Wat is een ulcus aan de voet?

Ulcus is de medische naam voor een wond die slecht geneest. Op die plek ontbreekt een stukje gezonde huid, zodat er een open plek ontstaat.
Een wond aan de voet die door diabetes ontstaat, heet ook wel een diabetisch voetulcus. Door diabetes kunnen de bloedvaten en de zenuwen in uw benen en voeten beschadigen. Kleine beschadigingen van de huid merkt u dan minder snel op. Zo kunnen er wondjes ontstaan die moeilijk genezen.
Lees meerLees minder
Waar de wond zit, maakt uit. Artsen maken onderscheid tussen een wond onder de voet, in vaktaal plantair, en een wond op een andere plek, zoals op een teen of aan de zijkant van de voet. Ook kijken ze of de wond oppervlakkig is of dieper gaat dan de huid en het vet eronder. Die kenmerken bepalen mee hoe snel u bij een voetenteam in het ziekenhuis moet zijn.
Hoe herkent u een wondje aan de voet?

Een ulcus ziet eruit als een open plek in de huid. Soms zit er een korst op, of een stuk zwarte, afgestorven huid. Er kan vocht uit komen en de wond kan vies ruiken.
Bij diabetes doet een wond vaak geen pijn, omdat het gevoel in uw voeten minder is. Ook een ontsteking in de voet kan dan weinig pijn geven. Let daarom op wat u ziet:
- een nieuwe plek met eelt, of een donkere verkleuring onder het eelt;
- een blaar, kloofje of wondje dat moeilijk geneest;
- een plek die rood, warm of dik is;
- een voet die wit, blauw, rood of paars kleurt, of koud aanvoelt;
- een verwonding waar u niets van hebt gevoeld.
De onderkant van uw voet bekijkt u het makkelijkst met een spiegel.
Wat is het verschil met een open been?
Een open been, in vaktaal ulcus cruris, zit op het onderbeen, meestal aan de binnenkant vlak bij de enkel. Het komt doordat de aders in het been niet goed werken. Dat zijn de bloedvaten die het bloed terug naar het hart brengen. Er blijft dan vocht in het been achter en de huid wordt minder sterk.
Een ulcus aan de voet zit op de voet of de tenen, vaak op een plek waar druk op komt. Bij diabetes komt het vooral door minder gevoel en minder doorbloeding.
Ook de behandeling verschilt. Bij een open been is een strak verband om het hele onderbeen belangrijk. Bij een wond onder de voet draait het vooral om het weghalen van de druk.
Hoe ontstaat een wondje aan de voet?

Bij diabetes werken meestal meerdere dingen samen:
- Minder gevoel
- Raken de zenuwen in uw voeten beschadigd, in vaktaal neuropathie, dan voelt u een te warm voetbad, een steentje in uw schoen of een drukplek minder snel.
- Minder doorbloeding
- Door diabetes worden bloedvaten nauwer. Uw voeten krijgen dan minder zuurstof. De huid raakt sneller beschadigd en wondjes genezen langzamer.
- Druk en eelt
- Veel druk op één plek geeft eelt. Onder het eelt kunnen kleine bloedingen ontstaan, en daaruit kan een wond groeien.
- De stand van uw voet en tenen
- Hamertenen, klauwtenen en stijve gewrichten geven extra drukplekken.
Een ulcus kan ook ontstaan zonder diabetes, bijvoorbeeld bij slechte doorbloeding, na een infectie, of bij reuma.
Lees meerLees minder
Uw kans op een voetprobleem is groter als uw bloedsuiker vaak te hoog of te laag is, als u minder goed ziet, of als u eerder voetproblemen hebt gehad. Zitten de bloedvaten in uw benen een beetje dicht, in de volksmond etalagebenen, dan genezen wondjes aan uw voeten meestal slecht.
Hoe onderzoekt de podotherapeut uw voeten?

Hebt u diabetes, dan worden uw voeten minstens één keer per jaar onderzocht. Daarbij wordt bepaald hoe groot de kans op een wond is. Hoe groter die kans, hoe vaker u voor controle komt.
De podotherapeut vraagt naar uw klachten en naar eerdere wonden. Hij bekijkt uw voeten en vergelijkt links met rechts: de kleur van de huid, eelt, drukplekken, kloven, nagels en de stand van uw voeten.
Lees meerLees minder
Met een speciaal draadje (monofilament) test hij op drie plekken onder uw voet of u aanraking nog voelt. Hij voelt aan de slagaders op uw voet. Voelt hij die niet goed, dan luistert hij met een Doppler-apparaatje naar de bloedstroom. Ook kijkt hij naar uw schoenen.
Hebt u al een wond, dan onderzoekt de arts of het voetenteam ook waar de wond zit, hoe groot en diep hij is, of er een ontsteking is en hoe de doorbloeding is. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.
Wat kunt u zelf doen?
Een wondje voelt u niet altijd. Daarom is kijken het belangrijkste wat u zelf kunt doen:
- Kijk regelmatig naar uw voeten, ook tussen de tenen en onder de voetzool. Uw huisarts vertelt u of dat elke dag moet. Lukt het zelf niet, vraag dan iemand om te helpen.
- Loop niet op blote voeten, op sokken of op slippers, ook niet in huis.
- Voel en kijk in uw schoenen voordat u ze aantrekt. Zit er een steentje in, of is de binnenzool opgerold?
- Gebruik geen kruik of warmwaterzak voor koude voeten. U kunt uw voeten daarmee verbranden.
Ziet u een wondje of blaar? Lees dan wanneer u naar wie gaat.
Lees meerLees minder
- Was uw voeten met lauw water, kouder dan 37 graden. Droog ze voorzichtig af, vooral tussen de tenen.
- Laat eelt, likdoorns en nagels verzorgen door een medisch pedicure of een podotherapeut.
Geneest een wondje aan de voet vanzelf?
Een gewoon wondje geneest meestal binnen twee weken. Bij diabetes of slechte doorbloeding genezen wondjes aan de voet langzamer of slecht. Laat u het te lang gaan, dan kan er een ontsteking ontstaan. Ook kan uw voet blijvend beschadigd raken of een andere vorm krijgen.
Ons advies: bij de meeste voetklachten raden wij aan het eerst vier tot zes weken zelf te proberen. Bij een wondje aan de voet geldt dat niet als u diabetes, slechte doorbloeding of minder gevoel hebt. Een wond die geen pijn doet, kan ook ernstig zijn. Lees wanneer u naar wie gaat.
Lees meerLees minder
Hoe lang genezen duurt, hangt af van het soort wond, de plek en hoe diep hij is. Een wond onder de voet geneest beter als er geen druk meer op komt.
Wat doet de podotherapeut bij een wondje aan de voet?

Een wond aan uw voet hoort eerst bij de huisarts of bij een voetenteam in het ziekenhuis. Ziet de podotherapeut een wond die daar hoort, dan verwijzen wij u door. Onze rol zit vooral in het voorkomen van wonden, en in de controle als u een grotere kans op een wond hebt.
Lees meerLees minder
Na het onderzoek kiezen wij samen met u wat bij uw voeten past. Dat kan bestaan uit:
- Drukplekken en eelt behandelen, voordat er een wond ontstaat. Ook een blaar, een ingegroeide nagel of een bloeding onder de huid hoort daarbij. In vaktaal heet zo’n plek een pre-ulcus: een voorstadium van een wond.
- Een zool of een siliconen teenstukje (orthese) dat de druk op een kwetsbare plek verlaagt.Zooltherapie
- Advies over schoenen. Soms zijn aangepaste of orthopedische schoenen nodig.
- Uitleg over hoe u uw voeten controleert en verzorgt.
- Samenwerking met een medisch pedicure, die bijvoorbeeld eelt en nagels verzorgt.
Ook in een voetenteam in het ziekenhuis werkt een podotherapeut. Die verwijdert eelt rond een wond en kan een hulpmiddel maken dat de druk op de wond vermindert.
Kunt u een wondje aan de voet voorkomen?
Met controles en goede verzorging wordt de kans op een wond kleiner:
- Controles die passen bij uw risico. Is de kans op een wond klein, dan worden uw voeten één keer per jaar onderzocht. Bij een licht verhoogde kans is dat twee keer per jaar, bij een hoge kans vier keer per jaar. Hebt u al eens een wond of amputatie gehad, dan komt u elke één tot drie maanden.
- Passende schoenen van natuurlijk materiaal, zoals leer, met genoeg ruimte voor uw tenen. Wissel van schoenen, zodat de druk niet steeds op dezelfde plek komt.
- Sokken van wol of katoen zonder dikke naden. Trek elke dag schone sokken aan.
- Gezond leven. Stop met roken en houd uw bloedsuiker zo stabiel mogelijk.
Wanneer gaat u naar de huisarts, en wanneer naar de podotherapeut?
Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als uw been opeens koud wordt en minder kleur krijgt, of als u opeens hele erge pijn, veel minder gevoel of veel minder kracht in uw been hebt.
Bel dezelfde dag uw huisarts of de huisartsenpost bij een van deze signalen:
- Er zit een wond op uw voet en de huid eromheen wordt rood, warm of dik, er komt pus uit, de wond gaat ruiken of meer pijn doen, of u krijgt koorts.
- U hebt een wond en uw bloedsuiker raakt opeens ontregeld.
- U hebt diabetes en uw voet is opeens warm en dik, ook als u geen wond ziet.
Bel uw huisarts, uiterlijk de volgende ochtend, als u diabetes, slechte doorbloeding of minder gevoel hebt en u ziet een nieuw wondje of een blaar op uw voet. Hebt u geen diabetes, maar geneest een wondje aan uw voet niet? Laat het dan ook door uw huisarts bekijken.
Lees meer: wat gebeurt er daarna?Lees minder
De huisarts bekijkt de wond. Volgens de richtlijn voor zorgverleners gaat een wond onder de voet binnen zeven dagen naar een voetenteam in het ziekenhuis. Een diepe of ontstoken wond gaat binnen 24 uur. Een kleine, oppervlakkige wond op een andere plek mag eerst bij de huisarts of een podotherapeut die gespecialiseerd is in wondzorg worden behandeld. Is die wond na twee weken niet genezen, dan volgt alsnog het voetenteam.
Naar de podotherapeut gaat u om wonden te voorkomen, en voor controle als u een grotere kans op een wond hebt. Voor voetzorg bij diabetes hebt u een verwijzing van uw huisarts nodig.
Veelgestelde vragen over een wondje aan de voet
Mag ik zelf een pleister of zalf op een wondje doen als ik diabetes heb?
Gebruik geen likdoornpleisters, en geen middelen of pleisters om eelt of blaren zelf weg te halen. Die maken de huid week en dun, en dan ontstaat er makkelijker een wond. Gaas of verband als bescherming in uw schoen neemt ruimte in en kan juist een nieuwe drukplek geven. Welk verband er op een wond hoort, bepaalt uw huisarts of het voetenteam.
Mag ik blijven lopen met een wond onder mijn voet?
Bij elke stap komt er druk op de wond. Het voetenteam haalt die druk weg, vaak met gips tot onder de knie of met een hoge loopschoen die u niet zelf uit kunt doen (een walker). Kan dat niet, dan zijn er speciale schoenen die de voorvoet ontlasten. Volgens onderzoek genezen wonden met gips vaker en sneller dan met een hulpmiddel dat u zelf af kunt doen. Gips geeft wel vaker problemen door het hulpmiddel zelf.
Wat is een voetenteam?
Een groep zorgverleners in het ziekenhuis die samen wonden aan de voet bij diabetes behandelen. Daarin zitten in elk geval een vaatchirurg, een internist, een revalidatiearts, een orthopedisch schoenmaker, een podotherapeut en een gipsverbandmeester. Het team onderzoekt ook de doorbloeding en kan die zo nodig verbeteren.
Kan een wond aan de voet leiden tot amputatie?
Soms. Bij een erge ontsteking of een voet die afsterft, kan het nodig zijn dat een deel van de voet of het been weg moet. Dat heet amputatie. Artsen onderzoeken heel precies of dat echt nodig is. Hoe eerder een wond goed wordt behandeld, hoe kleiner de kans dat het zover komt.
Kan een wond terugkomen als hij genezen is?
Ja, die kans is groot. Daarom komt u na genezing meestal de rest van uw leven voor controle bij een podotherapeut. Schoenen op maat die de druk onder de voet aantoonbaar verlagen, maken de kans op een nieuwe wond onder de voet kleiner. Dan moet u ze wel dragen, ook in huis.
Wat kost voetzorg bij diabetes?
Specialistische voetzorg bij diabetes wordt vergoed uit de basisverzekering. Voorwaarde is dat de podotherapeut bij het onderzoek een zorgprofiel en een behandelplan vaststelt. Gewone podotherapie wordt niet uit de basisverzekering vergoed. Verwijst de podotherapeut u naar een medisch pedicure, dan worden die kosten grotendeels vergoed. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.
Wat neem ik mee naar de podotherapeut?
Uw zorgpas en legitimatiebewijs, de verwijzing van uw huisarts, schoenen die u veel draagt, en hulpmiddelen zoals zolen of orthesen. In de wachtkamer hoeft u zich niet te melden: de podotherapeut haalt u op.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG). Ik wil mijn voeten goed verzorgen bij diabetes (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb etalage-benen (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een open been (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een wond (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (FMS). Ik krijg een amputatie van mijn been (opent in een nieuw tabblad).
- Nederlandse Internisten Vereniging. Richtlijn Diabetische voet (opent in een nieuw tabblad) (2017, modules beoordeeld 2021): startpagina, Uitvoering voetcontrole, Preventie van voetulcera, Classificatie van een voetulcus, Drukverlagende behandeling, Wondbehandeling, Amputatie, Verwijzing en prioritering, Voetzorg educatie, Randvoorwaarden (organisatie van zorg).
- Anna Ziekenhuis. Diabetische voetenpolikliniek (opent in een nieuw tabblad) (folder CHI001, 18-09-2026).
- Jeroen Bosch Ziekenhuis. Informatie diabetische voet (opent in een nieuw tabblad) (folder CHI-064, november 2022).
- Li B, Lin A, Huang J e.a. Total contact casts versus removable offloading interventions for the treatment of diabetic foot ulcers: a systematic review and meta-analysis (opent in een nieuw tabblad). Frontiers in Endocrinology 2023;14:1234761.
- Koonalinthip P e.a. Offloading strategies for diabetic foot ulcers: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials (opent in een nieuw tabblad). Foot and Ankle Surgery 2026.
Ons advies om bij een wondje niet eerst zelf af te wachten, volgt deze bronnen. Hoe onze praktijk werkt (verwijzing, vergoeding, samenwerking met medisch pedicures) komt van onze eigen pagina’s.
