op de hiel) (opent in een nieuw tabblad). Patiëntenfolder, versie 6, 01/2025.
  2. Amphia. Operatieve correctie van hielpijn met verwijderen botuitsteeksel (opent in een nieuw tabblad). Patiënteninformatie.
  3. St. Antonius Ziekenhuis. Haglundse exostose (opent in een nieuw tabblad) (ORT 94-A).
  4. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Achilles tendinopathie, module Diagnose (opent in een nieuw tabblad) (2020).
  5. Vaishya R, e.a. Haglund’s Syndrome: A Commonly Seen Mysterious Condition (opent in een nieuw tabblad). Cureus 2016;8(10):e820.
  6. Choo YJ, Park CH, Chang MC. Rearfoot disorders and conservative treatment: a narrative review (opent in een nieuw tabblad). Ann Palliat Med 2020;9(5):3546-3552.
  7. Wiegerinck JI, e.a. Hielpijn bij kinderen (opent in een nieuw tabblad). Huisarts Wet 2012;55(6):260-5.
  8. Sportzorg.nl. Slijmbeursontsteking (opent in een nieuw tabblad).

Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak maakt en ons advies over opereren is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten