Pijn rond de knieschijf (patellofemoraal pijnsyndroom)

Hebt u pijn rond of achter uw knieschijf, vooral bij traplopen, hurken, rennen of springen? Dan kan het om patellofemoraal pijnsyndroom gaan. Volgens Thuisarts is de pijn niet gevaarlijk, maar de klachten kunnen lang duren. Oefentherapie is volgens de Nederlandse richtlijn de basis van de behandeling. Een internationaal expertpanel beveelt ook zolen aan, naast andere behandelingen, voor pijn en/of functie. Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, laat dan uw knie onderzoeken.

Een knie van voren in 3D: de knieschijf zit voor in de knie tussen de pees van de bovenbeenspier en de pees naar het scheenbeen, en het gebied rond en achter de knieschijf gloeit zacht rood

Wat is pijn rond de knieschijf?

Een gebogen knie van de buitenkant in 3D: voor in de knie zit de knieschijf, boven en onder vastgehouden door een pees, daarachter het bovenbeen en het scheenbeen
Een gebogen knie van de buitenkant. Voor in de knie zit de knieschijf.

Bij pijn rond de knieschijf hebt u pijn rondom of achter uw knieschijf (patella). De pijn wordt erger bij bewegingen met een gebogen knie, zoals hurken, traplopen, rennen of springen. Artsen noemen het patellofemoraal pijnsyndroom.

Het is een veelvoorkomende klacht bij tieners en jongvolwassenen en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Lees meerLees minder

Er is geen onderzoek of scan dat deze diagnose kan aantonen. De diagnose wordt gesteld als er geen andere oorzaak voor de pijn is. Volgens de Nederlandse richtlijn is de exacte oorzaak van de pijn niet bekend.

Zit de pijn aan de buitenkant van uw knie? Lees dan over lopersknie. Zit de pijn in de pees onder uw knieschijf? Lees dan over jumper’s knee.

Welke klachten geeft het?

Dit zijn de kenmerken die de Nederlandse richtlijn noemt:

  • pijn rondom of achter uw knieschijf;
  • de pijn wordt erger bij hurken, traplopen, rennen of springen;
  • soms pijn bij zitten of opstaan;
  • soms een krakend gevoel of een licht gezwollen knie.

De laatste twee kenmerken horen volgens de richtlijn bij de klacht, maar zijn niet bij iedereen aanwezig. Begon de pijn na een val of een verkeerde beweging, of doet de pijn zich anders voor dan hier staat? Lees dan wanneer u eerst naar de huisarts gaat.

Hoe ontstaat pijn rond de knieschijf?

Waarom de pijn ontstaat, is niet precies bekend. Dit zeggen de bronnen:

Overbelasting
De richtlijn legt een verband met te veel belasting van het gewricht tussen de knieschijf en het bovenbeen.
Spieren, sport en bewegen
Volgens Thuisarts spelen waarschijnlijk zwakke beenspieren, te veel of te snel sporten of verkeerde bewegingen een rol.
Een klap tegen de knie
Volgens Thuisarts kan ook een kneuzing van de knie de oorzaak zijn.

Hoe stelt de podotherapeut het vast?

Een podotherapeut legt een patiënt een 3D-scan van een voet uit op een scherm; op tafel staan voetmodellen

Er is geen test die pijn rond de knieschijf kan aantonen. Het onderzoek zoekt daarom uit waar en wanneer het pijn doet en wat er bij uw klacht meespeelt.

Lees meerLees minder

U vertelt wat u voelt, en er worden lichamelijke onderzoeken gedaan, onder meer om de beweging van uw knie, heup en voeten te analyseren. Op basis van uw klachten en het onderzoek stellen wij een diagnose en adviseren wij een bijpassende behandeling. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen?

Thuisarts geeft deze adviezen:

  • Doe minder aan sport of bewegen als het pijn doet.
  • Sport korter, minder zwaar en met meer rustmomenten.
  • Kies een sport zonder pijn, zoals zwemmen of fietsen.
  • Versterk eerst uw beenspieren en bouw daarna rustig weer op.
Lees meerLees minder
  • Oefenen. Volgens Thuisarts helpen oefeningen voor de bovenbeenspieren het best. Een voorbeeld is het langzaam optillen van een gestrekt been, eerst liggend en later zittend op een stoel.
  • Hoe zwaar? Volgens de richtlijn past u de belasting aan op uw pijn. Neemt de pijn niet toe na het oefenen of de volgende ochtend, dan is de belasting goed.
  • Wat de richtlijn adviseert. Oefen minimaal zes tot twaalf weken, bij voorkeur deels onder begeleiding van een fysio- of oefentherapeut.
  • Pijncijfer. Geef uw pijn een cijfer van 0 tot 10 en kijk of het beter of erger wordt.

Gaat het vanzelf over?

Volgens Thuisarts kunnen de klachten maanden tot meer dan een jaar aanhouden. Na een jaar heeft ongeveer 6 van de 10 mensen nog klachten.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs, zodat het niet erger wordt.

Lees meerLees minder

De richtlijn adviseert na zes en na twaalf weken oefenen te bekijken hoe de pijn en de functie zich ontwikkelen. Is er na twaalf weken geen verbetering, dan kijkt de behandelaar opnieuw naar de diagnose.

Hoe behandelen wij pijn rond de knieschijf?

De behandeling kan bestaan uit:

  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet. De zool zorgt dat uw voeten evenwichtiger worden belast. Of een zool bij uw klacht past, bekijkt de podotherapeut eerst bij het onderzoek.
    Zooltherapie

Opereren is altijd de allerlaatste stap.

Kunt u pijn rond de knieschijf voorkomen?

Hoe u deze klacht voorkomt, hebben wij in de bronnen niet gevonden. Thuisarts geeft wel adviezen voor het weer opbouwen na een periode met pijn:

  • Begin na een pijnlijke periode rustig met trainen en nooit meteen met een wedstrijd.
  • Krijgt u weer pijn? Doe dan weer iets minder.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Gaat het vanzelf over?

Eerst naar de huisarts bij een van deze signalen, volgens Thuisarts:

  • Bel direct uw huisarts of de huisartsenpost bij: plotselinge hevige pijn na een sprong of bij lopen of rennen, of als u uw been niet meer kunt strekken of optillen.
  • Bel op een werkdag uw huisarts als: de klachten na 4 tot 6 weken niet beter worden, oefenen en pijnstillers onvoldoende helpen, of u denkt dat er iets anders aan de hand is, bijvoorbeeld bij een dikke knie.

Begon de pijn na een val of een verkeerde beweging? Thuisarts behandelt dat apart, onder andere bij een verrekte of gescheurde knieband of een gescheurde meniscus. Laat dat door uw huisarts beoordelen.

Veelgestelde vragen over pijn rond de knieschijf

Is pijn rond de knieschijf erg?

Volgens Thuisarts is de pijn niet gevaarlijk en raakt er niets beschadigd. Het kan wel lang duren: de klachten kunnen maanden tot meer dan een jaar aanhouden. Volgens Thuisarts lopen mensen met deze klacht ook niet vanzelf een grotere kans op artrose.

Helpen zolen bij pijn rond de knieschijf?

Een internationaal expertpanel steunt in 2018 het gebruik van zolen, naast gecombineerde behandelingen, om pijn en/of functie te verbeteren. Een overzicht van zes studies uit 2022 vond een betere functie van de knie, maar geen duidelijk minder pijn. Zolen samen met oefeningen werkten beter dan oefeningen alleen. De Nederlandse richtlijn noemt een zool als aanvulling als oefenen alleen niet genoeg helpt, en Thuisarts raadt steunzolen af. Of een zool bij u past, bekijkt de podotherapeut bij het onderzoek.

Is een zool op maat beter dan een kant-en-klare zool?

Dat is niet aangetoond. De samenvatting van het expertpanel maakt geen onderscheid tussen beide. De Nederlandse richtlijn vindt dat de studies het advies om een zool af te stemmen op de bouw van uw voeten niet ondersteunen.

Welke oefeningen helpen bij pijn rond de knieschijf?

Volgens de Nederlandse richtlijn is de basis oefentherapie voor de bovenbeenspieren en/of de heupspieren, minimaal zes tot twaalf weken, bij voorkeur deels onder begeleiding van een fysio- of oefentherapeut. Het expertpanel beveelt een combinatie van heupgerichte en kniegerichte oefeningen aan. Thuisarts noemt als voorbeeld het langzaam optillen van een gestrekt been. Bespreek bij het onderzoek wat bij u past.

Helpt tapen of een brace?

Volgens de Nederlandse richtlijn heeft tape bovenop oefenen waarschijnlijk geen effect op de pijn, en is het effect van een brace onduidelijk. Het expertpanel is onzeker over tapen en bracen. Thuisarts raadt tape af.

Mag ik blijven sporten?

Thuisarts adviseert de belasting te verminderen zolang het pijn doet: korter, minder zwaar en met meer rustmomenten, of een sport zonder pijn zoals zwemmen of fietsen. Daarna bouwt u langzaam weer op en begint u nooit meteen met een wedstrijd. Krijgt u weer pijn, doe dan weer iets minder.

Moet mijn knie geopereerd worden?

Opereren is altijd de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. Volgens Thuisarts verwijst de huisarts heel soms door naar het ziekenhuis.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Collins NJ e.a. 2018 Consensus statement on exercise therapy and physical interventions (orthoses, taping and manual therapy) to treat patellofemoral pain (opent in een nieuw tabblad). Br J Sports Med 2018.
  2. Chen Z e.a. The effect of foot orthoses for patients with patellofemoral pain syndrome: a systematic review and meta-analysis (opent in een nieuw tabblad). Heliyon 2022.
  3. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Anterieure kniepijn, startpagina (opent in een nieuw tabblad). Richtlijnendatabase 2022.
  4. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Anterieure kniepijn, oefentherapie bij patellofemorale pijn (opent in een nieuw tabblad). Richtlijnendatabase 2022.
  5. Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Anterieure kniepijn, aanvullende conservatieve behandelingen bij patellofemorale pijn (opent in een nieuw tabblad). Richtlijnendatabase 2022.
  6. Thuisarts. Ik heb pijn aan mijn knieschijf bij bewegen (opent in een nieuw tabblad).
  7. Thuisarts. Knieklachten (opent in een nieuw tabblad).

Van de studies hebben wij de samenvatting gelezen. Hoe lang u het zelf probeert, dat opereren de allerlaatste stap is en de uitleg van de podotherapeut over zolen komen van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten