Wat is de tibialis posterior-pees?

De tibialis posterior is een spier aan de binnenkant van uw onderbeen. Zijn pees loopt langs de binnenkant van uw enkel naar de voet. Daar helpt hij uw voetboog stabiel te houden.
Kan de pees de belasting niet aan, dan gaat hij pijn doen en kan hij zwellen. Artsen spreken van tibialis posterior-tendinopathie of tibialis posterior-disfunctie.
Lees meerLees minder
De pees zit met uw spier vast aan botten onder de voetboog. Heeft hij het moeilijk met de belasting, dan kan de boog zakken. Daardoor kunnen ook banden in de buurt meer worden belast. De pijn kan zich verspreiden rond de voetboog, omdat de pees op meer plekken aan de voet vastzit.
Over de gevolgen voor de vorm van uw voet leest u meer bij Platvoeten.
Hoe herkent u pijn van de tibialis posterior?

De pijn zit aan de binnenkant van uw enkel en soms doorlopend in de voetboog. Dit merkt u vaak:
- pijn of zwelling achter het binnenste enkelbot;
- het begint meestal geleidelijk;
- het doet meer pijn bij lang staan of lopen, en bij hardlopen of springen;
- op uw tenen gaan staan lukt moeilijker.
Het zit meestal aan één voet. Later kan uw voet platter worden en kunt u ook pijn krijgen aan de buitenkant van de voet en de enkel. Wilt u het zelf testen? Houd u vast aan de muur en ga meerdere keren achter elkaar op uw tenen staan met de gezonde voet. Probeer daarna hetzelfde met de pijnlijke voet. Lukt dat niet, of niet zonder pijn? Vertel dat bij uw afspraak, of aan uw huisarts.
Is de pijn wel van deze pees?
Pijn aan de binnenkant van de enkel hoeft niet altijd van de tibialis posterior te komen. Uw achillespees ligt vlak bij deze pees. Daardoor worden de twee klachten soms met elkaar verward. Zit uw pijn vooral achter op de hiel of in de pees boven de hiel? Lees dan Pijn aan de achillespees (achillespeesklachten).
Begon de pijn na een val, een verzwikking of een enkelbreuk? Dan kan een blessure de oorzaak zijn. Ga dan eerst naar uw huisarts. Over een verzwikte enkel leest u meer bij Verzwikte enkel (inversietrauma).
Hoe ontstaat pijn aan de tibialis posterior?
De pees krijgt meer te verwerken dan hij aankan. Dat kan gebeuren als u lange tijd staat of loopt, vooral als dat ineens meer wordt. Zonder behandeling kan de voet verder vervormen. Deze dingen maken de kans groter:
- Ineens meer doen
- Veel staan, lopen of sporten, vooral als dat snel toeneemt.
- Overgewicht
- Het geeft extra belasting op spier en pees.
- Leeftijd en geslacht
- Het komt vaker voor bij vrouwen boven de 40, maar mannen kunnen het ook krijgen.
- Platte voeten of een lage boog
- Mensen met een lage boog hebben vaker last van deze pees.
Lees meerLees minder
- Schoenen, kracht en soepelheid
- Ook uw schoenen en de kracht en soepelheid van bepaalde spieren spelen een rol.
- Andere aandoeningen
- Diabetes, een hoge bloeddruk en bepaalde ontstekingsziekten komen vaker voor bij mensen met deze klacht.
- Een eerdere blessure
- In één overzicht was er bij tot ongeveer de helft van de mensen eerder een blessure of ongeluk, bijvoorbeeld een enkelbreuk.
Hoe stelt de podotherapeut het vast?

De klacht is meestal te herkennen aan uw verhaal en aan lichamelijk onderzoek van uw voet, enkel en knie. Is de diagnose niet duidelijk, dan kan een röntgenfoto of echo worden gemaakt.
Lees meerLees minder
U vertelt waar en wanneer het pijn doet, hoe het begon en wat u al hebt geprobeerd. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en hoe uw voeten, knieën en heupen bewegen. Bij deze klacht voelt hij waar de pijn zit en kijkt hij of u op één voet op uw tenen kunt staan. Ook kijkt hij van achteren hoeveel tenen naast uw hiel uitsteken.
Past het beeld niet bij deze klacht, bijvoorbeeld omdat u een blessure had, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.
Wat kunt u zelf doen bij pijn aan de binnenkant van de enkel?
Deze adviezen komen uit informatie van Britse ziekenhuizen en een podotherapiedienst. Een Nederlandse bron voor deze klacht vonden wij niet.
- Sta en loop tijdelijk minder lang. Laat hoogbelastende sporten, zoals hardlopen, even rusten tot de klachten minder worden.
- Draag schoenen die uw voetboog en enkel steunen. Vermijd slippers.
- Doe oefeningen die de pees en de spieren eromheen sterker maken.
- Verwacht niet dat het binnen een paar dagen beter is. Spieren en gewrichten hebben tijd nodig om aan te passen.
Lees meerLees minder
- Pijnstillers. Paracetamol of ibuprofen kunnen helpen. Vraag uw apotheek wat bij u past.
- Koelen. Leg 10 tot 20 minuten een ijszakje in een doek op de pijnlijke plek, nooit direct op de huid, en wacht minstens twee uur voor u het opnieuw doet.
- Rustig opbouwen. Gaat het beter, ga dan pas naar zwaardere oefeningen als u zich er klaar voor voelt. Twijfelt u, blijf dan bij het huidige oefenschema.
Welke oefeningen helpen?
Oefeningen die de pees en de spieren eromheen sterker maken, horen bij de aanpak. De oefeningen hieronder komen van een Britse ziekenhuispagina. Doet een oefening pijn, doe dan minder herhalingen of doe hem minder vaak.
Belangrijk: een oefening mag niet meer pijn geven. Neemt de pijn toe, stop dan en vraag advies aan uw podotherapeut, fysiotherapeut of huisarts. Zij kunnen de oefeningen op uw klacht afstemmen.

Oefening 1: de voetboog optillen
Ga staan met uw voeten op heupbreedte. Til de binnenkant van uw voetbogen op, terwijl uw tenen en hielen op de grond blijven. Houd dat 10 seconden vast. De bron noemt 10 herhalingen, 3 keer.

Oefening 2: op de tenen gaan staan
Ga op uw tenen staan, met uw voeten op heupbreedte, en houd dat 10 seconden vast. De bron noemt 10 herhalingen, 3 keer. Gaat het makkelijk, knijp dan een tennisbal tussen uw hielen, zoals op de foto.
De podotherapeut kan oefeningen op uw klacht afstemmen. Meer over strekoefeningen bij podotherapie.
Gaat pijn aan de tibialis posterior vanzelf over?
Bij de meeste mensen herstelt deze klacht met rust, aangepaste belasting en oefeningen, maar het duurt een tijd. Ga daarom zelf aan de slag met de adviezen en oefeningen hierboven, en ga niet door op pijn.
Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs, zodat het niet erger wordt.
Lees meerLees minder
Een Britse ziekenhuispagina schrijft dat de meeste mensen met alleen behandeling zonder operatie binnen drie tot twaalf maanden herstellen. Een Britse reumastichting noemt enkele maanden voor volledig herstel. Hoe lang het bij u duurt, kunnen wij vooraf niet zeggen.
Wordt de klacht niet beter, dan kan het zijn dat de pees verder verslechtert. Dan kan de voet verder vervormen en kan later een operatie nodig zijn.
Hoe behandelen wij pijn aan de tibialis posterior?

Wij zoeken eerst uit wat uw pees overbelast, en pakken dat aan. Oefeningen voor de pees en de spieren eromheen blijven daarbij de basis.
Lees meerLees minder
Pas na het onderzoek kiezen wij samen met u wat bij u past. Zo verloopt het:
Onderzoek. De podotherapeut zoekt uit wat de klacht in stand houdt. U hoort wat er aan de hand is en wat wij adviseren.
Behandeling op maat. Wat wij inzetten, hangt af van wat het onderzoek laat zien.
Controle na zeven tot acht weken. Wij bekijken samen of de klacht minder wordt en passen de behandeling zo nodig aan.
De behandeling kan bestaan uit:
- Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet, met steun voor de voetboog. De zool kan de belasting op de pees verminderen. Bij een beginnende klacht lijkt dat in kleine onderzoeken te helpen, vooral samen met oefeningen. Of een zool bij uw klacht past, bekijkt de podotherapeut eerst bij het onderzoek.Zooltherapie
- Oefeningen voor de pees en de spieren eromheen, afgestemd op wat wij bij het onderzoek zien.Strekoefeningen
- Advies over belasting, schoenen en lopen, afgestemd op uw werk en sport.
Soms combineren wij de behandeling met fysiotherapie. Is er meer steun nodig dan schoenen en zolen geven, dan kan een enkelbrace worden geadviseerd. Een operatie is de allerlaatste stap.
Kunt u pijn aan de tibialis posterior voorkomen?
Voor deze klacht vonden wij geen onderzoek over voorkomen. De bronnen noemen wel wat de kans groter maakt. Daaruit volgen deze punten:
- Bouw staan, lopen en sporten rustig op, in plaats van ineens veel meer te doen.
- Draag schoenen die uw voet goed steunen.
- Let op uw gewicht, want overgewicht vergroot de belasting op de pees.
- Houd de spieren van uw been en voet sterk en soepel.
Kreeg u eerder last aan deze pees? Laat uw voeten dan nakijken voor de klacht terugkomt.
Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?
Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Gaat pijn aan de tibialis posterior vanzelf over?
Eerst naar de huisarts bij een van deze signalen. Dan moet eerst een arts kijken:
- Ga eerst naar uw huisarts als: de pijn begon na een val, verzwikking of enkelbreuk;
- u niet meer op uw tenen kunt staan op die voet;
- uw voet merkbaar platter wordt;
- de plek rood, warm en dik is.
- Bel op een werkdag uw huisarts of ga naar een spoedpost als: de pijn heel erg is en u niet meer op de voet kunt staan.
Wilt u eerst weten wat een platte voet is en wanneer dat een probleem is? Lees dan Platvoeten (pes planus).
Veelgestelde vragen over pijn aan de binnenkant van de enkel
Is mijn pijn echt van de tibialis posterior?
Dat kan, maar het kan ook iets anders zijn. Pijn achter het binnenste enkelbot, die geleidelijk begon en erger wordt bij lang staan of lopen, past bij deze pees. Begon de pijn na een val, verzwikking of enkelbreuk? Dan kan het een blessure zijn, en gaat u eerst naar de huisarts.
Moet ik rusten?
Een Britse ziekenhuispagina adviseert tijdelijk minder te staan en lopen en hoogbelastende sporten te laten tot de klachten minder worden. Helemaal niets doen is niet de bedoeling: de oefeningen horen bij de aanpak.
Helpen zolen bij pijn aan de tibialis posterior?
Voor een beginnend stadium zijn vier kleine onderzoeken met samen 186 mensen samengevat. Daarin lijkt een zool met boogsteun de pijn te verminderen, vooral samen met oefeningen. De onderzoeken waren klein en de meeste hadden een hoog risico op vertekening. Het bewijs is dus beperkt. Of een zool op maat beter is dan een kant-en-klare zool, weten wij uit deze onderzoeken niet.
Helpt een brace of steunschoen?
Als schoenen en zolen niet genoeg steun geven, kan een zorgverlener een enkelbrace adviseren. Dat bepaalt u niet zelf: laat het eerst beoordelen.
Mag ik ibuprofen of ijs gebruiken?
Een Britse ziekenhuispagina noemt paracetamol of ibuprofen en koelen met een ijszakje in een doek, 10 tot 20 minuten. Vraag uw apotheek welke pijnstiller bij u past.
Gaat het weer over, of wordt het chronisch?
De meeste mensen herstellen met behandeling zonder operatie binnen drie tot twaalf maanden, volgens een Britse ziekenhuispagina. Hoe het bij u gaat, kunnen wij vooraf niet zeggen. Laat u het langer gaan, dan kan uw voet verder vervormen.
Moet ik geopereerd worden?
Een operatie is de allerlaatste stap. Dezelfde ziekenhuispagina noemt het zeldzaam en overweegt het pas als de klachten na zes tot twaalf maanden behandeling niet beter zijn.
Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?
U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- NHS Greater Glasgow and Clyde. Painful flat foot (opent in een nieuw tabblad).
- Sherwood Forest Hospitals NHS Foundation Trust. Tibialis posterior tendinopathy (opent in een nieuw tabblad).
- Versus Arthritis (nu Arthritis UK). Tibialis posterior dysfunction (opent in een nieuw tabblad).
- Bubra PS e.a. Overzichtsartikel over tibialis posterior-disfunctie, 2015 (opent in een nieuw tabblad).
- Gómez-Jurado I, Juárez-Jiménez JM, Munuera-Martínez PV. Orthotic treatment for stage I and II posterior tibial tendon dysfunction (flat foot): a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Clin Rehabil 2021;35(2):159-168.
- Kulig K e.a. Nonsurgical management of posterior tibial tendon dysfunction with orthoses and resistive exercise: a randomized controlled trial (opent in een nieuw tabblad). Phys Ther 2009;89(1):26-37.
Een Nederlandse patiëntenbron (Thuisarts, NHG) over deze klacht vonden wij niet. Hoe lang u het zelf probeert, ons advies over de 7 of hoger en over opereren, en de uitleg over onze behandeling zijn het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
