Voetschimmel (tinea pedis): herkennen, behandelen en voorkomen

Bij voetschimmel heeft u losse velletjes en kleine scheurtjes tussen uw tenen, vaak met jeuk. Het heet ook zwemmerseczeem, maar het is geen eczeem: het is een schimmel in de huid. Voetschimmel is niet gevaarlijk, wel besmettelijk. Het gaat meestal niet vanzelf over. Een crème tegen schimmel van de apotheek of drogist helpt meestal goed.

Hebt u diabetes? Maak dan een afspraak bij uw huisarts als u voetschimmel heeft.

Wordt uw voet of onderbeen rood, warm, dik en pijnlijk, of krijgt u koorts? Bel dan direct uw huisarts. Dat kan wondroos zijn.

Blote voeten op natte tegels bij een zwembad, met een paar blauwe badslippers ernaast

Wat is voetschimmel?

Doorsnede van de huid tussen twee tenen in 3D: bovenaan een dun, wit en schilferig laagje, daaronder de gave lagen van de huid met kleine bloedvaatjes en vet

Voetschimmel is een ontsteking van de huid van de voet door een schimmel. De schimmel groeit in de bovenste laag van de huid.

De vakterm is tinea pedis. Veel mensen zeggen zwemmerseczeem. Die naam klopt niet helemaal, want het is geen eczeem.

Het is niet gevaarlijk, maar wel vervelend: het jeukt, kan ruiken en ziet er niet mooi uit.

Hoe vaak komt voetschimmel voor?

  • De huidartsen schatten dat ongeveer 1 op de 10 mensen er last van heeft, vooral volwassenen.
  • Een Cochrane-overzicht noemt wereldwijd ongeveer 15 op de 100 mensen.
  • Mensen met zweetvoeten krijgen het sneller, en sneller opnieuw.

Wat is de oorzaak van voetschimmel?

Schimmels zitten overal, ook op de huid van bijna iedereen. Een vetlaagje op de huid beschermt u. Verdwijnt dat laagje, bijvoorbeeld door vaak en lang douchen of baden, dan kan de schimmel in de huid gaan groeien.

Schimmels houden van warmte en vocht. Zweetvoeten, schoenen en sokken die niet ademen, en voeten die na het zwemmen of douchen vochtig blijven, maken de kans groter.

Lees meerLees minder

Is voetschimmel besmettelijk? Ja. U kunt het van anderen krijgen en aan anderen doorgeven. De schimmel zit in huidschilfers die loslaten op de vloer van zwembaden, douches en sportruimtes. Meestal is niet te achterhalen waar u het heeft opgelopen.

Hoe herkent u voetschimmel?

  • Losse velletjes en kleine scheurtjes tussen de tenen. Vaak tussen de vierde en de kleine teen.
  • Jeuk, soms een branderig gevoel.
  • De huid is op die plek lichter, donkerder of roder dan eromheen.
  • Soms blaasjes of bultjes.
  • Soms een vieze geur.
  • Het kan ook aan de zijkant of de onderkant van de voet zitten.

Bij een heftige voetschimmel kunnen er ook blaasjes of schilfers op de handen of onderbenen komen. Die verdwijnen als de voetschimmel is behandeld.

Lees meerLees minder

De vormen die huidartsen onderscheiden

Tussen de tenen
Witte schilfers, soms met pijnlijke kloofjes. Dit is de vorm die het meest voorkomt.
Onder de voet en langs de rand
Rode, schilferende huid over een groot deel van de zool, in de vorm van een mocassin.
Met blaasjes
Jeukende blaasjes onder de voet, die later bruin worden, indrogen en gaan schilferen.
In de nagels
Gele, brokkelige nagels. Lees verder bij Schimmelnagels.

Is het voetschimmel, of iets anders?

Roodheid, schilfers en blaasjes aan de voeten kunnen ook door een andere huidaandoening komen. Wie zeker wil zijn, laat huidschilfers onderzoeken onder de microscoop; dat kan via de huisarts of huidarts.

  • Bij kinderen met glanzende, schilferende voetzolen en kloofjes onder de voorvoet, terwijl de huid tussen de tenen gaaf is, gaat het vaak om kloofjes door zweetvoeten en niet om schimmel. Lees verder bij Zweetvoeten en kloofjes bij kinderen.
  • Een harde plek met zwarte puntjes onder de voet past bij een wrat. Lees verder bij Voetwratten.
  • Helpt een crème tegen schimmel niet? Dan kan het iets anders zijn. Ga dan naar uw huisarts.

Gaat voetschimmel vanzelf over?

Meestal niet. Heeft u er geen last van, dan is dat volgens Thuisarts niet erg. Dit geldt niet als u diabetes heeft of al eens wondroos had: zie het blok over diabetes en wondroos verderop.

Met een crème herstelt de huid langzaam, soms pas na weken.

Voetschimmel kan terugkomen. Dan smeert u opnieuw met dezelfde crème.

Wat kunt u zelf doen bij voetschimmel?

  • Droog uw voeten goed af, vooral tussen de tenen. De huidartsen raden aan de voeten als laatste af te drogen.
  • Was uw voeten zonder zeep, of spoel de zeep goed af.
  • Gebruik een eigen handdoek voor de voet met schimmel en pak elke keer een schone.
  • Draag katoenen sokken en trek elke dag schone aan. De huidartsen raden aan sokken op minstens 60 graden te wassen.
  • Draag schoenen die ademen: sandalen, of schoenen van leer of linnen. Liever geen dichte schoenen van rubber of plastic. Wissel elke dag van schoenen.
  • Draag slippers in zwembad, douche en kleedkamer.
  • Talkpoeder kan helpen om de huid droog te houden.
  • Smeer een crème tegen schimmel. Zie hieronder.

Welke crème helpt, en hoe lang smeert u?

Terbinafine
1 keer per dag. Minstens 1 week. Is het dan niet over, nog 1 week. Niet langer dan 2 weken.
Miconazol of clotrimazol
2 keer per dag. Tot de plekken weg zijn, en daarna nog 1 week.
  • Smeer dun, op de plek en 2 centimeter eromheen.
  • Gebruikt u bloedverdunners? Miconazol kan de werking daarvan veranderen. Vraag uw huisarts of apotheker of het bij u kan.
Lees meerLees minder

Wat zegt onderzoek?

Crème tegen schimmel
Werkt duidelijk beter dan een crème zonder werkzame stof. Dat blijkt uit een Cochrane-overzicht van 67 onderzoeken.
Welke crème
Volgens Thuisarts werken de drie middelen even goed; terbinafine hoeft u korter en minder vaak te smeren. Het Cochrane-overzicht vond dat terbinafine en verwante middelen iets vaker genezen dan miconazol en verwante middelen.
Tabletten van de huisarts
Alleen als de crème niet genoeg helpt, vooral bij schimmel aan de zijkant of onderkant van de voet. Terbinafine, 2 weken. Onderzoek laat zien dat de tabletten werken, maar de onderzoeken zijn klein en oud. Ze hebben bijwerkingen en gaan niet samen met alle medicijnen.
Poeder tegen schimmel in de schoenen
Aangeraden door de huidartsen om nieuwe besmetting te voorkomen.
Slippers in het zwembad
Aangeraden door Thuisarts en de huidartsen. Onderzoek dat laat zien dat het helpt, hebben wij niet gelezen.
Huismiddelen
Geen bron gelezen.

Hebt u diabetes, of had u al eens wondroos?

Dan is voetschimmel meer dan een ongemak.

  • Kloofjes tussen de tenen zijn een ingang voor bacteriën. Zo kan wondroos ontstaan: een ontsteking van de huid, meestal aan het onderbeen. In een Frans onderzoek hing wondroos aan het been sterk samen met een kapotte huid, en kloofjes tussen de tenen waren daarvan de belangrijkste.
  • Had u al eens wondroos? Behandel voetschimmel dan altijd. Met voetschimmel is de kans groter dat wondroos terugkomt.
  • Hebt u diabetes? Door diabetes voelt u wondjes minder goed en geneest de huid langzamer. Thuisarts noemt voetschimmel bij diabetes een reden om een afspraak bij de huisarts te maken en het snel te laten behandelen.
  • De richtlijn voor de diabetische voet rekent een schimmelinfectie van de huid, bij mensen met diabetes en een verhoogd risico, tot de dingen die behandeld moeten worden om een wond te voorkomen.

Wat u doet: kijk uw voeten regelmatig na, ook tussen de tenen, en droog daar goed af. Ga bij diabetes met voetschimmel naar uw huisarts.

Wat kan de podotherapeut doen?

Eerlijk over het bewijs: een zool doet niets tegen een schimmel in de huid. Geen van de bronnen noemt een zool bij voetschimmel.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer naar de huisarts?

Bij voetschimmel zonder last hoeft u nergens heen. Smeren mag, maar hoeft niet. Dit geldt niet bij diabetes of na wondroos.

Naar de praktijk komt u voor voetschimmel niet. Hebt u daarnaast pijn bij staan of lopen, dan bent u welkom: probeer het eerst 4 tot 6 weken zelf, en maak een afspraak als het niet beter wordt of erger wordt. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, wacht dan niet.

Bel direct uw huisarts of de huisartsenpost als:

  • uw voet of onderbeen plotseling rood of donker, warm, dik, pijnlijk en glanzend wordt, en de plek groter wordt;
  • u daarbij koorts of koude rillingen krijgt, of zich ziek voelt.

Bel dezelfde dag als u tabletten tegen schimmel slikt en uw huid of oogwit geel wordt, uw ontlasting lichtgrijs of uw urine bruin wordt, of u erge jeuk krijgt.

Maak op een werkdag een afspraak bij uw huisarts als:

  • de plekken na een kuur met crème niet weg zijn;
  • u diabetes heeft en voetschimmel, een wondje of een kloofje aan uw voet ziet;
  • u twijfelt of het wel schimmel is.

Veelgestelde vragen over voetschimmel

Is zwemmerseczeem hetzelfde als voetschimmel?

Ja. Zwemmerseczeem is de gewone naam. Het is geen eczeem, maar een schimmel.

Is voetschimmel besmettelijk?

Ja. De schimmel zit in huidschilfers op vochtige vloeren. Gebruik een eigen handdoek en draag slippers in zwembad en douche.

Welke crème is het beste?

Terbinafine, miconazol en clotrimazol helpen alle drie. Terbinafine smeert u het kortst: 1 keer per dag, 1 tot 2 weken.

Hoe lang moet ik smeren?

Terbinafine 1 week, hoogstens 2. Miconazol en clotrimazol tot de plekken weg zijn, en daarna nog 1 week. De huidartsen zeggen: na het verdwijnen van de klachten nog ongeveer 2 weken.

Helpt een spray of poeder?

Over spray lazen wij geen bron. De huidartsen raden poeder tegen schimmel in de schoenen aan om nieuwe besmetting te voorkomen.

De schimmel gaat niet weg of komt steeds terug. Wat nu?

Zijn de plekken na de crème niet weg, ga dan naar uw huisarts. Tabletten kunnen dan een mogelijkheid zijn. Komt het terug, smeer dan opnieuw en let op droge voeten, schone sokken en schoenen die ademen.

Mag ik gaan zwemmen of sporten met voetschimmel?

Geen van de bronnen raadt het af. Draag wel slippers in douche en kleedkamer.

Kan voetschimmel naar mijn nagels gaan?

Ja. De schimmel kan ook in de nagels komen. Lees verder bij Schimmelnagels.

Mijn kind heeft schilferende voeten. Is dat voetschimmel?

Vaak niet. Lees verder bij Zweetvoeten en kloofjes bij kinderen. Twijfelt u, laat de huisarts kijken.

Is voetschimmel gevaarlijk bij diabetes?

Het kan een ingang zijn voor een ontsteking. Maak een afspraak bij uw huisarts en laat het snel behandelen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb voetschimmel (opent in een nieuw tabblad).
  2. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV). Patiëntenfolder Voetschimmel (opent in een nieuw tabblad).
  3. Crawford F, Hollis S. Topical treatments for fungal infections of the skin and nails of the foot. (opent in een nieuw tabblad) Cochrane Database of Systematic Reviews 2007;CD001434.
  4. Bell-Syer SE e.a. Oral treatments for fungal infections of the skin of the foot. (opent in een nieuw tabblad) Cochrane Database of Systematic Reviews 2012;CD003584.
  5. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb wondroos (opent in een nieuw tabblad).
  6. Thuisarts.nl (NHG). Ik wil zorgen dat ik geen wondroos krijg (opent in een nieuw tabblad).
  7. Dupuy A e.a. Risk factors for erysipelas of the leg (cellulitis): case-control study. (opent in een nieuw tabblad) BMJ 1999;318:1591.
  8. Thuisarts.nl (NHG). Ik wil mijn voeten goed verzorgen bij diabetes (opent in een nieuw tabblad).
  9. Richtlijn Diabetische voet (NIV). Preventie van voetulcera bij diabetes (opent in een nieuw tabblad).

Wanneer u een afspraak maakt bij onze praktijk, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten