Pijn onder het gewricht van de grote teen (sesamoiditis)

Onder het gewricht van uw grote teen liggen twee kleine botjes, de sesambeentjes. Bij sesamoiditis zijn die botjes of het weefsel eromheen overbelast en pijnlijk. U voelt pijn onder de bal van de voet bij de grote teen, vooral bij het afzetten en in schoenen met een dunne zool of een hoge hak. Het komt veel voor bij hardlopers en dansers. De eerste stap is de druk van de plek halen: andere schoenen, een kussentje of een zool. Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Begon de pijn plotseling na een sprong of een klap, laat dan eerst de huisarts kijken: een botje kan gebroken zijn.

De voorvoet van onderen in 3D: twee kleine sesambeentjes onder de kop van het eerste middenvoetsbeentje gloeien zacht rood

Wat is sesamoiditis?

De grote teen en de voorvoet van de binnenkant in 3D: een klein sesambeentje ligt onder het gewricht van de grote teen, in de buigpees aan de zool

Sesambeentjes zijn kleine botjes die in een pees liggen. De twee onder de grote teen helpen de pezen die de teen buigen.

Bij elke stap rolt u er met uw gewicht overheen. Bij sesamoiditis zijn de botjes of het weefsel eromheen geïrriteerd geraakt.

Meestal doet het botje aan de binnenkant van de voet het meest pijn.

Lees meerLees minder

Een vage naam. Artsen gebruiken het woord sesamoiditis voor verschillende dingen: irritatie, een beschadigd stukje kraakbeen of een botje dat te weinig bloed krijgt. Een vaste omschrijving bestaat niet. Daardoor zijn onderzoeken moeilijk te vergelijken.

Hoe herkent u sesamoiditis?

Hoe ontstaat sesamoiditis?

Het onderbeen en de hardloopschoen van een hardloper van opzij, op het moment van afzetten: de hiel is los en al het gewicht rust op de bal van de voet

Meestal door herhaalde overbelasting. Vaak is er kort daarvoor iets veranderd: meer sporten, andere schoenen, zwaarder geworden. De bronnen noemen:

  • hardlopen, dansen en sporten met veel springen;
  • schoenen met een dunne, soepele zool of een hoge hak;
  • een holle voet, waarbij meer gewicht op de bal van de voet komt;
  • een platvoet of een scheve grote teen, waardoor de botjes anders komen te liggen;
  • grote sesambeentjes;
  • voetbalschoenen met een nop precies onder de grote teen.

Wat kan het nog meer zijn?

Gaat sesamoiditis vanzelf over?

Vaak wel, als de druk van de plek af gaat, maar het vraagt geduld. Een Engelse publieksbron zegt: “een snelle oplossing is er niet”.

In een overzicht van 59 patiënten, bijna allemaal sporters, kreeg ongeveer twee derde duidelijk minder pijn zonder operatie. De klacht kwam bij een deel terug, en ongeveer de helft van de sporters kon weer zonder pijn sporten.

Wat kunt u zelf doen?

  • Laat de schoenen staan die de pijn uitlokken. Soms is dat al genoeg.
  • Kies een schoen met een dikke, gedempte zool en een lage hak, met een stijve voorkant die iets omhoog loopt. Dan hoeft de grote teen minder te buigen.
  • Geen hoge hakken, puntige schoenen, slippers of dunne soepele zolen. Loop niet op blote voeten op een harde vloer.
  • Een kussentje van vilt in de schoen of op de voet, met de pijnlijke plek vrij, haalt de druk eraf. Het is een tijdelijk hulpmiddel: vilt wordt snel plat.
  • Wissel van beweging. Zwemmen of fietsen in plaats van rennen en springen.
  • Koel bij een opvlamming, hooguit 20 minuten per keer.
  • Blijf in de zone van lichte pijn en doe minder zodra de pijn hevig wordt.
De binnenkant van een grijze sportschoen met een rond viltkussentje op de zool; in het midden van het kussentje zit een ronde uitsparing

Ons advies: probeer dit vier tot zes weken. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt het erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet. Dezelfde termijn noemen podotherapeuten in een onderzoek uit Nieuw-Zeeland: wie na vier tot zes weken niet opknapt, wordt verder onderzocht of doorverwezen.

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Andere schoenen
Eerste stap; soms genoeg.
Kussentje dat de plek vrij legt
Aangeraden, als tijdelijke maatregel.
Zool met een uitsparing onder de botjes, of een stijve zool onder de grote teen
Aangeraden door het handboek en gebruikt door podotherapeuten. In het overzicht waren zolen en injecties de middelen die het vaakst hielpen; in een oude reeks van vijf sporters hadden drie met een zool vrijwel meteen minder pijn. Geen vergelijkend onderzoek.
Oefeningen (rekken van kuit en voetzool, voetspieren)
De Engelse bron geeft ze mee. Het effect is niet apart onderzocht.
Loopschoen of gipslaars
Bij hevige of plotselinge klachten, via een arts.
Injectie met ontstekingsremmer
Kan pijn verlichten. In één reeks hielp het bij 13 van de 27 mensen.
Tape
Niet genoemd in de bronnen die wij openden.
Schokgolftherapie
Eén beschreven patiënt. Te weinig om iets te zeggen.
Operatie
Alleen als laatste stap, na uitgebreide behandeling zonder operatie.

Het bewijs als geheel is zwak: elf onderzoeken met samen 59 patiënten, geen enkele proef met een vergelijkingsgroep. Er zijn geen richtlijnen.

Wat kan de podotherapeut doen?

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: een zool die de druk van de sesambeentjes haalt, wordt in alle bronnen aangeraden en hoort in het overzicht bij de middelen die het vaakst hielpen. Maar dat overzicht telt 59 patiënten en geen enkele vergelijkende proef. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg. Bij een deel van de mensen komt de klacht terug.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing als de pijn na vier tot zes weken niet duidelijk minder is of erger wordt, of meteen bij pijn van 7 of hoger.

Ga eerst naar de huisarts als:

  • de pijn plotseling begon na een sprong, een val of een harde klap, of u niet op de voet kunt staan. Een sesambeentje kan gebroken zijn;
  • het gewricht in korte tijd rood, dik en warm wordt, of u koorts hebt. Dat kan jicht of een infectie zijn;
  • u diabetes hebt en een wond of drukplek onder de voet;
  • de pijn ook ’s nachts en in rust blijft en niet wijkt.

Veelgestelde vragen over sesamoiditis

Wat zijn sesambeentjes?

Kleine botjes die in een pees liggen. Onder de grote teen zitten er twee. Ze helpen de pezen die de teen buigen.

Hoe weet ik of er een botje gebroken is?

Dat is van buiten niet te zien. Een röntgenfoto of MRI laat het zien. Begon de pijn plotseling, ga dan eerst naar de huisarts.

Hoe lang duurt het?

Weken tot maanden. Een snelle oplossing is er niet. In onderzoek hield een deel van de mensen klachten of kwamen ze terug.

Helpen zooltjes of kussentjes?

Ze worden in alle bronnen aangeraden om de druk van de botjes te halen. Hard bewijs is er niet: het is alleen in kleine groepen bekeken.

Helpt tape?

Wij vonden geen bron die tape bij deze klacht noemt.

Zijn er oefeningen?

Een Engelse bron geeft rekoefeningen voor de kuit en de voetzool en oefeningen voor de voetspieren mee. Of ze de klacht korter maken, is niet onderzocht.

Mag ik blijven hardlopen of dansen?

Liever tijdelijk iets anders, zoals zwemmen of fietsen, en daarna rustig opbouwen binnen lichte pijn.

Is een operatie nodig?

Zelden. Een operatie is de laatste stap, als al het andere is geprobeerd.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. MSD Manual (publieksversie). J.C. Connors. Herzien oktober 2025. Sesamoiditis (opent in een nieuw tabblad).
  2. North Cumbria Integrated Care NHS, Podiatry. Sesamoiditis (opent in een nieuw tabblad).
  3. Kaur P, Carroll MR, Stewart S. The assessment and management of sesamoiditis: a focus group study of podiatrists in Aotearoa New Zealand (opent in een nieuw tabblad). J Foot Ankle Res 2023;16.
  4. Biz C e.a. Conservative Treatment of Sesamoiditis: A Systematic Literature Review with Individual-Level Pooled Data Analysis (opent in een nieuw tabblad). Medicina 2025;61(7):1215.
  5. MSD Manual (professional). J.C. Connors. Herzien oktober 2025. Metatarsophalangeal Joint Pain (opent in een nieuw tabblad).

Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten