Kuitkrampen: wat is het en wat helpt?

Bij een kuitkramp trekt uw kuitspier plotseling samen. Dat doet veel pijn. Het gebeurt vaak ’s nachts, of tijdens en na het sporten. Een kramp is vervelend maar meestal onschuldig, en gaat binnen seconden tot een paar minuten voorbij. Rekken haalt de kramp weg. Magnesium helpt meestal niet. Heeft u ook overdag kramp bij het lopen, of tintelingen in uw voeten? Ga dan naar de huisarts.

Iemand in een grijze broek zit op de rand van een bed en houdt met één hand de kuit van het ene been vast; alleen de benen, voeten en handen zijn te zien

Wat is een kuitkramp?

Bij wie komt het voor?

  • Kuitkrampen komen veel voor. In een groot Amerikaans onderzoek had ongeveer een kwart van de volwassenen er licht last van en 6 op de 100 matig tot veel.
  • De kans is groter bij vrouwen, bij zwangere vrouwen en bij oudere mensen met problemen aan de bloedvaten of zenuwen.
  • Sporters krijgen kramp vooral als de spier moe is.

Waardoor krijgt u kramp in uw kuit?

De oorzaak is niet precies bekend. Artsen denken dat de zenuwen in de kuit extra gevoelig en actief zijn. Bij sporters is vermoeidheid van de spier volgens de sportartsen de waarschijnlijkste oorzaak.

Wat de bronnen noemen als uitlokker:

  • zwaar sporten;
  • te weinig drinken;
  • sommige medicijnen tegen hoge bloeddruk, zoals amlodipine en nifedipine.
Lees meerLees minder

Komt het door vocht en zout? Bij kramp tijdens het sporten denken veel mensen aan te weinig drinken of te weinig zout. Volgens de sportartsen is daar geen hard bewijs voor; vermoeidheid lijkt belangrijker.

Komt het door staan op het werk? Thuisarts noemt staand werk niet als oorzaak. In één onderzoek onder Koreaanse werknemers hing lang staan samen met nachtelijke krampen, maar alleen bij mannen, en zo’n onderzoek kan geen oorzaak aantonen. Bij spataderen kunnen pijn en kramp in de benen voorkomen.

Is het een gewone kramp, of is er meer aan de hand?

Iemand in wandelkleding blijft op een stoep stilstaan, bukt voorover en pakt met één hand de kuit vast; het gezicht is niet te zien

Past bij een gewone kramp: de kramp komt in rust of ’s nachts, of na inspanning; de spier is hard; rekken helpt; na een paar minuten is het voorbij.

Andere klachten die op kramp lijken, vindt u hieronder.

  • Pijn of kramp bij het lopen, die steeds na dezelfde afstand komt en bij stilstaan binnen 10 minuten wegtrekt. Dat past bij vernauwde slagaders in het been (etalagebenen). Bespreek het met de huisarts.
  • Een dikke, glanzende, warme en pijnlijke kuit. Dat kan een trombosebeen zijn. Bel direct de huisarts.
  • Tintelingen, prikkelingen of gevoelloze plekken in voeten en onderbenen. Dat kan op een probleem met de zenuwen wijzen. Ga naar de huisarts.
  • Kuitpijn bij sporten of werken, met het gevoel dat de spier kan scheuren. Dat past bij een overbelaste kuit; nachtelijke kramp kan daar ook bij horen. Lees Overbelaste kuitspieren.
  • Een strak, vol gevoel in het onderbeen dat tijdens het sporten steeds erger wordt en na stoppen zakt. Lees Druk en pijn in het onderbeen bij inspanning.

Wat doet u tijdens een kramp?

  1. Iemand in sokken leunt met de handen tegen een muur; het achterste been is gestrekt met de hiel op de grond en het voorste been is gebogen

    Staand rekken

    Leun voorover tegen een muur. Zet het been met de kramp naar achteren, met de hele voet op de grond. Blijf zo staan tot de kramp weg is.

  2. Iemand zit op een bed met één been gestrekt en trekt met beide handen de tenen van die voet naar zich toe

    Zittend rekken

    Ga zitten, strek uw been en trek uw tenen naar u toe.

  • Sporters: rek de spier 20 tot 30 seconden, en langer als de kramp blijft.
  • Drinken of zout nemen helpt niet op het moment zelf: uw lichaam heeft tijd nodig om het op te nemen.

Wat kunt u doen om minder kramp te krijgen?

Van deze adviezen is niet zeker of ze werken, maar proberen mag:

  • Rek uw kuiten voor het slapen.
  • Masseer uw kuit of neem een warm bad.
  • Slaap op uw zij met gebogen benen, maak het dekbed los bij het voeteneind of leg uw benen wat hoger.
  • Draag goede schoenen, bij voorkeur platte.

Voor sporters noemen de sportartsen: rustig opbouwen, een warming-up en cooling-down, regelmatig rekken en werken aan conditie en spierkracht. Bewezen is dat niet.

Ons advies: probeer dit 4 tot 6 weken. Wordt het niet beter of juist erger, laat er dan naar kijken.

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Rekken tijdens de kramp
Helpt: de kramp trekt weg.
Rekken voor het slapen
Mogelijk. In een Nederlands onderzoek bij 80 mensen van 55 jaar en ouder gaf zes weken elke avond kuiten en hamstrings rekken minder en minder heftige krampen. In een Engels onderzoek bij 191 mensen die kinine gebruikten, hielp twaalf weken kuitrekken niet. Het Cochrane-overzicht (3 onderzoeken, 201 mensen, allen 50 jaar of ouder) concludeert: rekken kan de kramp minder heftig maken; of u er minder krampen door krijgt, is onzeker.
Magnesium
Helpt waarschijnlijk niet. Cochrane (11 onderzoeken, 735 mensen): bij oudere volwassenen geen merkbaar verschil met een neppil; bij zwangere vrouwen spreken de onderzoeken elkaar tegen. Thuisarts: bij zwangere vrouwen kan magnesiumoxide soms helpen, bij anderen niet. De sportartsen: onvoldoende bewijs.
Vitamine B of kalk
Niet nodig; geen goed bewijs.
Medicijnen (hydrokinine)
Helpen meestal niet en hebben bijwerkingen. Alleen bij lang bestaande, ernstige klachten kan de huisarts het 2 tot 4 weken proberen. Niet in de zwangerschap. Kinine zelf wordt hiervoor niet voorgeschreven.
Genoeg drinken, geen alcohol
Aangeraden door Thuisarts. Voor kramp bij sport is het verband met vocht niet bewezen.
Zolen op maat
Niet onderzocht. Geen van de bronnen noemt zolen of de podotherapeut bij kuitkrampen. Thuisarts noemt wel “goede schoenen, bij voorkeur platte”, met de kanttekening dat de werking onzeker is.

Gaat het vanzelf over?

Dat verschilt per persoon. Kuitkrampen kunnen overgaan, maar ook terugkomen. Krampen in de zwangerschap verdwijnen meestal na de bevalling. De kramp zelf beschadigt de spier niet; uw kuit kan er de dag erna wel beurs van zijn.

Wat kan de podotherapeut doen?

Een podotherapeut bespreekt de uitkomst van het onderzoek met een patiënt

Bij losse kuitkrampen in de nacht hebt u ons meestal niet nodig. De adviezen hierboven zijn dan de eerste stap, en bij twijfel de huisarts. Een been zonder klachten bij staan en lopen behandelen wij in principe niet.

Heeft u naast de krampen ook overdag last van uw kuiten bij staan, lopen of sporten? Dan kan het zijn dat uw kuiten overbelast raken. Dan kijken wij graag mee. Wij beginnen altijd met een podotherapeutisch onderzoek: een gesprek over de klacht, voelen waar de pijn zit, de voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren.

Vinden wij iets in het staan of lopen dat bij uw kuitklachten past, dan volgt meestal een traject van 12 weken met zolen op maat. Hoe dat traject verloopt, leest u bij Overbelaste kuitspieren.

Eerlijk over het bewijs: naar zolen bij kuitkrampen is geen onderzoek gedaan, en geen van de bronnen noemt de podotherapeut bij deze klacht. Dat een zool het herstel van overbelaste kuiten helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Voor de kramp zelf beloven wij niets.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de huisarts?

Bij een losse kramp hoeft u nergens heen. Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing als u naast de krampen ook pijn of vermoeide kuiten heeft bij staan, lopen of sporten, en dat na 4 tot 6 weken niet beter wordt of erger wordt. Geeft u die pijn een 7 of hoger op een schaal van 10, wacht dan niet.

Bel direct de huisarts of de huisartsenpost bij:

  • een dikke, glanzende, warme en pijnlijke kuit;
  • sneller ademen dan normaal en pijn bij het ademhalen;
  • een been dat opeens bleek en koud is, of opeens veel minder gevoel of kracht heeft.

Maak een afspraak bij de huisarts bij:

  • tintelingen, prikkelingen of gevoelloze plekken in voeten of onderbenen;
  • ook overdag kramp in het been, bijvoorbeeld bij het lopen;
  • heel veel last van krampen terwijl de adviezen niet helpen;
  • gebruik van amlodipine of nifedipine.

Veelgestelde vragen over kuitkrampen

Waarom krijg ik juist ’s nachts kramp?

Dat is niet precies bekend. Artsen denken dat de zenuwen in de kuit extra gevoelig en actief zijn.

Wat helpt het snelst?

Rekken. Leun tegen een muur met het been naar achteren en de hiel op de grond, of trek zittend uw tenen naar u toe.

Helpt magnesium tegen kuitkramp?

Waarschijnlijk niet. In onderzoek deed magnesium bij oudere volwassenen niet meer dan een neppil. Thuisarts raadt het alleen aan om te proberen in de zwangerschap.

Ik ben zwanger en heb vaak kramp. Is dat normaal?

Zwangere vrouwen hebben meer kans op kuitkrampen. Meestal verdwijnen ze na de bevalling. Bespreek met uw verloskundige of huisarts of magnesiumoxide iets voor u is.

Helpt rekken voor het slapen?

Mogelijk. In een Nederlands onderzoek hadden ouderen die elke avond rekten na zes weken minder en minder heftige krampen. Een ander onderzoek vond geen effect.

Mijn kuit doet de dag na een kramp nog pijn. Kan dat kwaad?

Blijft de kuit dik, warm of pijnlijk, bel dan de huisarts. Over gewone napijn na een kramp zeggen de bronnen niets.

Ik krijg kramp tijdens het sporten. Wat nu?

Stop even en rek de spier 20 tot 30 seconden. Bouw uw training rustig op; een vermoeide spier krampt eerder. Heeft u vaak kramp bij het sporten, dan adviseren de sportartsen een sportarts te raadplegen.

Heb ik een tekort aan zout of vocht?

Dat denken veel mensen, maar het is niet bewezen. Genoeg drinken blijft verstandig.

Helpen steunzolen of andere schoenen?

Naar zolen bij kuitkrampen is geen onderzoek gedaan. Thuisarts noemt goede, platte schoenen als iets wat u kunt proberen.

Wanneer is kramp geen gewone kramp?

Als de kramp bij het lopen komt en bij stilstaan wegtrekt, als uw kuit dik en warm is, of als u tintelingen of gevoelloze plekken heeft. Ga dan naar de huisarts.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb ’s nachts vaak kramp in mijn kuit (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 1 juli 2024.
  2. Sportzorg.nl (VSG). Spierkramp (opent in een nieuw tabblad).
  3. Hawke F e.a. Non-drug therapies for the secondary prevention of lower limb muscle cramps (opent in een nieuw tabblad). Cochrane Database of Systematic Reviews 2021.
  4. Garrison SR e.a. Magnesium for skeletal muscle cramps (opent in een nieuw tabblad). Cochrane Database of Systematic Reviews 2020.
  5. Hallegraeff JM e.a. Stretching before sleep reduces the frequency and severity of nocturnal leg cramps in older adults: a randomised trial (opent in een nieuw tabblad). Journal of Physiotherapy 2012;58:17-22.
  6. Coppin RJ e.a. Managing nocturnal leg cramps: calf-stretching exercises and cessation of quinine treatment (opent in een nieuw tabblad). British Journal of General Practice 2005;55:186-191.
  7. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb etalagebenen (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 23 juni 2026.
  8. Thuisarts.nl (NHG). Ik denk dat ik een trombosebeen heb (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 6 juli 2026.
  9. Thuisarts.nl. Ik heb pijn in mijn kuit bij sporten of werken en ga naar de sportarts of het ziekenhuis (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 5 november 2024.
  10. Grandner MA, Winkelman JW. Nocturnal leg cramps: prevalence and associations with demographics, sleep disturbance symptoms, medical conditions, and cardiometabolic risk factors (opent in een nieuw tabblad). PLoS One 2017;12:e0178465.
  11. Bahk JW e.a. Relationship between prolonged standing and symptoms of varicose veins and nocturnal leg cramps among women and men (opent in een nieuw tabblad). Ergonomics 2012;55:133-139.
  12. El-Tawil S e.a. Quinine for muscle cramps (opent in een nieuw tabblad). Cochrane Database of Systematic Reviews 2015.
  13. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb spataderen.

Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt bij onze praktijk, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten