Beenlengteverschil

Bij een beenlengteverschil is het ene been korter dan het andere. Bijna iedereen heeft een klein verschil, en de meeste mensen merken daar niets van. Soms lijkt een been korter terwijl de botten even lang zijn. Dan staat bijvoorbeeld uw bekken scheef. Of het verschil echt is, bepaalt wat helpt. Hebt u klachten, laat dan eerst uitzoeken waar het verschil vandaan komt, voordat u een zooltje of hakje gaat gebruiken.

De botten van het bekken en de benen van achteren gezien, staand: het rechteronderbeen is korter, de rechterknie staat lager en de rechterkant van het bekken zakt mee; de rechter bekkenkam gloeit rood

Wat is een beenlengteverschil?

Beide benen van achteren gezien, van net boven de knieën tot de voeten: de rechterknie staat iets lager dan de linker en het rechterscheenbeen gloeit rood
Hier is het rechteronderbeen korter. Daardoor staat de rechterknie lager.

Bij een beenlengteverschil zijn uw benen niet even lang. Het verschil kan in het dijbeen zitten of in het onderbeen. Is uw dijbeen korter, dan staan uw knieën nog even hoog, maar staat uw bekken scheef. Is uw onderbeen korter, dan staan ook uw knieën niet meer op gelijke hoogte.

Lees meerLees minder

Een behandelaar meet het verschil tussen de voorste punt van uw bekken en uw hiel, links en rechts. Bij kinderen ontstaat een verschil doordat het ene been sneller of langzamer groeit dan het andere.

Een klein verschil is heel gewoon. Uw lichaam vangt het meestal zelf op, met kleine aanpassingen in uw voet, knie, heup en bekken. Daardoor merkt u het vaak niet.

Hoe merkt u een beenlengteverschil?

Is het een echt of een schijnbaar beenlengteverschil?

Een been kan korter zijn, of alleen korter lijken. Dat verschil is belangrijk, want het vraagt een andere aanpak.

Twee keer dezelfde botten van bekken en benen van achteren gezien. Het linkerbeeld toont een echt verschil: het rechterscheenbeen is korter, de rechterknie staat lager en het bekken zakt rechts. Het rechterbeeld toont een schijnbaar verschil: de botten van beide benen zijn even lang, maar een spier in de onderrug links gloeit rood en trekt het bekken aan die kant omhoog, waardoor de linkerknie hoger staat en de linkervoet net boven de grond hangt
Links een echt verschil: het rechteronderbeen is korter. Rechts een schijnbaar verschil: de botten zijn even lang, maar het bekken staat scheef doordat een spier in de onderrug het bekken aan één kant optrekt. In deze tekening komt de voet aan die kant daardoor niet op de grond: het been lijkt korter.
Echt verschil

De botten van het ene been zijn korter dan die van het andere. Artsen noemen dit een anatomisch of structureel beenlengteverschil. Oorzaken zijn bijvoorbeeld een botbreuk, een groeistoornis, een aangeboren afwijking of een operatie aan de heup. Het verschil blijft, ook als u ligt.

Schijnbaar verschil

Beide benen zijn even lang, maar uw bekken staat scheef. Daardoor lijkt het ene been korter. Artsen noemen dit een functioneel beenlengteverschil. Het kan komen door verkorte spieren of ander weefsel, een gewricht dat niet meer helemaal strekt of buigt, of banden die te slap zijn. Dit kan ergens tussen uw bekken en uw voet ontstaan.

Bij een schijnbaar verschil helpt het om de oorzaak aan te pakken. Een verhoging onder het korte been ligt dan niet voor de hand. Daarom kijkt een behandelaar eerst of het verschil echt is, voordat hij een verhoging adviseert.

Hoeveel verschil is normaal?

Bijna iedereen heeft benen die niet precies even lang zijn. Dat is normaal, en meestal geeft het geen klachten. Bij welk verschil wel klachten ontstaan, verschilt per persoon. Ook de bronnen noemen niet hetzelfde getal. Een ziekenhuisfolder noemt meestal vanaf 1,5 tot 2 cm. Een overzicht van onderzoek komt uit op ongeveer 2 cm. Uw manier van lopen kan al veranderen bij meer dan 1 cm. Een vaste grens is er dus niet. Daarom kijkt de podotherapeut naar uw klachten, en naar het verschil.

  • 9 van de 10 mensen hebben een verschil in beenlengte als een arts het precies meet op een röntgenfoto.
  • Ongeveer 5 millimeter is het gemiddelde verschil.
  • 1 op de 5 mensen heeft een verschil van 1 cm of meer.

Hoe ontstaat een beenlengteverschil?

Hoe stelt de podotherapeut een beenlengteverschil vast?

Een podotherapeut legt een patiënt een 3D-scan van een voet uit op een scherm; op tafel staan voetmodellen

De podotherapeut kijkt eerst of het verschil echt is of schijnbaar, en daarna hoe groot het is. Hij vraagt ook of het verschil bij uw klachten past.

Lees meerLees minder

U vertelt welke klachten u hebt en sinds wanneer, of u ooit een been hebt gebroken, of u een operatie aan heup of knie hebt gehad en of er heupafwijkingen in uw familie zijn. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt.

Daarna meet hij. U staat rechtop met gestrekte knieën. De podotherapeut staat achter u en legt zijn duimen op de achterkant van uw bekken. Staan zijn duimen niet even hoog, dan legt hij plankjes van een halve, één of twee centimeter onder het korte been, tot uw bekken recht staat. Zo ziet hij hoe groot het verschil is. Dit heet de plankjesmethode. Hij kan ook kijken als u ligt: liggen uw hielen en enkels even ver, en staan uw knieën even hoog als u ze buigt?

Twijfelt de podotherapeut aan de oorzaak, of past het verschil niet bij wat hij ziet, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.

Wat kunt u zelf doen bij een beenlengteverschil?

Aan de lengte van uw botten kunt u zelf niets veranderen. Wel kunt u voorkomen dat u iets doet wat niet bij uw verschil past.

  • Begin niet zelf met een zooltje of hakje. Is uw verschil schijnbaar, of is uw lichaam al aan het verschil gewend, dan past een verhoging misschien niet bij u. Lees echt of schijnbaar.
  • Hebt u een nieuwe heup? Geef uw lichaam eerst tijd. Lees vraag 4.
  • Is het voor uw kind? Lees vraag 5.
  • Let op uw klachten. Hebt u pijn in rug, heup, knie of voet, kijk dan of die minder wordt. Zie gaat het vanzelf over.

Gaat een beenlengteverschil vanzelf over?

Een echt verschil zit in het bot en gaat niet vanzelf over. Uw lichaam kan het wel opvangen, en bij de meeste mensen geeft het geen klachten. Een schijnbaar verschil kan minder worden als de oorzaak wordt aangepakt.

Ons advies: hebt u pijn in uw rug, heup, knie of voet en denkt u aan een beenlengteverschil? Kijk vier tot zes weken of de pijn minder wordt. Is hij dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs. Is uw been na een val opeens korter, bel dan eerst uw huisarts (zie wanneer naar de huisarts).

Lees meerLees minder

Een verschil dat lang bestaat en een scheve rug geeft, kan op den duur slijtage in de onderrug geven. Dat staat in een overzichtsartikel van orthopeden; hoe vaak het gebeurt, is niet bekend.

Hoe behandelen wij een beenlengteverschil?

De behandeling kan bestaan uit:

  • Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet. Bij het maken houden wij rekening met uw beenlengteverschil. Is er meer verhoging nodig dan in de zool past, dan kan er een los hakje bij. Onderzoek naar verhogingen is nog weinig en niet sterk, maar wijst erop dat ze pijn kunnen verminderen. Daarom kijkt de podotherapeut eerst of het bij u past.
    Zooltherapie
  • Advies over schoenen en belasting, afgestemd op uw klachten en wat u doet.
  • Bij een schijnbaar verschil: rekoefeningen bij een fysiotherapeut kunnen helpen als verkorte spieren uw bekken scheef trekken.

Kunt u een beenlengteverschil voorkomen?

Een echt verschil kunt u meestal niet voorkomen. Bij kinderen helpt het wel om een verschil op tijd te laten bekijken. Lees vraag 5.

Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?

Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als uw pijn in rug, heup, knie of voet na vier tot zes weken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt of steeds terugkomt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Gaat een beenlengteverschil vanzelf over?

Bel meteen de huisarts of de huisartsenpost als dit gebeurt. Dan kan uw heup gebroken zijn:

  • Uw been is na een val opeens korter, of het staat naar buiten gedraaid.
  • U hebt pijn in uw heup en u kunt niet op uw been staan of lopen.

Overleg eerst met uw ziekenhuis als u kort geleden een nieuwe heup hebt gekregen en een verschil voelt. Gaat het om een kind? Laat het dan eerst bekijken door de jeugdarts of de huisarts. Die verwijst zo nodig naar een (kinder)orthopeed.

Veelgestelde vragen over beenlengteverschil

Kan ik zelf meten of mijn benen even lang zijn?

Thuis lukt dat niet betrouwbaar. Ook voor behandelaars zijn een meetlint en plankjes minder precies dan een foto. Van de metingen in de praktijk lijkt de plankjesmethode het meest bruikbaar. Het meest precies is een röntgenfoto van beide benen terwijl u staat.

Bij hoeveel verschil heeft een verhoging zin?

Dat weet niemand precies. De grootste overzichtsstudie vond weinig en zwak onderzoek. Daarin lijken verhogingen de pijn te verminderen, maar bij welk verschil dat begint, is nooit goed onderzocht. In de praktijk gaat een verhoging tot ongeveer anderhalve centimeter vaak in de schoen. Bij een groter verschil zit hij vaak onder de schoen.

Krijg ik door een beenlengteverschil rugpijn of artrose?

Dat is niet bewezen. Onderzoek vindt wel een verband tussen een beenlengteverschil en lage rugpijn, een scheve rug en artrose in heup en knie. Maar mensen met en zonder rugpijn hadden in een overzicht van onderzoek gemiddeld even grote verschillen. Onderzoekers zijn het oneens over hoe groot de rol van het verschil is.

Ik heb een nieuwe heup en voel een verschil. Wat nu?

Vaak voelt u kort na de operatie een verschil omdat de spieren nog niet zijn opgerekt. Dat is meestal binnen drie maanden weg. Blijft het verschil, dan kan een verhoging in de schoen van het kortere been helpen. Begin daar niet te snel mee: een ziekenhuis adviseert zo’n verhoging pas drie maanden na de operatie, en eerst overleg bij de controle.

Mijn kind heeft een been dat korter lijkt. Wat moet ik doen?

De jeugdgezondheidszorg werkt met vaste grenzen. Bij kinderen jonger dan 10 jaar is het advies: bij 1 cm of meer verwijzen naar een (kinder)orthopeed, en bij minder dan 1 cm na zes tot twaalf maanden opnieuw meten. Bij kinderen ouder dan 10 jaar ligt die grens op 2 cm. Een kind kan ook mank lopen, op de tenen lopen of pijn in been of rug hebben.

Is een operatie nodig?

Bijna nooit. Een operatie is de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. Orthopeden denken er pas aan bij een groot verschil, vanaf ongeveer 2 cm. Bij kinderen kan de arts de groei van het lange been afremmen of het korte been verlengen.

Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?

U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Jeugdgezondheidszorg (TNO, NCJ). JGZ Richtlijn Extremiteiten, paragraaf 2.6 Beenlengteverschil (opent in een nieuw tabblad). September 2019.
  2. Thuisarts.nl. Ik krijg een kunstheup (opent in een nieuw tabblad).
  3. Thuisarts.nl. Ik heb een gebroken heup (opent in een nieuw tabblad).
  4. Amphia. Fysiotherapeutische behandeling bij een beenverlenging door een interne fixatie (opent in een nieuw tabblad) (patiënteninformatie).
  5. Jeroen Bosch Ziekenhuis. Heupprothese operatie; herstel thuis (opent in een nieuw tabblad) (patiënteninformatie).
  6. Knutson GA. Anatomic and functional leg-length inequality: a review and recommendation for clinical decision-making. Part I en Part II. Chiropractic & Osteopathy 2005;13:11 en 13:12.
  7. Applebaum A, Nessim A, Cho W. Overview and spinal implications of leg length discrepancy: narrative review. Clinics in Orthopedic Surgery 2021;13(2):127-134.
  8. Campbell TM, Ghaedi BB, Tanjong Ghogomu E, Welch V. Shoe lifts for leg length discrepancy in adults with common painful musculoskeletal conditions: a systematic review of the literature. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation 2018;99(5):981-993.
  9. Khamis S, Carmeli E. Relationship and significance of gait deviations associated with limb length discrepancy: a systematic review. Gait & Posture 2017;57:115-123.
  10. Alfuth M, Fichter P, Knicker A. Leg length discrepancy: a systematic review on the validity and reliability of clinical assessments and imaging diagnostics used in clinical practice. PLoS One 2021;16(12):e0261457.
  11. Menez C, L’Hermette M, Lerebourg L, Coquart J. Effects of insoles on gait kinematics and low back pain in patients with leg length inequality: a systematic review. Journal of the American Podiatric Medical Association 2023;113(2).
  12. Gurney B. Leg length discrepancy. Gait & Posture 2002;15(2):195-206.

Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u komt en ons advies over opereren, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen. Er is geen Thuisarts-pagina en geen Nederlandse richtlijn over beenlengteverschil bij volwassenen; daarom staan hier ook buitenlandse overzichtsartikelen.

Verwante klachten