Lopersknie (iliotibiaal bandsyndroom)

Hebt u pijn aan de buitenkant van uw knie tijdens het hardlopen of fietsen? Dan kan het een lopersknie zijn. De pijn komt van een pees aan de zijkant van uw bovenbeen, vlak bij de knie. Als u minder sport, gaat het meestal binnen enkele weken tot maanden vanzelf over. Voor zolen bij een lopersknie is geen onderzoek gevonden. Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, maak dan een afspraak.

Een rechterknie van de buitenkant in 3D: de brede peesband aan de buitenkant van het bovenbeen loopt over de knie, en de plek net boven het kniegewricht gloeit zacht rood

Wat is een lopersknie?

Een rechterbovenbeen en knie van de buitenkant in 3D: een brede, glanzend witte peesband loopt langs de buitenkant van het bovenbeen over de knie en zit onder de knie vast aan het scheenbeen
De peesband loopt aan de buitenkant van uw bovenbeen over de knie en zit net onder de knie vast aan het scheenbeen.

Bij een lopersknie hebt u pijn aan de buitenkant van uw knie, net boven het gewricht. De pijn komt van een pees die aan de zijkant van uw bovenbeen loopt en net onder de knie vastzit aan uw onderbeen.

Artsen noemen het iliotibiaal bandsyndroom. Het komt vooral voor bij hardlopers en wielrenners die veel trainen.

Lees meerLees minder

Een lopersknie is een overbelastingsblessure. De pees is actief bij wandelen, hardlopen en fietsen. Volgens een overzichtsartikel is het de meest voorkomende blessure aan de buitenkant van de knie bij hardlopers, en komt het bij naar schatting 5 tot 14 procent van de hardlopers voor.

Waar het precies door komt dat de pees pijn gaat doen, is niet duidelijk.

Hoe voelt een lopersknie?

Bij een lopersknie kunt u last hebben van deze dingen:

  • een brandende, stekende pijn aan de buitenkant van uw knie tijdens het sporten;
  • pijn die tijdens het sporten steeds erger wordt;
  • pijn die vaak na ongeveer dezelfde afstand komt;
  • pijn die minder wordt als u stopt met sporten;
  • weinig pijn bij rustig wandelen;
  • soms een pijnlijke plek die een beetje dik wordt.

Wordt een lopersknie erger, dan krijgt u de pijn steeds sneller. U kunt bijvoorbeeld steeds korter hardlopen voordat het pijn doet, of de pijn blijft langer nadat u bent gestopt. Soms komt de pijn dan al bij een stukje wandelen.

Is het een lopersknie of pijn rond de knieschijf?

Twee knieën naast elkaar in 3D: links een knie van de buitenkant met een rode gloed net boven het kniegewricht, rechts een knie van voren met een rode gloed rond de knieschijf
Links een lopersknie: de pijn zit aan de buitenkant. Rechts pijn rond de knieschijf: de pijn zit aan de voorkant.

Het woord lopersknie wordt voor twee klachten gebruikt. In Nederland meestal voor pijn aan de buitenkant van de knie. Het Engelse ‘runner’s knee’ wordt ook voor pijn rond de knieschijf gebruikt. Zo zijn ze te onderscheiden:

Lopersknie

De pijn zit aan de buitenkant van de knie, net boven het gewricht. U voelt hem tijdens het sporten. Artsen noemen het iliotibiaal bandsyndroom.

Pijn rond de knieschijf

De pijn zit aan de voorkant van de knie, rond of achter de knieschijf. Artsen noemen het patellofemoraal pijnsyndroom. Dat is een andere klacht. Lees over pijn rond de knieschijf.

Hebt u naast de pijn ook andere klachten aan uw knie, zoals een dikke knie? Bel dan uw huisarts.

Hoe ontstaat een lopersknie?

Waar een lopersknie door komt, is niet duidelijk. De kans is wel groter in deze situaties:

Plotseling veel meer sporten
Bijvoorbeeld omdat u traint voor een wedstrijd.
Net begonnen en te veel doen
U bent net begonnen met sporten, bijvoorbeeld hardlopen, en traint te veel.
Weer beginnen na een pauze
Na ziekte of een vakantie gaat u meteen weer sporten zoals daarvoor.
Lees meerLees minder

Onderzoek bij hardlopers vindt verschillen in hoe de heup en de knie bewegen. De studies zijn klein en spreken elkaar deels tegen. Een duidelijke oorzaak in de manier van bewegen is niet aangetoond.

De richtlijn voor sportartsen uit 2010 vond geen bewijs dat voetstand, voetvorm of de stand van de benen een rol spelen. Meer kilometers per week en minder ervaring met hardlopen hingen wel samen met een lopersknie. Of hardlopen op ongelijke grond, zoals een pad met stenen of boomwortels, de kans groter maakt, is niet bekend.

Hoe stelt de podotherapeut een lopersknie vast?

Een podotherapeut legt een patiënt een 3D-scan van een voet uit op een scherm; op tafel staan voetmodellen

Een lopersknie wordt herkend aan uw verhaal en aan lichamelijk onderzoek. U hebt pijn tijdens het sporten, en de plek aan de buitenkant van uw knie is gevoelig als erop wordt gedrukt. Bij een duidelijk beeld is een echo of MRI volgens de richtlijn niet zinvol.

Lees meerLees minder

U vertelt waar en wanneer het pijn doet, bij welke sport en na welke afstand. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en hoe uw voeten, knieën en heupen bewegen.

De richtlijn noemt ook de test van Noble. Daarbij wordt uw knie gestrekt terwijl er op de plek aan de buitenkant wordt gedrukt. Herkent u de pijn bij ongeveer 30 graden buiging, dan is een lopersknie waarschijnlijker.

Twijfelt de podotherapeut, of komt de pijn misschien van iets anders? Dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen bij een lopersknie?

De pijn bij een lopersknie kan geen kwaad. Pijn betekent niet dat er iets kapotgaat in uw knie. Thuisarts geeft deze adviezen:

  • Ga minder sporten: minder lang, minder snel en vaker rust. Doe dit minstens 1 tot 2 maanden.
  • Hebt u veel pijn tijdens het sporten? Stop dan een paar weken helemaal met die sport.
  • Blijf fit met iets waar uw knie geen pijn van krijgt, zoals zwemmen, rustig fietsen of wandelen.
  • Wordt het beter? Begin dan langzaam weer, eerst met een kort stukje. Komt de pijn terug, doe dan weer minder.
Lees meerLees minder
  • Hoeveel pijn mag? De richtlijn voor sportartsen zegt dat sporten in de eerste fase geen pijn mag geven. Kies dan een andere training, zoals zwemmen of een krachtprogramma, en bouw daarna op aan de hand van de pijn.
  • Schoenen. Loopt u hard? Draag dan goede hardloopschoenen met een goede zool die schokken dempt. Thuisarts zegt erbij dat niet bekend is of dit tegen een lopersknie helpt.
  • Oefeningen. Houdt u veel klachten, dan kan een (sport)fysiotherapeut u oefeningen geven. Een overzicht uit 2024 noemt oefeningen voor de heupspieren het vaakst, maar de studies zijn klein en verschillen sterk. Bij drie oefenprogramma’s voor 24 vrouwelijke hardlopers vond één onderzoek geen verschil. Daarom staan hier geen oefeningen.
  • Pijnstillers en prikken. Medicijnen zijn meestal niet nodig. Hebt u lang pijn, dan kunt u zo nodig paracetamol nemen. Een prik in de pees raadt Thuisarts af: er zijn geen goede onderzoeken die laten zien dat die helpt.

Gaat een lopersknie vanzelf over?

Als u minder sport, gaat een lopersknie meestal binnen enkele weken tot maanden vanzelf over. Een operatie is bijna nooit nodig.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs, zodat het niet erger wordt.

Lees meerLees minder

Thuisarts schrijft dat u de huisarts belt als de klachten na 4 tot 6 weken niet minder zijn, en dat u dan misschien een tijd helemaal moet stoppen met uw sport. Bij ons kunt u zonder verwijzing terecht. Hoe vaak een lopersknie terugkomt, hebben wij in de bronnen niet gevonden.

Hoe behandelen wij een lopersknie?

Wat onderzoek over zolen zegt. Thuisarts raadt steunzolen, tape en shockwave bij een lopersknie af: volgens Thuisarts is er onderzoek naar gedaan dat niet liet zien dat ze helpen. Wij vonden zelf geen onderzoek waarin zolen bij een lopersknie zijn getest. De richtlijn voor sportartsen uit 2010 vond ook geen onderbouwing voor een aanbeveling over inlegzooltjes. Een zool is bij een lopersknie dus geen bewezen behandeling.

Uitleg van de podotherapeut. Een zool stabiliseert het staan en het lopen. Daardoor slaat instabiliteit niet meer direct door naar uw knie. Maakt uw knie afwijkende bewegingen die vanuit de voet zijn op te vangen, dan kunnen wij dat met een zool verder opvangen. Zo ziet onze praktijk het. Voor een lopersknie is dit niet in onderzoek aangetoond.

De behandeling kan bestaan uit:

  • Advies over uw sport en de opbouw ervan, zoals hierboven bij zelf doen.
  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet, alleen als de podotherapeut bij het onderzoek een reden ziet.
    Zooltherapie
  • Doorverwijzing naar een (sport)fysiotherapeut voor oefeningen, of naar uw huisarts als wij twijfelen over de oorzaak.

Opereren is altijd de allerlaatste stap.

Kunt u een lopersknie voorkomen?

Een zeker middel om een lopersknie te voorkomen hebben wij in de bronnen niet gevonden. De kans is groter na plotseling meer trainen, bij een start met sporten en bij weer beginnen na een pauze. Wat u zelf kunt doen:

  • Bouw uw training rustig op, ook na een pauze of na een vakantie.
  • Zorg dat u niet op het laatst nog veel meer gaat trainen voor een wedstrijd.
  • Zooltjes of hardloopschoenen voorkomen hardloopblessures niet aantoonbaar, schrijft de richtlijn voor sportartsen.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Gaat een lopersknie vanzelf over?

Eerst naar de huisarts, zegt Thuisarts, als u pijn aan de zijkant van uw knie hebt en een van deze dingen klopt:

  • Bel uw huisarts als: u ook andere klachten aan uw knie krijgt, zoals een dikke knie;
  • u minder bent gaan sporten maar toch veel pijn houdt.

Meer over de kosten leest u bij de veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen over een lopersknie

Moet ik stoppen met hardlopen of fietsen?

Niet altijd helemaal. Ga minder sporten: minder lang, minder snel en vaker rust, minstens 1 tot 2 maanden. Hebt u veel pijn tijdens het sporten, stop dan een paar weken met die sport en kies zwemmen, rustig fietsen of wandelen. Begin daarna rustig opnieuw. Komt de pijn terug, doe dan weer minder.

Hoe lang duurt het voordat een lopersknie over is?

Als u minder sport, gaat een lopersknie volgens Thuisarts meestal binnen enkele weken tot maanden vanzelf over. Ons advies: is de pijn na vier tot zes weken niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, kom dan meteen.

Helpen steunzolen bij een lopersknie?

Dat is niet aangetoond. Thuisarts raadt steunzolen bij een lopersknie af, omdat onderzoek niet liet zien dat ze helpen. Wij vonden zelf geen onderzoek waarin zolen bij een lopersknie zijn getest, en de richtlijn voor sportartsen vond geen onderbouwing voor een aanbeveling over inlegzooltjes. Onze podotherapeut legt het zo uit: een zool stabiliseert het staan en het lopen, en kan afwijkende bewegingen in de knie opvangen die vanuit de voet komen. Dat is de uitleg van onze praktijk en geen bewezen effect. Of een zool bij u past, bekijkt de podotherapeut bij het onderzoek.

Helpen tape of shockwave?

Thuisarts raadt tapen, steunzolen en shockwave bij een lopersknie af, omdat onderzoek niet liet zien dat ze helpen. Een overzicht uit 2024 noemt shockwave of handmatige therapie wel als mogelijke aanvulling op oefenen, maar de studies waren klein en verschilden sterk. Shockwave voeren wij zelf niet uit. Daarvoor verwijzen wij u door.

Zijn er oefeningen die helpen?

Thuisarts zegt dat een (sport)fysiotherapeut u kan helpen met oefeningen als u veel klachten houdt. In onderzoek komen oefeningen voor de heupspieren het vaakst terug, maar de studies zijn klein en verschillen sterk. Daarom staan er op deze pagina geen oefeningen. Bespreek met een fysiotherapeut of bij het onderzoek wat bij u past.

Is een lopersknie hetzelfde als pijn rond de knieschijf?

Nee, al wordt het woord voor beide gebruikt. In Nederland is een lopersknie meestal pijn aan de buitenkant van de knie. Het Engelse ‘runner’s knee’ wordt ook voor pijn rond de knieschijf gebruikt. Dat is een andere klacht: lees over pijn rond de knieschijf.

Moet een lopersknie geopereerd worden?

Bijna nooit. Opereren is altijd de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. De richtlijn voor sportartsen noemt een operatie pas na minstens zes maanden zonder resultaat van andere behandeling, en zegt dat er voor een operatie maar weinig onderbouwing is.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Thuisarts. Ik heb een lopersknie (opent in een nieuw tabblad). Laatst gewijzigd 15 oktober 2025.
  2. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Iliotibiale Bandsyndroom (ITBS), VSG3659 (opent in een nieuw tabblad). 2010.
  3. van der Worp MP e.a. Iliotibial band syndrome in runners: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Sports Med 2012.
  4. Ellis R, Hing W, Reid D. Iliotibial band friction syndrome: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Man Ther 2007.
  5. Louw M, Deary C. The biomechanical variables involved in the aetiology of iliotibial band syndrome in distance runners (opent in een nieuw tabblad). Phys Ther Sport 2014.
  6. Sanchez-Alvarado A e.a. Effects of conservative treatment strategies for iliotibial band syndrome on pain and function in runners (opent in een nieuw tabblad). Front Sports Act Living 2024.
  7. McKay J e.a. Iliotibial band syndrome rehabilitation in female runners: a pilot randomized study (opent in een nieuw tabblad). 2020.

Van de Thuisarts-pagina en de richtlijn hebben wij de hele tekst gelezen, van de artikelen de samenvatting. Hoe lang u het zelf probeert, dat opereren de allerlaatste stap is en de uitleg over zolen is het advies en de uitleg van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten