Wat is een instabiele enkel?

Bij een instabiele enkel voelt uw enkel niet stevig. Hij zakt soms onder u weg als u loopt of sport, of u verzwikt hem steeds opnieuw. Artsen noemen dit chronische enkelinstabiliteit.
De klachten beginnen na een verzwikte enkel. De enkel wordt stevig gehouden door banden, de enkelbanden. Bij een verzwikking rekken die banden uit, en soms scheuren ze een stukje in of helemaal door. Bij sommige mensen herstelt de enkel daarna niet goed: hij blijft onzeker voelen en klapt makkelijk weer om.
Andere namen zijn chronisch instabiele enkel en functionele enkelinstabiliteit. In gewone taal heeft u het over zwakke enkels.
Lees meerLees minder
Hoe vaak komt het voor? Volgens de richtlijn van de sportartsen houden 20 tot 50 van de 100 mensen na een verzwikking pijn of een onzeker gevoel. In een onderzoek onder mensen die voor het eerst hun enkel verzwikten en daarvoor naar de spoedeisende hulp gingen, had 40 procent een jaar later een instabiele enkel.
Hoe voelt een instabiele enkel?

U merkt een instabiele enkel in het dagelijks leven en bij sport. U kunt een of meer van deze klachten hebben:
- uw enkel voelt niet stevig, alsof u erdoor kunt zakken;
- uw enkel zakt of klapt onverwacht om als u loopt of rent, ook als u hem niet echt verzwikt;
- u verzwikt uw enkel steeds opnieuw;
- u let extra op uw enkel, omdat u bang bent dat hij weer omklapt;
- uw enkel doet pijn, wordt dik of voelt stijf of zwak.
Is dit een instabiele enkel of een verzwikte enkel?
Een verzwikte enkel en een instabiele enkel liggen dicht bij elkaar. Het verschil zit in hoe lang het duurt en in hoe de enkel voelt.
- Verzwikte enkel
- Uw voet klapt om, de enkel wordt dik en pijnlijk, en vaak wordt hij in de weken daarna vanzelf beter.
- Instabiele enkel
- Uw enkel voelt niet stevig of klapt steeds opnieuw om, ook als de verzwikking al lang geleden is.
Onderzoekers spreken pas van een instabiele enkel als de eerste verzwikking minstens een jaar geleden is. Is uw enkel pas verzwikt? Begin dan bij Verzwikte enkel: daar staat wat u de eerste dagen doet en wanneer u eerst naar de huisarts gaat.
Lees meerLees minder
Voelt uw enkel na een paar weken nog niet stevig, dan hoeft u geen jaar te wachten. Thuisarts adviseert de oefeningen te beginnen zodra u weer kunt staan en lopen zonder veel pijn. Voor een enkel die niet stevig voelt, noemt Thuisarts ook een brace, tape of oefentherapie. Dat kunt u met uw huisarts bespreken.
Hoe ontstaat een instabiele enkel?
Een instabiele enkel ontstaat na een verzwikking die niet goed is hersteld. De richtlijn van de sportartsen noemt het aannemelijk dat er na een verzwikking meer verandert dan alleen de banden:
- Banden
- De banden aan de buitenkant van de enkel zijn uitgerekt of ingescheurd en geven minder steun.
- Gevoel
- In de banden zitten kleine zintuigjes die de hersenen vertellen hoe uw enkel staat. Die werken na een verzwikking minder goed.
- Reactie
- De spieren aan de buitenkant van uw onderbeen reageren trager.
- Kracht
- Diezelfde spieren hebben minder kracht.
Lees meerLees minder
De kans dat u uw enkel opnieuw verzwikt is groter als u al eerder een verzwikte enkel had, als u op ongelijke grond loopt of sport, als u een sport doet waarbij mensen tegen elkaar botsen, of als u problemen heeft met uw evenwicht.
Onderzoekers zien bij mensen met een instabiele enkel dat de voet tijdens het lopen vaak meer naar binnen is gekanteld en dat het gewicht meer op de buitenkant van de voet komt.
Hoe stelt de podotherapeut vast wat er aan de hand is?

De podotherapeut kijkt naar een enkel die niet stevig blijft voelen, of die u steeds opnieuw verzwikt.
U vertelt hoe het gebeurde, waar het pijn doet en wat u al hebt geprobeerd. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en hoe uw voeten, knieën en heupen bewegen.
Lees meerLees minder
Twijfelt de podotherapeut of er meer aan de hand is, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.
Wat kunt u zelf doen bij een instabiele enkel?
Bij een enkel die na een verzwikking niet stevig voelt, geeft Thuisarts deze adviezen:
- Blijf lopen en fietsen. Begin met korte stukjes en doe elke dag iets meer.
- Doe de oefeningen hieronder 1 tot 2 keer per dag.
- Zet uw voet steeds recht naar voren, rol hem goed af en let op kuilen, trapjes en stoepranden.
- Begin bij sport op vlakke grond en maak nog geen draaiende bewegingen met uw enkel.
Lees meerLees minder
- Brace of tape. Een brace of tape kan uw enkel meer steun geven. Een brace met stukken kunststof geeft meer steun dan een elastische brace. Meestal gebruikt u hem 3 tot 6 weken, soms langer, bijvoorbeeld bij sport. Gebruik hem steeds minder zodra u minder klachten heeft. Bespreek met uw huisarts of het bij u past.
- Weer sporten. Doe steeds een beetje meer. Speel pas weer wedstrijden als het gewone trainen goed gaat.
- Voorzichtig opbouwen. Wordt de pijn veel erger als u loopt? Stop dan en probeer het de volgende dag opnieuw. Maak steeds iets grotere stappen en loop steeds iets verder.
Welke oefeningen maken uw enkel weer sterker?
Deze drie oefeningen maken uw enkel sterker. Ze maken de kans kleiner dat u uw enkel opnieuw verzwikt. Begin ermee als u op uw enkel kunt staan en lopen zonder veel pijn. Thuisarts adviseert de oefeningen 1 tot 2 keer per dag te doen, ongeveer 3 minuten per oefening, en ze 6 tot 8 weken vol te houden.
Belangrijk: oefen op blote voeten of op sportschoenen. Een beetje pijn mag, als u voorzichtig bent en uw voet niet opnieuw omklapt. Doet een oefening te veel pijn, stop dan. Ga liever wandelen of fietsen, en probeer het na 2 dagen opnieuw.

Oefening 1: lopen op uw tenen
Ga hoog op uw tenen staan en loop 10 stappen. Draai om. Zet uw tenen naar buiten, zoals de wijzers van een klok op tien voor twee, en loop weer 10 stappen. Draai om. Zet uw tenen nu naar binnen, naar elkaar toe, en loop weer 10 stappen. Doe dit 3 keer. Blijf rechtop staan en laat uw heupen en benen meedraaien, niet alleen uw enkels.

Oefening 2: kniebuiging op één been
Sta met 20 tot 30 centimeter ruimte tussen uw voeten. Til uw rechterbeen op. Buig de knie van uw linkerbeen, houd uw hiel op de grond en zwaai tegelijk uw rechterarm naar voren. Strek uw been weer en laat uw arm zakken. Doe dit 15 keer, en daarna 15 keer met het andere been en de andere arm. Doe de oefening 2 keer. Buig niet diep: uw knie komt niet voorbij uw tenen.

Oefening 3: op één been staan
Sta rechtop en haak uw ene voet in de knieholte van uw andere been. Probeer zo een minuut te blijven staan. In het begin mag u zich ergens aan vasthouden. Gaat dat goed, laat uw armen dan ontspannen hangen. Wissel van been en doe het 3 keer per been. Wordt het makkelijk, kom dan in deze houding langzaam op uw tenen en zak weer terug, 5 keer per been.
In de app Versterk je enkel en op Sportzorg.nl vindt u video’s van deze oefeningen. In een overzicht van 15 onderzoeken bij mensen met een instabiele enkel gaf oefentherapie een betere score voor hoe de enkel in het dagelijks leven en bij sport werkt dan niets doen. De podotherapeut kan oefeningen op uw klacht afstemmen. Meer over oefeningen bij podotherapie.
Hoe lang duurt het voordat mijn enkel weer stevig voelt?
Een vaste termijn kunnen wij u niet geven, want de bronnen noemen er geen voor een instabiele enkel. Thuisarts adviseert de oefeningen minstens 6 tot 8 weken vol te houden. In onderzoek verbeterde oefenen langer dan 4 weken de score voor hoe de enkel in het dagelijks leven werkt.
Ons advies: oefen vier tot zes weken. Is uw enkel dan niet duidelijk beter, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en laat er meteen naar kijken. Kunt u na een nieuwe verzwikking niet op uw voet staan of geen 4 stappen lopen, bel dan eerst uw huisarts.
Niet iedereen herstelt helemaal na een verzwikking. In onderzoek hadden 5 tot 33 op de 100 mensen een jaar later nog pijn, en een deel voelde de enkel nog niet stevig.
Lees meerLees minder
Doet uw enkel na lopen of sporten nog een beetje pijn, of wordt hij wat dik, dan kan dat volgens Thuisarts geen kwaad. U mag uw enkel gewoon blijven gebruiken.
Hoe behandelen wij een instabiele enkel?

Voelt uw enkel niet meer stevig, of verzwikt u hem steeds opnieuw, dan zoeken wij uit waardoor. De podotherapeut kan uw enkel daarna ondersteunen met tape of met een zool op maat.
Lees meerLees minder
Pas na het onderzoek kiezen wij samen met u wat bij uw enkel past. Zo verloopt het:
Onderzoek. De podotherapeut zoekt uit wat de klacht in stand houdt. U hoort wat er aan de hand is en wat wij adviseren.
Behandeling op maat. Wat wij inzetten, hangt af van wat het onderzoek laat zien.
Controle na zeven tot acht weken. Wij bekijken samen of de klacht minder wordt en passen de behandeling zo nodig aan.
De behandeling kan bestaan uit:
- Tape die uw enkel ondersteunt en stabieler maakt, bij dagelijkse activiteiten en bij sport.Medical taping
- Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet, die uw enkel ondersteunt.Zooltherapie
- Oefeningen die uw enkel sterker maken, afgestemd op wat wij bij het onderzoek zien.Strekoefeningen
Tape of een brace geeft uw enkel steun. Of uw enkel er ook sneller door geneest, is niet bekend. Blijf daarom ook bewegen en oefenen.
Lees meerLees minder
Wat is er onderzocht? In een overzicht van 18 onderzoeken naar steun voor de enkel verbeterden elastische braces, elastische tape en zolen met een ruw oppervlak het evenwicht van mensen met een instabiele enkel. Bij zolen met boogsteun, stevigere braces en andere tape wisselden de uitkomsten per onderzoek. De meeste onderzoeken duurden hooguit vier weken en keken naar evenwicht, niet naar het aantal verzwikkingen.
Kunt u voorkomen dat uw enkel steeds opnieuw omklapt?
Dit maakt de kans kleiner dat u uw enkel opnieuw verzwikt:
- Doe de oefeningen voor uw enkel. Een sterkere enkel verzwikt minder snel.
- Oefen ook uw evenwicht, bijvoorbeeld door op één been te staan.
- Zet uw voet steeds recht naar voren en let op kuilen, trapjes en stoepranden.
- Bouw sport rustig op en doe steeds een beetje meer.
- Speel pas wedstrijden als het gewone trainen goed gaat.
- Let extra op bij sport op ongelijke grond, zoals in het bos, en bij sport waarbij u tegen anderen botst.
Volgens een groot overzicht van onderzoek en een richtlijn uit 2018 maakt een brace de kans kleiner dat u uw enkel opnieuw verzwikt. Thuisarts is voorzichtiger en zegt dat niet bekend is of een brace of tape een verzwikking kan voorkomen. Bespreek met uw huisarts of een brace bij het sporten iets voor u is.
Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?
Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als uw enkel na vier tot zes weken oefenen niet duidelijk beter is of erger wordt, als hij niet stevig blijft voelen, als u hem steeds opnieuw verzwikt, of als u de pijn een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Hoe lang duurt het voordat mijn enkel weer stevig voelt?
Eerst naar de huisarts bij een van deze signalen:
- U hebt na een nieuwe verzwikking zo veel pijn dat u niet op uw voet kunt staan.
- U kunt niet meer dan 4 stappen lopen zonder hulp.
- Na een nieuwe verzwikking is de pijn of de dikte na 4 dagen niet minder geworden.
- Uw enkel doet te veel pijn om de oefeningen te doen.
Bij de eerste twee belt u meteen uw huisarts of de huisartsenpost. Bij de andere maakt u op een werkdag een afspraak. Thuisarts raadt ook aan om een enkel die niet stevig voelt of steeds verzwikt met uw huisarts te bespreken. Oefentherapie kan dan een mogelijkheid zijn.
Veelgestelde vragen over een instabiele enkel
Hoe weet ik of mijn enkel instabiel is?
Uw enkel voelt niet stevig, zakt onverwacht weg of u verzwikt hem steeds opnieuw, ook als de eerste verzwikking al lang geleden is. Artsen spreken dan van chronische enkelinstabiliteit. Twijfelt u, laat het dan onderzoeken.
Mag ik blijven sporten met een instabiele enkel?
Bouw sport rustig op. Begin op vlakke grond, maak nog geen draaiende bewegingen en speel pas wedstrijden als het gewone trainen goed gaat. Voelt uw enkel bij het sporten onveilig, of verzwikt u hem vaak, laat dan onderzoeken waarom.
Helpt een brace of tape?
Een brace of tape kan uw enkel steviger laten voelen; meestal gebruikt u het 3 tot 6 weken. Volgens een groot overzicht van onderzoek verkleint een brace de kans dat u uw enkel opnieuw verzwikt. Thuisarts zegt dat niet bekend is of u een verzwikking hiermee voorkomt. Blijf daarom ook bewegen en oefenen.
Welke oefeningen helpen het best?
Er is geen oefening die bewezen de beste is. De richtlijn van de sportartsen adviseert gevarieerde oefeningen voor kracht, evenwicht, coördinatie en het hele been. Op deze pagina staan de drie oefeningen van Thuisarts.
Moet een instabiele enkel geopereerd worden?
Meestal niet als eerste stap. Een richtlijn uit 2018 zegt dat een operatie bedoeld is voor mensen bij wie oefeningen niet genoeg helpen. Voor ons is opereren altijd de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd.
Hoe groot is de kans dat ik mijn enkel opnieuw verzwik?
Dat verschilt sterk. In een overzicht van onderzoek verzwikten 3 tot 34 op de 100 mensen binnen drie jaar hun enkel opnieuw. Oefeningen maken die kans kleiner.
Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?
U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.
Wat neem ik mee naar het eerste onderzoek?
Uw zorgpas en legitimatiebewijs, schoenen die u veel draagt en eventueel sportschoenen, en hulpmiddelen zoals steunzolen die u nu gebruikt. In de wachtkamer hoeft u zich niet te melden: de podotherapeut haalt u op.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb mijn enkel verzwikt (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (NHG). Ik kies voor een brace of tape bij een verzwikte enkel (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl (NHG). Ik wil mijn enkel sterker maken na een verzwikte enkel (opent in een nieuw tabblad) (met de oefeningen).
- Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Acute inversietrauma van de enkel (opent in een nieuw tabblad). Februari 2010.
- Vuurberg G, Hoorntje A, Wink LM, e.a. Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline (opent in een nieuw tabblad). British Journal of Sports Medicine 2018;52(15):956.
- Hertel J, Corbett RO. An updated model of chronic ankle instability (opent in een nieuw tabblad). Journal of Athletic Training 2019;54(6):572-588.
- Gribble PA, Delahunt E, Bleakley C, e.a. Selection criteria for patients with chronic ankle instability in controlled research: a position statement of the International Ankle Consortium (opent in een nieuw tabblad). British Journal of Sports Medicine 2014;48(13):1014-1018.
- Doherty C, Bleakley C, Hertel J, Caulfield B, Ryan J, Delahunt E. Recovery from a first-time lateral ankle sprain and the predictors of chronic ankle instability: a prospective cohort analysis (opent in een nieuw tabblad). American Journal of Sports Medicine 2016;44(4):995-1003.
- Van Rijn RM, van Os AG, Bernsen RM, Luijsterburg PA, Koes BW, Bierma-Zeinstra SM. What is the clinical course of acute ankle sprains? A systematic literature review (opent in een nieuw tabblad). American Journal of Medicine 2008;121(4):324-331.
- Doherty C, Bleakley C, Delahunt E, Holden S. Treatment and prevention of acute and recurrent ankle sprain: an overview of systematic reviews with meta-analysis (opent in een nieuw tabblad). British Journal of Sports Medicine 2017;51(2):113-125.
- Zhang C, Luo Z, Wu D, Fei J, Xie T, Su M. Effectiveness of exercise therapy on chronic ankle instability: a meta-analysis (opent in een nieuw tabblad). Scientific Reports 2025;15:11709.
- Tang Y, Liang P, Pan J, e.a. Effects of ankle orthoses, taping, and insoles on postural stability of individuals with chronic ankle instability: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Healthcare 2023;11(18):2570.
Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak maakt en ons advies over opereren, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
