Wat is het SI-gewricht?

Onder in uw rug zit het heiligbeen. Dat is een driehoekig bot aan de onderkant van uw wervelkolom. Aan weerszijden zit het vast aan uw bekken. Die twee verbindingen heten de SI-gewrichten: één links en één rechts. Artsen zeggen sacro-iliacaal gewricht, naar de Latijnse namen van het heiligbeen en de bekkenhelft. Sterke banden houden de gewrichten op hun plek.
Bij SI-klachten komt de pijn uit een van deze gewrichten, of uit de banden eromheen.
Lees meerLees minder
Vaak is niet duidelijk waarom het SI-gewricht pijn doet. Artsen denken dat de banden overbelast kunnen raken, bijvoorbeeld door zwaar tillen of een onverwachte beweging. Soms is er een duidelijke oorzaak, zoals een ontsteking in het gewricht. Zeker weten dat de pijn uit het SI-gewricht komt, is lastig. Daarover leest u meer bij het onderzoek.
Hoe voelt pijn in het SI-gewricht?

U voelt de pijn vooral in uw bil, en vaak ook laag in uw rug. Meestal zit hij aan één kant. Kenmerkend zijn:
- pijn op één plek, die u met één vinger kunt aanwijzen: net naast en onder het botje dat u achter aan uw bekken voelt;
- meer pijn als u opstaat uit een stoel;
- moeite met lang staan, lopen of zitten;
- pijn die uitstraalt naar uw lies of de achterkant van uw bovenbeen, meestal niet verder dan de knie;
- meer pijn als er op het gewricht gedrukt wordt.
Uw bekken kan ook stijf aanvoelen.
Is het het SI-gewricht, of iets anders?
Pijn onder in de rug heeft vaak geen duidelijke oorzaak. Dan heet het gewone rugpijn. Deze klachten lijken op SI-klachten:

De pijn zit in de bil en laag in de rug, meestal aan één kant. Opstaan uit een stoel doet pijn. Uitstraling gaat meestal niet verder dan de knie.
Een zacht schijfje tussen twee wervels drukt op een zenuw. U voelt een scherpe pijn in één bil of been, tot in uw onderbeen of voet. Uw been kan branden, prikken of doof aanvoelen. Soms maakt hoesten of niezen de pijn erger.
Artsen noemen dit axiale spondyloartritis; bij een erg stijve rug heet het de ziekte van Bechterew. Het begint meestal vóór uw 40ste. Uw rug is ’s nachts en ’s ochtends pijnlijk en stijf, langer dan een uur. Bewegen maakt het beter, rust niet. De klachten worden langzaam erger. Denkt u hieraan, ga dan naar de huisarts.
Pijn rond het bekken die vooral tijdens of na een zwangerschap ontstaat. Daarover gaat een eigen pagina.
Ook een probleem in uw heup of buik kan pijn in uw onderrug geven.
Hoe vaak komt pijn in het SI-gewricht voor?
Lage rugpijn is heel gewoon. Naast de kleine gewrichten tussen de wervels is het SI-gewricht een van de belangrijkste plekken waar die pijn vandaan komt. Bij vrouwen komt lage rugpijn vaker voor dan bij mannen, en de kans wordt groter met de leeftijd.
- 50 tot 70 procent van de mensen heeft ooit last van lage rugpijn.
- 16 tot 30 procent van de mensen met lage rugpijn heeft pijn vanuit het SI-gewricht.
- 94 procent van de mensen met SI-pijn voelt die in de bil.
Hoe ontstaan SI-klachten?

Bij ongeveer een derde van de mensen is er geen duidelijke oorzaak. Herhaald duwen, rekken en draaien van het bekken kan pijn geven. Deze dingen maken de kans groter:
- Een val of ongeluk
- Bijvoorbeeld een val op uw billen, of een verkeerde stap.
- Zware belasting
- Zwaar tillen, zwaar werk, of lange en zware loop- of fietstraining.
- Houding, schoenen en gewicht
- Een verkeerde houding, soms door verkeerde schoenen of overgewicht.
- Beenlengteverschil of een scheve wervelkolom
- Daardoor verandert uw houding.
Lees meerLees minder
- Ontsteking of ziekte
- Soms komt de pijn van een ontsteking in het gewricht, van reuma of van een infectie. Heel soms is een tumor de oorzaak. Daarom horen sommige klachten eerst bij de huisarts (zie wanneer naar de huisarts).
- Na een rugoperatie
- Na een operatie waarbij de onderste wervels zijn vastgezet, ontstaat vaker pijn in het SI-gewricht.
- Zwangerschap
- Zwangerschap is ook een oorzaak. Daarover leest u meer op de pagina over bekkenpijn.
Hoe stelt de podotherapeut SI-klachten vast?

Of de pijn uit het SI-gewricht komt, blijkt uit uw verhaal en uit lichamelijk onderzoek. Eén test zegt weinig. Pas als meerdere testen dezelfde pijn opwekken, wordt het waarschijnlijker. Een röntgenfoto of scan is meestal niet nodig: de oorzaak van rugpijn is daar bijna nooit op te zien.
Dat zoekt de podotherapeut uit: spelen uw voetstand, een beenlengteverschil, uw schoenen of de manier waarop u loopt mee?
Lees meerLees minder
U vertelt waar en wanneer het pijn doet, hoe het begon, wat u doet in werk en sport en wat er kort geleden is veranderd. De podotherapeut bekijkt hoe u staat en loopt, en of uw benen even lang zijn.
Rugpijn kan ook een andere oorzaak hebben. Twijfelt de podotherapeut, of ziet hij signalen die bij de huisarts horen, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Lees hoe het eerste onderzoek verloopt.
Wat kunt u zelf doen bij SI-klachten?
Bewegen is belangrijk bij rugpijn. Met bewegen maakt u niets kapot. Het helpt juist om beter te worden. Thuisarts geeft deze adviezen bij pijn in de onderrug:
- Doe zoveel mogelijk uw gewone dingen, zoals uw werk, het huishouden en uw hobby’s.
- Beweeg elke dag een half uur of langer, bijvoorbeeld wandelen of fietsen. Bij heftige pijn kunt u zwemmen of wandelen.
- Zit niet te lang stil. Sta na een kwartier zitten even op, of loop een stukje.
- Ga overdag niet in bed liggen. Dan worden uw spieren slapper.
Lees meerLees minder
- Opstaan uit een stoel. Zet uw handen op de leuningen, schuif naar het puntje van de stoel, zet één voet onder de stoel en de andere iets naar voren, en sta op met een rechte rug. Een stoel met armleuningen maakt dat makkelijker.
- Tillen. Buig door uw knieën en til met een rechte rug. Houd wat u tilt dicht bij uw lichaam, en til niet te veel tegelijk.
- Niet draaien en buigen tegelijk. Wilt u iets pakken dat naast of achter u ligt? Sta dan eerst op, draai u om en buig door uw knieën.
- Liggen. Lig op uw rug met een paar kussens onder uw knieën, of op uw zij met uw benen half opgetrokken.
- Schoenen. Draag het liefst platte schoenen. Dan staat u beter en komt er minder druk op uw rug.
- Warmte en stress. Het kan fijn zijn om uw rug warm te houden. Stress kan de pijn erger maken.
Welke oefeningen helpen bij SI-klachten?
Bij rugpijn zijn de spieren vaak gespannen. Met deze oefeningen rekt u de spieren in uw rug. Uw rug wordt soepeler, bewegen gaat makkelijker en vaak hebt u minder pijn. De oefeningen komen van Thuisarts, de site van de huisartsen, en horen bij lage rugpijn in het algemeen. U doet ze op een matje of een grote handdoek op de vloer, niet op een bed. U hebt geen apparaten nodig. Op Thuisarts staat bij elke oefening een video.
Belangrijk: begin met twee oefeningen en doe ze elke dag. Gaat dat na een paar dagen makkelijk, doe er dan één bij. Gaan de oefeningen na één tot twee weken nog steeds makkelijk, dan kunt u alle vier doen. Rekken kan een beetje pijn doen. Doet een oefening veel pijn, maak de beweging dan kleiner. Lukt het oefenen niet, of is de pijn na drie tot vier weken niet minder? Vraag dan hulp van een fysiotherapeut.

Knie naar uw borst
Lig op uw rug. Pak met twee handen uw knieholte en trek uw knie naar uw borst. Doe daarna het andere been. Doe dit 5 keer. Gaat het makkelijk, doe het dan nog 5 keer, en daarna nog eens 5 keer. Doet het pijn, trek uw knie dan minder ver.

Been langer maken
Lig op uw rug met gestrekte benen en uw armen naast u. Duw uw linkerheup rustig naar beneden, zodat uw linkerbeen langer wordt. Houd dat 2 seconden vast. Doe daarna hetzelfde rechts. Doe dit 10 keer, rust een halve minuut en doe het nog een keer. Gaat het makkelijk, doe het dan 15 of 20 keer. Doet het pijn, beweeg uw heup dan minder ver.

Hol en bol op een stoel
Zit rechtop op een stoel, een stukje van de leuning af, met uw voeten plat op de vloer. Maak uw onderrug rustig hol door uw buik naar voren te duwen. Maak hem daarna bol door uw buik in te trekken. Doe dit 10 keer, rust een halve minuut en doe het nog twee keer. Gaat het makkelijk, doe het dan 15 of 20 keer. Doet het pijn, doe het dan 5 keer.

Benen draaien
Lig op uw rug met gebogen knieën, uw voeten plat op de vloer en uw armen opzij. Draai uw knieën rustig naar rechts. Houd uw schouders op de vloer en blijf 2 seconden zo liggen. Draai via het midden naar links. Doe dit 10 keer, rust een halve minuut en doe het nog twee keer. Gaat het makkelijk, doe het dan 15 of 20 keer. Doet het pijn, draai dan minder ver.
Hebt u na drie tot vier weken nog pijn, dan kunt u verder met de oefeningen van Thuisarts om uw rug sterker te maken (opent in een nieuw tabblad). Meer over strekoefeningen bij podotherapie.
Gaan SI-klachten vanzelf over?
Pijn in de onderrug gaat meestal vanzelf weg. Vaak is de pijn binnen vier weken minder. Hij kan wel terugkomen: meer dan de helft van de mensen heeft binnen een jaar weer last. Ook dan gaat het vaak vanzelf over.
Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet en kom meteen langs. Hebt u ook een van de waarschuwingssignalen hieronder, of begon de pijn na een val? Bel dan eerst uw huisarts (zie wanneer naar de huisarts).
Lees meerLees minder
Thuisarts beschrijft niet apart hoe lang pijn in het SI-gewricht duurt. Wat hierboven staat, geldt voor lage rugpijn in het algemeen. Blijft de pijn langer dan een maand, dan maakt u met de huisarts een plan om stap voor stap meer te gaan doen. Als u blijft bewegen en uw gewone dingen doet, is de kans kleiner dat de pijn lang blijft.
Hoe behandelen wij SI-klachten?

Wij kijken of uw voeten, een beenlengteverschil of uw schoenen uw onderrug en bekken anders belasten, en pakken dat aan. Daarnaast helpen wij u om in beweging te blijven.
Lees meerLees minder
Pas na het onderzoek kiezen wij samen met u wat bij u past. Zo verloopt het:
Onderzoek. De podotherapeut zoekt uit wat de klacht in stand houdt. U hoort wat er aan de hand is en wat wij adviseren.
Behandeling op maat. Wat wij inzetten, hangt af van wat het onderzoek laat zien.
Controle na zeven tot acht weken. Wij bekijken samen of de klacht minder wordt en passen de behandeling zo nodig aan.
De behandeling kan bestaan uit:
- Advies over bewegen en belasting: hoe u in beweging blijft, en welke schoenen uw rug minder belasten.
- Een zool op maat, gemaakt na een 3D-scan van uw voet, als een beenlengteverschil of uw voetstand meespeelt. De zool zorgt dat uw voeten evenwichtiger worden belast. Of een zool helpt tegen rugpijn, is onzeker (zie vraag 3 en 4). Daarom bekijkt de podotherapeut eerst bij het onderzoek of het bij u past.Zooltherapie
- Tape die de spieren ondersteunt. Onderzoek naar tape bij SI-klachten is klein en van wisselende kwaliteit.Medical taping
- Oefeningen om in beweging te blijven.Strekoefeningen
Kunt u SI-klachten voorkomen?
Hoe u SI-klachten voorkomt, is niet apart onderzocht. Bij lage rugpijn in het algemeen is de kans groter als u te zwaar bent, veel stress hebt, zwaar werk doet, lang autorijdt, veel tilt, of uw rug vaak draait en buigt. Daar kunt u iets aan doen:
- Blijf ook zonder pijn genoeg bewegen.
- Denkt u dat rugpijn door zwaar werk komt? Bespreek dan met uw werkgever en de bedrijfsarts hoe u kunt blijven werken.
- Een steunzool alleen om rugpijn te voorkomen, raden wij niet aan: onderzoek liet zien dat dat niet werkt.
Wanneer naar de podotherapeut, en wanneer eerst naar de huisarts?
Naar de podotherapeut gaat u zonder verwijzing. Maak een afspraak als de pijn na vier tot zes weken zelf aanpakken niet duidelijk minder is, als hij erger wordt of steeds terugkomt, of als u hem een 7 of hoger geeft. Meer hierover leest u bij Gaan SI-klachten vanzelf over?
Bel meteen de huisarts of de huisartsenpost als u pijn onder in uw rug hebt en een of meer van deze dingen:
- U kunt niet plassen, terwijl u wel moet. Of u kunt uw plas of ontlasting niet meer ophouden.
- U voelt niets meer rond uw penis of vagina en anus.
- U hebt opeens minder kracht in uw been: op uw tenen of hielen staan lukt niet.
- U hebt opeens heel veel pijn in uw rug én uw buik.
- U bent duizelig en zweet, en hebt het gevoel dat u gaat flauwvallen.
Bel op een werkdag de huisarts als u pijn in uw onderrug kreeg na een val, als u kanker hebt of hebt gehad, of als u kleiner of krommer bent geworden. Ook bij een rug die ’s nachts en ’s ochtends lang stijf en pijnlijk is en beter wordt van bewegen, of bij pijn die tot in uw onderbeen of voet schiet, kijkt de huisarts eerst. Bent u zwanger of net bevallen? Lees dan de pagina over bekkenpijn.
Veelgestelde vragen over SI-klachten
Wat is het verschil tussen SI-klachten en bekkenpijn?
Bij bekkenpijn kan de pijn op meer plekken zitten, ook voor aan het schaambeen, en voelt staan op één been pijnlijk. Op de pagina over bekkenpijn leest u daar alles over. Deze pagina gaat over pijn die uit één SI-gewricht komt, bij mannen en vrouwen. Lees het verschil met andere rugpijn.
Kan ik mijn SI-gewricht zelf losmaken, of staat mijn bekken scheef?
Wij vonden geen bron voor zelf “losmaken”. Fysiotherapeuten en manueel therapeuten behandelen het SI-gewricht soms met de hand. In onderzoek gaf dat iets minder beperkingen in het dagelijks leven. Of de pijn erdoor minder wordt, is onzeker. Denkt u dat uw bekken scheef staat? Lees dan meer over beenlengteverschil.
Helpt een steunzool bij rugpijn?
Daarover zijn de onderzoekers het niet eens. Eén overzicht van onderzoeken vond dat zolen op maat langdurige rugpijn verminderen. Een ander overzicht vond onvoldoende bewijs. Een recente analyse was positief, maar de onderzoeken waren klein en van lage kwaliteit. Geen van deze onderzoeken ging alleen over het SI-gewricht.
Kan een beenlengteverschil SI-klachten geven?
Dat kan. De richtlijn voor artsen noemt het als iets dat de kans groter maakt, op basis van één onderzoek uit 1989. In een overzicht van vijf kleine onderzoeken hadden mensen met een beenlengteverschil minder lage rugpijn als ze een zool droegen.
Heb ik een prik of een operatie nodig?
Bijna nooit. Helpen bewegen, oefenen en andere behandelingen niet genoeg, dan kan de huisarts u doorsturen naar een pijnpoli in het ziekenhuis. Daar kan een arts een ontstekingsremmer in het gewricht spuiten, of de zenuwtjes rond het gewricht behandelen. Of dat goed werkt, is weinig onderzocht. Een operatie is de allerlaatste stap, als al het andere is geprobeerd. De richtlijn voor artsen raadt een operatie aan het SI-gewricht in het algemeen af.
Mag ik een pijnstiller nemen?
Met pijnstillers gaat de pijn niet sneller weg. Soms kunt u er wel makkelijker door bewegen. Begin dan met paracetamol; dat heeft de minste bijwerkingen. Helpt dat niet genoeg, dan kunt u een gel met pijnstiller op uw rug smeren, of paracetamol samen met een ontstekingsremmer zoals ibuprofen slikken: zo kort mogelijk en één soort tegelijk. Spierontspanners helpen niet.
Heb ik een verwijzing nodig, en wat kost het?
U hebt geen verwijzing nodig. Het eerste onderzoek kost € 150. Podotherapie wordt niet vergoed uit de basisverzekering; uw aanvullende verzekering kan een deel vergoeden. Bekijk alle tarieven en vergoedingen.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb pijn in mijn onderrug (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl. De pijn in mijn onderrug duurt langer dan 1 maand (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl. Ik ga oefeningen doen om mijn rug soepeler te maken (stap 1 bij rugpijn) (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl. Ik heb een rug-hernia (opent in een nieuw tabblad).
- Thuisarts.nl. Ik heb axiale spondyloartritis (opent in een nieuw tabblad).
- Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie / Federatie Medisch Specialisten. Richtlijn Wervelkolomgerelateerde pijnklachten lage rug, modules Behandelingen pijn van het SI-gewricht en Invasieve interventies van het SI-gewricht (opent in een nieuw tabblad). 2014.
- Tjongerschans (Frisius MC), polikliniek Pijngeneeskunde. Medicamenteuze behandeling Sacro-Iliacaal (SI)-gewricht. Patiëntenfolder (opent in een nieuw tabblad).
- Sahar T, Cohen MJ, Ne’eman V, et al. Insoles for prevention and treatment of back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews 2007;(4):CD005275.
- Chuter V, Spink M, Searle A, Ho A. The effectiveness of shoe insoles for the prevention and treatment of low back pain: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMC Musculoskeletal Disorders 2014;15:140.
- Kong L, Zhou X, Huang Q, et al. The effects of shoes and insoles for low back pain: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Research in Sports Medicine 2020;28(4):572-587.
- Lin Z, Cheng J, Hua L, et al. Effect of foot orthoses on pain and disability in patients with low back pain: a meta-analysis of randomized controlled trials. Disability and Rehabilitation 2026;48(3):629-645.
- Menez C, L’Hermette M, Lerebourg L, Coquart J. Effects of insoles on gait kinematics and low back pain in patients with leg length inequality: a systematic review. Journal of the American Podiatric Medical Association 2023;113(2).
- Al-Subahi M, Alayat M, Alshehri MA, et al. The effectiveness of physiotherapy interventions for sacroiliac joint dysfunction: a systematic review. Journal of Physical Therapy Science 2017;29(9):1689-1694.
- Trager RJ, Baumann AN, Rogers H, et al. Efficacy of manual therapy for sacroiliac joint pain syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Manual & Manipulative Therapy 2024;32(6):561-572.
Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u komt en ons advies over opereren, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
