Wat is de voorste scheenbeenspier?

De voorste scheenbeenspier ligt aan de voorkant van uw onderbeen, naast het scheenbeen aan de buitenkant. Artsen noemen hem de musculus tibialis anterior. De spier begint onder de knie. Onderaan gaat hij over in een pees die over de voorkant van uw enkel loopt en vastzit aan de binnenkant van uw middenvoet.
De spier tilt uw voet op en kantelt hem iets naar binnen. U gebruikt hem bij elke stap: om uw voet op te tillen als u uw been naar voren zwaait, en om uw voet rustig neer te laten als uw hiel de grond raakt.
Bij overbelasting raakt de pees geïrriteerd. Artsen noemen dat tendinopathie. Veel mensen zeggen peesontsteking.
Hoe voelt het?

- pijn en stijfheid langs de pees, meestal onderaan het onderbeen en aan de voorkant en binnenkant van de enkel;
- pijn als u uw voet optilt tegen weerstand, of als de voet ver naar beneden wordt gestrekt;
- pijn als u op de pees drukt;
- soms minder kracht bij het optillen van de voet;
- soms een zwelling aan de voorkant van de enkel.
Lees meerLees minder
Er is ook een vorm waarbij het uiteinde van de pees is aangedaan, waar hij aan de voet vastzit. In een Australisch onderzoek bij 29 mensen gaf dat een branderige pijn aan de binnenkant van de middenvoet, vaak ’s nachts erger, met zwelling. De meesten waren vrouw, gemiddeld 62 jaar, en velen hadden overgewicht.
Bij wie komt het voor?
- De klacht is zeldzaam.
- Vooral bij sporters boven de 45 jaar.
- Beschreven bij hardlopers en wielrenners die veel heuvels doen, en bij voetballers.
- De vorm aan het uiteinde van de pees vooral bij vrouwen rond de 60.
Waardoor raakt de pees overbelast?

Het is een overbelastingsblessure. Wat het ziekenhuisprotocol noemt om na te gaan:
- meer of zwaarder gaan trainen;
- een andere ondergrond, of veel heuvel op en af;
- andere schoenen;
- een andere loop- of fietstechniek, of een andere afstelling van de fiets;
- druk van buitenaf, bijvoorbeeld strakke schoenen of skischoenen die op de pees drukken;
- de stand van de voet: een voet die sterk naar binnen kantelt, kan bijdragen.
Lees meerLees minder
Bij hardlopen met een landing op de hiel moet deze spier de voet afremmen terwijl hij langer wordt. Een richtlijn van de sportartsen uit 2010 noemt dat als reden waarom een landing op de midden- of voorvoet de spier kan ontlasten, en zegt erbij dat dit theorie is.
Is het deze pees, of iets anders?
- Compartimentsyndroom
- Te hoge druk in de spiergroep. Dezelfde spier, een andere klacht: een strak, vol gevoel hoger in het onderbeen dat tijdens het sporten toeneemt tot u moet stoppen en daarna zakt, meestal aan beide benen. Lees Druk en pijn in het onderbeen bij inspanning.
- Shin splints
- Pijn langs de binnenrand van het scheenbeen, niet aan de voorkant. Lees Shin splints.
- Een gescheurde pees
- Zeldzaam, meestal bij mensen van 50 tot 70. U kunt uw voet niet goed meer optillen, uw voet klapt op de grond en u struikelt. Soms is er vooraf maar weinig pijn geweest. Ga snel naar de huisarts: een scheur die vroeg wordt ontdekt, is beter te herstellen.
- Een beknelde zenuw of een zenuw in de rug
- Ook dan kan de voet slepen, vaak met tintelingen of een doof gevoel. Dat hoort bij de huisarts.
- Weet u niet waar de pijn precies vandaan komt?
- Lees Pijn aan de voorkant van het onderbeen.
Hoe wordt het vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld op uw verhaal en op onderzoek van de voet en enkel. Een echo of MRI is alleen nodig bij twijfel. Het ziekenhuisprotocol raadt aan ook naar de stand van de voet te kijken, omdat een voet die sterk naar binnen kantelt kan bijdragen.
In onze praktijk beginnen wij met een podotherapeutisch onderzoek: een gesprek over de klacht, voelen waar de pijn zit, de voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren. Twijfelen wij of de pees gescheurd is of dat er iets anders speelt, dan verwijzen wij u naar uw huisarts.
Wat kunt u zelf doen?

- Doe tijdelijk minder van wat de pijn geeft, en bouw daarna rustig op. Laat de pees bepalen hoe snel: gaat het goed, dan mag er iets bij.
- Vermijd een tijd heuvels, als de klacht daarmee begon.
- Kijk naar uw schoenen. Drukt de schoen, de tong of de veter op de voorkant van uw enkel, strik dan losser of kies een andere schoen.
- Maak de spier sterker. De basis van de behandeling is een oefenprogramma dat de spier en pees stap voor stap meer laat doen.
- Geen injectie met ontstekingsremmers (corticosteroïden) in de pees. Het ziekenhuisprotocol raadt die uitdrukkelijk af.
Ons advies: probeer het 4 tot 6 weken zelf. Wordt het niet beter of erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 10? Wacht dan niet.
Gaat het vanzelf over?
Een termijn noemen de bronnen niet. Het protocol zegt dat het herstel wordt gestuurd op hoe de klachten en de functie vooruitgaan, niet op tijd. Een operatie is zelden nodig en alleen als behandelen zonder operatie niet helpt. In een klein onderzoek bij 11 mensen die na gemiddeld een jaar klachten toch werden geopereerd, ging iedereen vooruit, maar een kwart bleef ontevreden.
Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?
Vooraf: het protocol zegt zelf dat het bewijs voor de behandeling van deze klacht beperkt is.
- Belasting rustig opbouwen
- De kern, samen met oefenen.
- Oefeningen
- Een oefenprogramma dat de spier sterker en belastbaarder maakt, thuis te beginnen; bij ernstige klachten of te weinig vooruitgang via de (sport)fysiotherapeut. Het Amerikaanse artikel noemt ook versterken van de spieren die de voet optillen. Vergelijkend onderzoek is er niet.
- Injectie met corticosteroïden
- Tegenspraak. Het Nederlandse protocol: niet doen; het helpt kort tegen de pijn maar is op langere termijn slecht voor de pees. Het Amerikaanse artikel uit 2009: “kan ook helpen”. In een reeks van zeven gescheurde pezen hadden vijf mensen eerder corticosteroïden gebruikt.
- Gips
- Het Amerikaanse artikel beschrijft drie weken loopgips. Het Nederlandse protocol noemt gips alleen na een operatie.
- Andere looptechniek of schoen
- Een kortere pas of een schoen met een lagere hak wordt hardlopers “soms aanbevolen”, maar daar is geen bewijs voor.
- Zolen op maat
- Niet onderzocht. Geen van de bronnen noemt zolen als behandeling. Het protocol zegt wel dat een voet die sterk naar binnen kantelt kan bijdragen en dat de voetstand bekeken moet worden.
- Tapen, rekken
- Geen bron gevonden.
- Operatie
- Zelden, alleen als de rest niet helpt.
Wat kan de podotherapeut doen?

De voorste scheenbeenspier werkt bij elke stap, en hoe hard hij moet werken hangt af van hoe uw voet neerkomt en afrolt. Daar kijken wij naar. Een voet zonder klachten behandelen wij in principe niet.
Vinden wij bij het onderzoek iets in uw staan of lopen dat bij de pijn past, dan volgt meestal een traject van 12 weken met zolen op maat. De zool ondersteunt het staan en lopen en vermindert de belasting op de plek die niet herstelt. Wij kijken ook of uw schoen op de pees drukt.
Het traject van 12 weken
De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.
U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.
Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.
U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.
Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.
Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.
Eerlijk over het bewijs: naar zolen bij een overbelaste voorste scheenbeenspier is geen onderzoek gedaan, en geen van de bronnen noemt de podotherapeut bij deze klacht. Het ziekenhuisprotocol zegt alleen dat een voet die sterk naar binnen kantelt kan bijdragen. Wat de bronnen wel als kern noemen, is oefenen en rustig opbouwen; daarvoor verwijst het protocol naar de (sport)fysiotherapeut. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.
Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de huisarts?
Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing bij pijn aan de voorkant van enkel of onderbeen bij lopen of sporten die na 4 tot 6 weken zelf proberen niet beter is of erger wordt, of bij pijn van 7 of hoger.
Ga snel naar de huisarts bij:
- uw voet niet meer goed kunnen optillen, een voet die op de grond klapt of sleept, of vaak struikelen;
- een plotselinge knap of scheut aan de voorkant van de enkel, met daarna minder kracht;
- tintelingen of een doof gevoel in onderbeen of voet;
- een rode, dikke en warme enkel of voet;
- pijn in rust of ’s nachts die niet wijkt.
Bel direct de huisartsenpost of 112 bij hevige, toenemende pijn in een strak, hard onderbeen na een letsel. Lees Wanneer is het spoed?
Veelgestelde vragen over de voorste scheenbeenspier
Waar zit de voorste scheenbeenspier?
Aan de voorkant van uw onderbeen, naast het scheenbeen aan de buitenkant. De pees loopt over de voorkant van de enkel naar de binnenkant van de voet.
Wat doet die spier?
Hij tilt uw voet op en kantelt hem iets naar binnen.
Is het een ontsteking?
Artsen spreken van tendinopathie: een overbelaste, geïrriteerde pees. Het woord peesontsteking wordt in gewone taal veel gebruikt.
Mag ik blijven hardlopen of wandelen?
Doe minder en bouw rustig op, op geleide van de pijn. Kunt u uw voet niet goed optillen, stop dan en ga naar de huisarts.
Welke oefeningen helpen?
De bronnen noemen oefeningen die de spier sterker maken, maar geven geen programma met aantallen.
Helpt een injectie?
Het Nederlandse ziekenhuisprotocol raadt een injectie met corticosteroïden af, omdat die de pees op langere termijn kan verzwakken.
Helpen steunzolen?
Dat is niet onderzocht. Een voet die sterk naar binnen kantelt kan volgens een ziekenhuisprotocol bijdragen aan de klacht. In onze praktijk is de ervaring met zolen goed, maar dat is ervaring, geen bewijs.
Kan de pees scheuren?
Dat is zeldzaam en komt vooral voor bij mensen van 50 tot 70. U merkt het aan een voet die u niet goed meer kunt optillen. Ga dan snel naar de huisarts.
Mijn schoen drukt op de voorkant van mijn enkel. Kan dat de oorzaak zijn?
Ja, druk van strakke schoenen kan bijdragen.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- Albert Schweitzer ziekenhuis, sportgeneeskunde. Protocol Tibialis anterior tendinopathie (opent in een nieuw tabblad).
- Simpson MR, Howard TM. Tendinopathies of the foot and ankle (opent in een nieuw tabblad). American Family Physician 2009;80:1107-1114.
- Beischer AD e.a. Distal tendinosis of the tibialis anterior tendon (opent in een nieuw tabblad). Foot & Ankle International 2009;30:1053-1059 (PMID 19912714).
- Grundy JR e.a. Operative management of distal tibialis anterior tendinopathy (opent in een nieuw tabblad). Foot & Ankle International 2010;31:212-219 (PMID 20230699).
- Harkin E e.a. Treatment of acute and chronic tibialis anterior tendon rupture and tendinopathy (opent in een nieuw tabblad). Foot and Ankle Clinics 2017;22:819-831 (PMID 29078830).
- Christman-Skieller C e.a. A systematic review of tibialis anterior tendon rupture treatments and outcomes (opent in een nieuw tabblad). American Journal of Orthopedics 2015 (PMID 25844597).
- Gwynne-Jones D e.a. Closed tibialis anterior tendon rupture: a case series (opent in een nieuw tabblad). Foot & Ankle International 2009 (PMID 19735632).
- Vereniging voor Sportgeneeskunde. Richtlijn Inspanningsgebonden pijnsyndromen van het onderbeen (opent in een nieuw tabblad). 2022.
- Vereniging voor Sportgeneeskunde. Monodisciplinaire richtlijn Chronisch compartimentsyndroom van het onderbeen (opent in een nieuw tabblad). 2010.
- St. Antonius Ziekenhuis. Folder Chronisch compartimentsyndroom (onderbeen) (opent in een nieuw tabblad). 2012.
- Thuisarts.nl (NHG). De zenuwen in mijn onderbeen zitten klem bij sporten of werken en ik ga naar de neuroloog (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 5 november 2024.
Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak maakt en het traject van 12 weken zijn het advies en de werkwijze van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
