Pijn aan de heupbuiger (iliopsoas): herkennen en herstellen

De heupbuiger is de spier waarmee u uw bovenbeen optilt. Is hij overbelast, dan voelt u pijn aan de voorkant van de heup of diep in de lies, vooral als u het been optilt, de trap op gaat of opstaat uit een stoel. De klacht lijkt op andere liesklachten en is daardoor lastig te herkennen. De behandeling is oefenen en de belasting tijdelijk aanpassen. Herstel duurt weken tot maanden. Over zolen bij deze klacht is geen onderzoek gevonden.

Een sporter in korte broek en shirt tilt tijdens een warming-up de knie op, gezien van opzij vanaf de borst naar beneden

Wat is pijn aan de heupbuiger?

De heupbuiger in 3D, gezien schuin van voren: één spier die van de onderste wervels door het bekken naar de binnenkant van het dijbeen loopt

De heupbuiger loopt diep in de buik naar voren, onder de liesband door, en hecht aan het dijbeen. Hij buigt de heup: u gebruikt hem bij elke stap, bij traplopen en bij het optillen van uw knie. Artsen noemen de spier de iliopsoas.

Bij overbelasting gaat de spier of zijn pees pijn doen. Sportartsen spreken van liespijn die bij de heupbuiger hoort. Het is één van de vier groepen waarin zij liespijn bij sporters indelen; de andere drie zijn de spieren aan de binnenkant van het bovenbeen, het lieskanaal en het schaambeen. Andere namen: iliopsoas syndroom, overbelaste heupbuiger.

Hoe voelt het?

Waardoor ontstaat het?

Sport
Liesklachten komen veel voor bij sporten die veel vragen van de stabiliteit van heup en bekken, zoals voetbal. Liespijn door de heupbuiger wordt ook beschreven bij dansers. Bij hardlopers horen overbelaste spieren en pezen tot de meest voorkomende oorzaken van heuppijn.
Te snel te veel
Bij klachten die langzaam ontstaan, is de oorzaak vaak dat u in korte tijd veel meer bent gaan bewegen.
Een eerdere liesblessure
Volgens de richtlijn is dat de best onderbouwde risicofactor voor een liesblessure bij sport. Minder kracht en stabiliteit rond romp en heup vergroten de kans mogelijk ook.
Na een kunstheup
Bij 2 tot 11 op de 100 mensen met een nieuwe heup schuurt de pees van de heupbuiger tegen de rand van de kunstkom. Dat is een zaak voor de orthopeed.
En de stand van de voeten of de schoenen?
De richtlijn noemt voetstand, schoenen, zolen of een verschil in beenlengte niet bij de oorzaken van liesklachten. Het overzicht uit 2026 noemt ze ook niet.

Is het de heupbuiger, of iets anders?

Dat is ook voor artsen lastig: de klachten van de verschillende oorzaken van liespijn lijken sterk op elkaar, en vaak zijn meer spieren tegelijk overbelast. De arts of therapeut stelt de diagnose met het gesprek en het lichamelijk onderzoek. Een scan is meestal niet nodig en laat bij deze klacht vaak weinig zien.

Pijn bij het naar binnen drukken van de benen
Eerder de spieren aan de binnenkant van het bovenbeen. Zie Liesklachten.
Een bult in de lies, of pijn bij persen
Kan een liesbreuk of een zwakke plek rond het lieskanaal zijn. Ga naar de huisarts.
Stijf na rust en pijn in de lies vanaf 45 jaar
Kan artrose van de heup zijn. Zie Heupartrose.
Klikken, blokkeren of een heup die op slot schiet
Kan uit het gewricht zelf komen.
Een vage liespijn bij een hardloper die elke week erger wordt
Kan een stressbreuk zijn. Stop met lopen en ga naar de huisarts.

Hoe lang duurt het?

Dat verschilt sterk: van enkele weken tot maanden. Het hangt af van hoe lang u al klachten heeft, hoe ernstig ze zijn en hoe u op het oefenen reageert. Voor volledig terugkeren in de sport rekent een ziekenhuisdocument op enkele maanden.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt zij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, wacht dan niet.

Wat kunt u zelf doen?

Iemand in zwarte legging en grijs shirt rekt de voorkant van de heup in een uitvalspas op een mat, gezien van opzij
  • Veel pijn tijdens of na het sporten: stop een paar dagen met uw sport.
  • Lichte pijn die snel weer weg is: u mag blijven sporten, maar korter en minder zwaar.
  • Blijf bewegen. Kies tijdelijk iets dat geen pijn geeft, zoals zwemmen of fietsen.
  • Bouw rustig op. Begin voorzichtig en doe langzaam steeds iets meer. Laat u leiden door hoe de lies reageert, niet door de kalender.
  • Maak de spieren rond romp, bekken, heup en bovenbeen sterker. Dat is de kern van de behandeling.

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Oefentherapie en de belasting aanpassen
De richtlijn vond geen enkel onderzoek naar de behandeling van klachten van de heupbuiger zonder operatie, en adviseert toch actieve oefentherapie. Een overzicht uit 2026 vond ook geen onderzoek met loting. In kleine groepen sporters en dansers lukte het herstel zonder prik of operatie bij 77 tot 100 op de 100.
Rekken
Onderdeel van de oefenprogramma's in die onderzoeken. Los van de rest niet onderzocht.
Een prik met een ontstekingsremmer
Geeft bij ongeveer de helft tot twee derde tijdelijk minder pijn. In een overzicht van zes onderzoeken ging bijna 3 op de 10 mensen daarna toch naar de operatie. Een ziekenhuisdocument raadt de prik bij peesklachten in de lies af, omdat het op langere termijn slecht zou zijn voor de pees.
Pijnstillers
Bij een opvlamming kan een korte kuur van 2 tot 3 weken met een ontstekingsremmende pijnstiller worden overwogen. Thuisarts raadt die middelen bij een verse spierblessure juist af; overleg met uw huisarts.
Operatie (de pees inkerven)
Alleen als langdurig oefenen niet helpt. Het knappen verdwijnt meestal, maar de kracht waarmee u de heup buigt, neemt blijvend af. Voor ons is opereren altijd de allerlaatste stap.
Zolen en schoenen
Niet onderzocht bij deze klacht. Zie “Eerlijk over het bewijs”.

Wat kan de podotherapeut doen?

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: voor zolen bij pijn aan de heupbuiger hebben wij geen onderzoek gevonden. De richtlijn voor liesklachten bij sporters en het overzicht uit 2026 noemen zolen, schoenen en de podotherapeut niet. Een overzicht over zolen bij heuppijn in het algemeen vond 7 kleine onderzoeken; geen daarvan ging over de heupbuiger, en de schrijvers noemen de zekerheid zeer laag tot laag. Wat wel onderbouwd is, is oefenen. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

  • een bult in de lies (bij een bult met ineens veel pijn belt u direct; zie de pagina Liesklachten);
  • een vage pijn in de lies die bij het hardlopen komt en in weken erger wordt;
  • pijn in rust of ’s nachts die niet wegtrekt;
  • u kunt niet op het been staan, of de pijn begon met een val of een plotselinge scheut;
  • koorts, of een lies of heup die rood, dik en warm is;
  • klachten na een heupoperatie of bij een kunstheup.

Thuisarts raadt bij een sportblessure aan naar de huisarts of fysiotherapeut te gaan bij meteen erge pijn, als u niet goed kunt lopen, of als drukken op een pees pijn doet.

Veelgestelde vragen over pijn aan de heupbuiger

Hoe weet ik of het mijn heupbuiger is?

De pijn zit aan de voorkant van de heup of diep in de lies en komt als u het been optilt, de trap op gaat of opstaat. Zeker weten kunt u het zelf niet: andere liesklachten lijken er sterk op.

Hoe lang duurt het herstel?

Van enkele weken tot maanden. Voor volledig sporten moet u rekenen op enkele maanden.

Helpt rekken?

Rekken zit in de meeste oefenprogramma's, samen met oefeningen die de spieren sterker maken. Of rekken alleen helpt, is niet onderzocht.

Welke oefeningen helpen?

Oefeningen voor romp, bekken, heup en bovenbeen, rustig opgebouwd. Een vast schema voor de heupbuiger geven deze bronnen niet; een fysiotherapeut kan het op u afstemmen.

Mijn heup klikt of knapt. Is dat erg?

Een knappende heup zonder pijn is onschuldig. Doet het knappen pijn, dan kan de pees van de heupbuiger meedoen.

Komt het door veel zitten?

Dat hoort u vaak, maar in de bronnen die wij lazen staat het niet. Wat er wel staat: opstaan uit een stoel lokt de pijn uit.

Kan de heupbuiger scheuren?

Bij jongeren kan het stukje bot waar de pees aan vastzit losschieten. Bij een plotselinge scheut met erge pijn gaat u naar de huisarts.

Helpen zolen?

Daar is bij deze klacht geen onderzoek naar gedaan. Wij maken een zool alleen als wij bij het onderzoek iets in het staan of lopen vinden dat bij de pijn past.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Chronische liesklachten bij sporters (opent in een nieuw tabblad). 2010.
  2. Chronische liespijn (opent in een nieuw tabblad). Document op mijnasz.nl.
  3. Frans-Jozef V e.a. Clinical diagnosis and treatment of iliopsoas-related groin pain: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). J Clin Med 2026.
  4. Weir A e.a. Doha agreement meeting on terminology and definitions in groin pain in athletes (opent in een nieuw tabblad). Br J Sports Med 2015;49:768-774.
  5. Katz L e.a. Iliopsoas injections: a systematic review of patient outcomes and progression to surgery (opent in een nieuw tabblad). JBJS Rev 2025.
  6. Kinsella R e.a. Effects of foot orthoses and footwear interventions on impairments and quality of life in people with hip pain: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Musculoskeletal Care 2023.
  7. Paluska SA. An overview of hip injuries in running (opent in een nieuw tabblad). Sports Med 2005.
  8. Thuisarts.nl. Ik heb een sportblessure (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 18-11-2025.
  9. Thuisarts.nl. Ik heb artrose in mijn heup (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 5-11-2025.
  10. Mathew B. Mis femorale stressfracturen bij de vrouwelijke hardloper niet (opent in een nieuw tabblad). Physiotutors, 19-3-2021.
  11. Gezondheid en Wetenschap (België). Stressfracturen (opent in een nieuw tabblad). 27-7-2022.
  12. Anderson CN. Iliopsoas: pathology, diagnosis, and treatment. Clin Sports Med 2016;35(3):419-433 (PMID 27343394).

Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak maakt en ons advies over opereren, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten