Een man in sportkleding loopt over een pad in het park; de heup is midden in beeld

Heupartrose (coxartrose)

Bij heupartrose wordt het kraakbeen in uw heup dunner. Uw heup wordt stijver en doet pijn, vooral in de lies, de bil of het bovenbeen. Artrose gaat niet meer over. U kunt er zelf wel veel aan doen om goed te blijven bewegen. Blijven bewegen en een gezond gewicht helpen het meest. Een nieuwe heup is pas aan de orde als al het andere niet genoeg helpt.

De rechterheup van voren in 3D: de kop van het dijbeen zit in de kom van het bekken en in de gewrichtsspleet bovenaan gloeit het gewricht zacht rood

Wat is heupartrose?

Een close-up van de rechterheup van voren in 3D: de heupkop zit in de kom, het kraakbeen bovenaan is dun en onregelmatig, er zitten kleine botrandjes aan de rand van de kom en van de kop, en in de gewrichtsspleet gloeit het rood
De kop van het dijbeen draait in de kom van het bekken. Bij heupartrose wordt het kraakbeen tussen kop en kom dunner, en groeien aan de rand kleine stukjes bot.

Uw heup is een kogelgewricht. De bolle kop van uw dijbeen draait in een kom in uw bekken. Kop en kom zijn bekleed met een laagje kraakbeen, zodat ze soepel langs elkaar bewegen. Bij heupartrose wordt dat kraakbeen zachter en dunner. De heup beweegt dan minder soepel en wordt stijver.

Artsen noemen artrose in de heup coxartrose. In gewone taal heet het ook wel een versleten heup.

Lees meerLees minder

Als de artrose langer bestaat, verandert ook het bot onder het kraakbeen. Aan de randen van het gewricht groeien extra stukjes bot. Daardoor kan de heup nog stijver worden.

Soms is de pijn een tijd erger door een ontsteking in het gewricht. Hoe artrose precies ontstaat, is nog niet helemaal bekend.

Hoe voelt heupartrose?

Is het heupartrose of iets anders?

Pijn in de heup hoeft geen artrose te zijn. Een andere klacht die vaak voorkomt, is pijn aan de zijkant van de heup:

De rechterheup van voren in 3D: diep in het gewricht aan de kant van de lies gloeit het rood; het botuitsteeksel aan de buitenkant is niet rood
Heupartrose

De pijn zit vooral in de lies, de bil en het bovenbeen. De heup is stijf na rust, en wordt minder beweeglijk.

De rechterheup van voren in 3D: het gewricht zelf is niet rood; op het botuitsteeksel aan de buitenkant bovenaan het dijbeen zit een klein glanzend kussentje, de slijmbeurs, dat rood gloeit
Pijn aan de zijkant van de heup

De pijn zit rond het bot dat bovenaan de buitenkant van uw bovenbeen uitsteekt. Hij is erger als u op die kant ligt, of als u een trap oploopt. Artsen noemen dit het trochantair pijnsyndroom. Vaak gaat het om een geïrriteerde slijmbeurs of pees. Het komt ook voor bij mensen die al artrose in hun heup hebben.

Boven heupartrose: de pijn zit in het gewricht, aan de kant van de lies. Onder pijn aan de zijkant van de heup: de pijn zit op het uitsteeksel van het dijbeen.

Twijfelt u welke van de twee u hebt, of zit de pijn vooral in uw rug? Laat dan eerst de huisarts kijken.

Wie krijgt heupartrose?

Volgens Thuisarts komt heupartrose vooral voor bij mensen van 45 jaar en ouder. Vrouwen krijgen het vaker dan mannen. Het kan ook op jongere leeftijd ontstaan, bijvoorbeeld na een eerder letsel aan de heup.

  • Ruim 1,7 miljoen mensen in Nederland hadden in 2025 artrose (in alle gewrichten samen).
  • Ruim 6 op de 10 van hen zijn vrouwen.

Hoe ontstaat heupartrose?

Hoe stelt de podotherapeut heupartrose vast?

Een podotherapeut legt een patiënt een 3D-scan van een voet uit op een scherm; op tafel staan voetmodellen

Heupartrose herkent een zorgverlener aan uw verhaal en aan lichamelijk onderzoek. Of er een foto nodig is, leest u bij vraag 4. Weet u nog niet of het artrose is? Laat dan eerst uw huisarts kijken.

Dat zoekt de podotherapeut uit: speelt de stand van uw voeten, uw benen of een verschil in beenlengte mee in de belasting van uw heup?

Lees meerLees minder

U vertelt waar en wanneer het pijn doet, hoe het begon, en wat u in uw werk, sport en dagelijks leven doet. De podotherapeut bekijkt de stand van uw heup, benen en voeten, en hoe u staat en loopt. Hij kijkt ook of uw benen even lang zijn.

Pijn rond de heup kan ook een andere oorzaak hebben. Twijfelt de podotherapeut, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen bij heupartrose?

Bewegen is goed voor uw heup en de spieren eromheen. Thuisarts geeft deze adviezen:

  • Probeer elke dag een half uur te bewegen, bijvoorbeeld wandelen of fietsen.
  • Krijgt u tijdens het bewegen meer pijn? Stop dan, en bouw het daarna rustig weer op.
  • Kies sporten die uw heup minder belasten, zoals fietsen, wandelen, nordic walking, zwemmen of aquarobics. Bij volleybal, squash en hardlopen hebben mensen vaak meer pijn.
  • Hebt u overgewicht? Afvallen haalt druk van uw heupen en kan de klachten minder maken.
Lees meerLees minder
  • Een stok of rollator. Een wandelstok, kruk of rollator kan het lopen makkelijker maken. Een ergotherapeut kan u adviseren welk hulpmiddel bij u past.
  • Werk. Hebt u last tijdens uw werk? Bespreek dan met uw werkgever of bedrijfsarts wat u kunt aanpassen.
  • Afvallen. Lukt het niet alleen, dan kan een diëtist of een leefstijlprogramma helpen.
  • Pijnstillers. Paracetamol is de eerste keus. Gebruik pijnstillers zo kort mogelijk. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen of naproxen neemt u niet langer dan 2 of 3 weken achter elkaar. Bent u ouder dan 60, gebruikt u andere medicijnen of hebt u andere ziektes, overleg dan eerst met uw huisarts of apotheek. Pijnstillers maken de pijn minder; de artrose gaat er niet van over.

Welke oefeningen helpen bij heupartrose?

Met oefeningen maakt u de spieren rond uw heup sterker.

Waarom staan hier geen oefeningen? Welke oefeningen bij u passen en hoe zwaar, stelt een fysiotherapeut of oefentherapeut samen met u vast. Daarom staan hier geen oefeningen met aantallen. Blijf de oefeningen thuis doen, ook als de therapie is afgelopen.

Gaat heupartrose vanzelf over?

Nee. Artrose gaat niet meer over. Na jaren kan de artrose erger worden. Hoe het gaat, is bij iedereen anders. De klachten kunnen ook een tijd vanzelf minder worden.

Ons advies: hebt u nieuwe heuppijn, of wordt de pijn erger? Probeer dan eerst vier tot zes weken de adviezen hierboven. Is de pijn daarna niet minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs. Is uw heup dik, warm of rood en hebt u koorts? Bel dan direct uw huisarts (zie wanneer naar de huisarts).

Lees meerLees minder

Veel mensen met heupartrose hebben nooit een operatie nodig. Met bewegen, een gezond gewicht en zo nodig pijnstillers houden zij hun klachten goed vol. Het ziekenhuis kijkt samen met u steeds opnieuw hoe erg de klachten zijn en wat ze betekenen in uw dagelijks leven.

Hoe behandelen wij heupartrose?

De behandeling kan bestaan uit:

  • Advies over schoenen en belasting, afgestemd op uw werk, sport en dagelijks leven.
  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet, als de stand van uw voeten of een beenlengteverschil meespeelt. De zool zorgt dat uw voeten evenwichtiger worden belast. Of een zool de pijn van heupartrose minder maakt, weten wij niet zeker. Daarom kijkt de podotherapeut eerst of het bij u past.
    Zooltherapie
  • Verwijzing naar de fysiotherapeut voor oefentherapie, de behandeling die de richtlijn voor artsen aanraadt als uitleg en zelf bewegen niet genoeg zijn.

Kunt u heupartrose voorkomen?

Helemaal voorkomen kunt u het niet. U kunt de kans wel kleiner houden:

  • Blijf fit en actief.
  • Zorg dat u niet te zwaar wordt.
  • Hebt u reuma of een ontsteking in uw gewrichten, dan is slijtage van de heup moeilijker te voorkomen. Laat u daarvoor goed begeleiden door uw arts.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet minder is, als hij erger wordt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Ook als u denkt dat uw benen niet even lang zijn, kijken wij mee. Meer hierover leest u bij Gaat heupartrose vanzelf over?

Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als dit gebeurt. Dan kan er een bacterie in het gewricht zitten:

  • Uw heup is dik en warm, of de huid is rood.
  • U hebt erg veel pijn en u voelt zich ziek, of u hebt koorts.

Bel op een werkdag de huisarts als uw heup stijf is en de pijn steeds erger wordt, als u meer dan 2 tot 3 weken elke dag sterke pijnstillers nodig hebt, als u steeds slechter gaat lopen, als u ’s nachts veel pijn hebt, of als u een kunstheup wilt bespreken. Bent u jonger dan 45 jaar, laat dan eerst de huisarts kijken of het artrose is.

Veelgestelde vragen over heupartrose

Is heupartrose hetzelfde als slijtage?

Ongeveer. Een versleten heup is de gewone naam voor artrose. Het kraakbeen wordt minder glad. Leeftijd speelt mee, maar ook eerder letsel, zwaar werk en overgewicht. Ook jonge mensen kunnen het krijgen.

Is bewegen gevaarlijk als mijn heup pijn doet?

Nee. Ook kraakbeen heeft beweging nodig. Kraakt of knakt uw heup bij bewegen? Dat betekent niet dat er iets kapotgaat. Doet u heel veel tegelijk, dan kunnen de klachten wel even erger worden. Doe dan een tijd wat minder.

Helpen steunzolen of speciale schoenen?

Dat is niet aangetoond. Thuisarts schrijft dat er geen goed onderzoek is gedaan naar inlegzolen of speciale schoenen bij heupartrose. In een Australisch onderzoek uit 2026 bij 120 mensen gaven stevige, ondersteunende schoenen niet minder pijn bij lopen dan platte, soepele schoenen.

Heb ik een röntgenfoto nodig?

Meestal niet. Bij de gewone klachten van iemand van 45 jaar of ouder is een foto niet nodig om artrose vast te stellen. De arts laat er een maken als de klachten anders zijn dan gewoonlijk, als ze snel veranderen, of als een kunstheup overwogen wordt.

Wanneer krijg ik een nieuwe heup?

Een operatie is de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. Thuisarts noemt een kunstheup pas als u heel veel pijn hebt of uw heup erg stijf is, u steeds slechter loopt, u ook ’s nachts pijn hebt en al het andere niet genoeg helpt. U moet dan ook fit genoeg zijn voor een operatie. Meestal hebt u direct minder pijn, en een kunstheup gaat meestal langer dan 20 jaar mee. Het herstel duurt meestal 3 tot 6 maanden. Wanneer het moment er is, beslist u samen met de orthopeed.

Helpt een prik in de heup?

Soms, voor een tijd. Een prik met een ontstekingsremmer in het heupgewricht kan de pijn tijdelijk minder maken. De arts geeft hem alleen als u erg veel pijn hebt, of als u geen andere pijnmedicijnen mag. Er is een heel kleine kans op een gevaarlijke ontsteking: ongeveer 1 op de 10.000 mensen. Een prik bespreekt u met uw huisarts of orthopeed.

Kan een verschil in beenlengte met mijn heup te maken hebben?

Ja, op twee manieren. Het verband met artrose leest u bij Hoe ontstaat heupartrose? Daarnaast geeft een beenlengteverschil soms pijn aan de zijkant van de heup, een andere klacht. Die pijn zit dan vaker in het langere been. Thuisarts raadt daarvoor een afspraak bij de podotherapeut aan. Lees het verschil.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb artrose in mijn heup (opent in een nieuw tabblad).
  2. Thuisarts.nl. Ik heb artrose in mijn heup en ga naar het ziekenhuis (opent in een nieuw tabblad).
  3. Thuisarts.nl. Ik denk na of ik een kunstheup wil (opent in een nieuw tabblad).
  4. Thuisarts.nl. Ik heb artrose (opent in een nieuw tabblad).
  5. Thuisarts.nl. Ik heb pijn aan de zijkant van mijn heup (trochantair pijnsyndroom) (opent in een nieuw tabblad).
  6. Thuisarts.nl. Ik heb een ontsteking in mijn gewricht door een bacterie (opent in een nieuw tabblad).
  7. Nederlandse Orthopaedische Vereniging / Federatie Medisch Specialisten. Richtlijn Artrose in heup of knie (opent in een nieuw tabblad). 2019.
  8. Anna Ziekenhuis. Versleten heup (artrose in de heup). Folder ORT903, 29-03-2024.
  9. Jeroen Bosch Ziekenhuis. Heup en artrose; stepped care: de 3 stappen (opent in een nieuw tabblad). ORP-011d.
  10. Volksgezondheid en Zorg (RIVM). Artrose (opent in een nieuw tabblad).
  11. Kim C, Nevitt M, Guermazi A, e.a. Leg length inequality and hip osteoarthritis in the Multicenter Osteoarthritis Study and the Osteoarthritis Initiative (opent in een nieuw tabblad). Arthritis & Rheumatology 2018;70(10):1572-1576.
  12. Paterson KL, Bennell KL, Metcalf BR, e.a. Stable supportive footwear for self-managing hip osteoarthritis pain: a randomized clinical trial (opent in een nieuw tabblad). Annals of Internal Medicine 2026;179(4):469-477.
  13. Kinsella R, Nasser A, Menz HB, e.a. Effects of foot orthoses and footwear interventions on impairments and quality of life in people with hip pain: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Musculoskeletal Care 2023;21(4):1529-1550.

Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u komt en ons advies over opereren, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten