Knieartrose (gonartrose): wat is het en wat helpt?

Bij artrose in de knie wordt het kraakbeen in uw knie dunner en minder glad. U merkt dat aan pijn en stijfheid, vooral ’s ochtends, na zitten en bij traplopen. Artrose gaat niet over, maar de klachten wisselen en worden met bewegen, oefenen en afvallen vaak minder. Braces en inlegzolen zijn bij knieartrose weinig onderzocht, en een zool met een schuine wig helpt volgens de richtlijn niet. Bel de huisarts als uw knie op slot zit, opeens erg dik wordt of opeens veel meer pijn doet.

De benen van iemand van rond de zestig die een trap oploopt, met één hand op de leuning en de andere hand op de knie

Wat is knieartrose?

Een knie van voren in 3D met de botten, pezen en een doorzichtige knieschijf; aan de binnenkant van de knie is het kraakbeen dunner en ruwer en gloeit het zacht rood
Een knie van voren. Op de uiteinden van het bovenbeen en het scheenbeen zit kraakbeen. Bij artrose is die laag dunner en ruwer.

In uw knie komen het bovenbeen en het onderbeen bij elkaar. Op de uiteinden van die botten zit kraakbeen. Dat is een gladde laag waardoor uw knie soepel buigt en strekt. Bij artrose wordt dat kraakbeen dunner en minder glad. In de knie kan dan een ontsteking ontstaan, en na langere tijd kan er extra bot aan de randen groeien.

Artsen noemen artrose in de knie gonartrose. In gewone taal heet het vaak slijtage van de knie.

De artrose kan in de hele knie zitten, of alleen aan de binnenkant of de buitenkant.

Hoe voelt knieartrose?

Hoe ontstaat knieartrose?

De precieze oorzaak is niet bekend. De kans op knieartrose is groter als u:

  • ouder bent dan 45 jaar;
  • te zwaar bent;
  • een vrouw bent;
  • jarenlang zwaar werk hebt gedaan;
  • vroeger uw knie hebt beschadigd, bijvoorbeeld door een botbreuk of een gescheurde kruisband;
  • aan de knie bent geopereerd, bijvoorbeeld als een stuk van de meniscus is weggehaald;
  • een andere gewrichtsziekte hebt, zoals reuma;
  • familie hebt met artrose.
Twee benen van voren in 3D naast elkaar: het ene been is recht, het andere heeft een lichte O-stand en de binnenkant van de knie is zacht oranje gekleurd

De richtlijn van de orthopeden noemt daarnaast de stand van het been: O-benen of X-benen, zwakke spieren en erg soepele gewrichten. Meer over de stand leest u op X-benen en O-benen.

Lees meerLees minder

Speelt de stand van de voet mee? Daar is een verband voor gevonden, geen oorzaak. In een groot Amerikaans onderzoek bij 1.903 ouderen hadden mensen met de platste voeten iets vaker kniepijn en iets vaker schade aan het kraakbeen aan de binnenkant van de knie. Twee kleinere onderzoeken vonden bij mensen met artrose aan de binnenkant van de knie vaker een voet die naar binnen zakt. Deze onderzoeken keken op één moment. Ze laten niet zien dat de voet de artrose veroorzaakt, en ook niet dat een zool de artrose tegenhoudt.

Wordt knieartrose steeds erger?

Artrose gaat niet over. De klachten wisselen wel: er zijn betere en slechtere periodes. Met bewegen, oefeningen, afvallen en zo nodig een pijnstiller gaat het vaak beter. Een nieuwe knie is meestal alleen nodig bij ernstige artrose, als u veel klachten houdt ondanks de behandeling.

Wat kunt u zelf doen?

  • Blijf bewegen. Probeer elke dag ongeveer een half uur te bewegen, bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen. U mag beginnen met 5 tot 10 minuten en er elke week 5 minuten bij doen. Twee keer een kwartier telt ook.
  • Doe oefeningen voor de spieren van uw bovenbeen, ongeveer om de dag. Op Thuisarts staan vijf oefeningen met uitleg.
  • Val af als u te zwaar bent. Minder gewicht geeft minder belasting op de knie.
  • Sporten mag. Zwemmen, fietsen en yoga geven minder kans op pijn. Begin rustig.
  • Een wandelstok, krukken of rollator kan helpen in een periode met veel pijn.
  • Pijnstiller. Paracetamol is de eerste keus. Overleg met uw huisarts of apotheker over andere pijnstillers.

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Bewegen en oefenen
De basis. Thuisarts raadt het aan, en de richtlijn voor fysiotherapeuten zegt: bied oefentherapie aan alle mensen met knieartrose.
Afvallen bij overgewicht
Aangeraden.
Zool met een schuine wig (aan de buitenkant hoger)
Afgeraden. De richtlijn van de orthopeden zegt letterlijk: “Gebruik geen wigvormige inlegzool voor de behandeling van mediale tibiofemorale artrose.” Dat is artrose aan de binnenkant van de knie. In onderzoek gaf zo’n zool niet minder pijn en geen betere functie dan een vlakke zool. De werkgroep noemt ook nadelen: pijn in de voet of de rug en een schoen die slecht past.
Andere zolen, ook op maat
Niet goed onderzocht. De richtlijn zegt dat over andere voetortheses “geen uitspraak mogelijk” is. Thuisarts: er is geen goed onderzoek gedaan om te weten of kniebraces of inlegzolen helpen bij artrose van de knie. Een overzicht van 13 onderzoeken met 1.086 mensen vond geen minder pijn en geen betere functie door zolen. Een ander overzicht vond dat pijn en functie verbeterden bij mensen met een zool én bij mensen met een brace, zonder verschil tussen die twee. Een derde overzicht zegt: zolen veranderen de stand van de knie, maar of de pijn daardoor minder wordt, wisselt.
Speciale schoenen die de knie ontlasten
In onderzoek niet beter dan gewone schoenen.
Kniebrace
De richtlijn: overweeg een brace die de binnenkant ontlast alleen bij ernstige klachten, als andere behandelingen niet genoeg helpen. Een orthopeed, revalidatiearts of sportarts schrijft hem voor. Een Cochrane-overzicht vond geen duidelijk bewijs voor het nut van braces.
Tape
Afgeraden in de richtlijn voor fysiotherapeuten.
Massage, warmte
Afgeraden als behandeling in de richtlijn voor fysiotherapeuten.
Prik in de knie (ontstekings­remmer)
Kan de huisarts geven; de pijn wordt meestal binnen een week minder en het werkt ongeveer drie weken.
Glucosamine, chondroïtine, kurkuma
Werken volgens artsen niet.
Kijkoperatie
De richtlijn raadt een kijkoperatie bij knieartrose af.

Wat kan de podotherapeut doen?

Een podotherapeut bekijkt de voet van een patiënt tijdens het onderzoek

Wij beginnen met een podotherapeutisch onderzoek. Dat is een gesprek over uw klacht, voelen waar de pijn zit, de stand van uw voeten bekijken, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren.

Een voet zonder klachten behandelen wij in principe niet.

Vinden wij iets in het staan of lopen dat bij uw kniepijn past, dan volgt meestal een traject van 12 weken met zolen op maat. De zool ondersteunt het staan en lopen en vermindert de belasting op de plek van de klacht. De artrose zelf gaat er niet door weg; het doel is dat u minder klachten hebt.

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: een zool met een schuine wig helpt volgens de richtlijn niet bij artrose aan de binnenkant van de knie. Naar een zool op maat die de voet ondersteunt is bij knieartrose te weinig goed onderzoek gedaan om te zeggen of hij helpt. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg. Bewegen, oefenen en afvallen blijven de basis.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Naar de praktijk. U kunt zonder verwijzing naar de praktijk. Ons advies: probeer het eerst 4 tot 6 weken zelf met de adviezen hierboven. Is de pijn dan niet minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, maak dan meteen een afspraak.

Bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost als:

  • uw knie opeens op slot zit en u hem niet meer kunt strekken;
  • u niet op uw been kunt staan;
  • u pijn in de knie hebt en zich ziek voelt of koorts hebt;
  • de pijn opeens veel erger wordt.

Maak een afspraak bij de huisarts als:

  • uw knie erg dik is geworden, of rood en warm is;
  • de pijn langzaam erger wordt of u steeds meer klachten krijgt;
  • u ook afvalt of ’s nachts veel zweet;
  • de pijn ook ’s nachts niet wijkt;
  • u hulp wilt bij bewegen, oefenen of afvallen.

Veelgestelde vragen over knieartrose

Gaat knieartrose over?

Nee. De klachten wisselen wel, en met bewegen, oefenen en afvallen gaat het vaak beter.

Mag ik blijven wandelen en fietsen?

Ja. Bewegen is juist goed. Bouw het rustig op: begin met 5 tot 10 minuten en doe er elke week iets bij.

Welke oefeningen helpen?

Oefeningen die de spieren van uw bovenbeen sterker maken, ongeveer om de dag. Lukt het niet alleen, dan kan een fysiotherapeut of oefentherapeut helpen.

Helpen steunzolen bij knieartrose?

Een zool met een schuine wig helpt volgens de richtlijn niet. Naar andere zolen is te weinig goed onderzoek gedaan. Wij zetten een zool op maat alleen in als wij bij het onderzoek iets in het staan of lopen vinden dat bij uw pijn past.

Helpt een brace of tape?

Een brace kan de arts overwegen bij ernstige klachten als andere behandelingen niet genoeg helpen. Het bewijs is niet sterk. Tape wordt afgeraden.

Helpt een prik in de knie?

De huisarts kan een prik met een ontstekingsremmer geven. De pijn wordt meestal binnen een week minder en het werkt ongeveer drie weken. Dat mag hoogstens vier keer per jaar.

Wanneer krijg ik een nieuwe knie?

Meestal alleen bij ernstige artrose, als u ondanks de behandeling veel klachten houdt en gezond genoeg bent voor een operatie. De huisarts verwijst u dan naar de orthopeed.

Wat betekent graad 3 of graad 4?

Dat is een indeling die artsen op een röntgenfoto gebruiken. In de bronnen die wij lazen staat die indeling niet uitgelegd. Vraag het aan de arts die de foto liet maken.

Komt het door mijn voeten of mijn O-benen?

De stand van het been is een van de risico’s. Voor platte voeten is een verband gevonden met kniepijn, geen oorzaak.

Heb ik een verwijzing nodig?

Nee, u kunt zonder verwijzing bij ons terecht.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb artrose in mijn knie (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 15-10-2025.
  2. Richtlijn Conservatieve behandeling van artrose in heup of knie (NOV), module Kniebraces en voetortheses (opent in een nieuw tabblad). 12-03-2019.
  3. Duivenvoorden T e.a. Braces and orthoses for treating osteoarthritis of the knee (opent in een nieuw tabblad). Cochrane Database Syst Rev 2015;(3):CD004020.
  4. Parkes MJ e.a. Lateral wedge insoles as a conservative treatment for pain in patients with medial knee osteoarthritis: a meta-analysis (opent in een nieuw tabblad). JAMA 2013;310(7):722-730.
  5. Zhang J e.a. Ineffectiveness of lateral-wedge insoles on the improvement of pain and function for medial knee osteoarthritis (opent in een nieuw tabblad). Arch Orthop Trauma Surg 2018.
  6. Yu L e.a. Effects of orthopedic insoles on patients with knee osteoarthritis: a meta-analysis and systematic review (opent in een nieuw tabblad). J Rehabil Med 2021.
  7. Khosravi M e.a. Effect of knee braces and insoles on clinical outcomes of individuals with medial knee osteoarthritis (opent in een nieuw tabblad). Assist Technol 2022.
  8. Zafar AQ e.a. The effectiveness of foot orthoses in the treatment of medial knee osteoarthritis: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Gait Posture 2020.
  9. KNGF/VvOCM-richtlijn Artrose heup-knie (2018, deels herzien 2021), deel Therapeutisch proces (opent in een nieuw tabblad)
  10. Richtlijn Geïsoleerde mediale en laterale artrose van de knie (NOV), module Anamnese en lichamelijk onderzoek (opent in een nieuw tabblad). 17-11-2021.
  11. Gross KD e.a. Association of flat feet with knee pain and cartilage damage in older adults (opent in een nieuw tabblad). Arthritis Care Res 2011;63(7):937-944.
  12. Levinger P e.a. Foot posture in people with medial compartment knee osteoarthritis (opent in een nieuw tabblad). J Foot Ankle Res 2010;3:29.
  13. Abourazzak FE e.a. A positive association between foot posture index and medial compartment knee osteoarthritis in Moroccan people (opent in een nieuw tabblad). Open Rheumatol J 2014;8:96-99.
  14. Hensor EM e.a. Toward a clinical definition of early osteoarthritis: onset of patient-reported knee pain begins on stairs (opent in een nieuw tabblad). Arthritis Care Res 2015;67(1):40-47.
  15. Richtlijn Artroscopie van de knie (NOV, 2019), module Artroscopie bij artrose van de knie.
  16. Thuisarts.nl (NHG). Ik wil de spieren in mijn bovenbenen sterker maken (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 17-04-2025.
  17. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb pijn in mijn knie door iets anders dan een val of verkeerde beweging (opent in een nieuw tabblad). Gewijzigd 17-04-2025.

Hoe lang u het zelf probeert, wanneer u een afspraak bij ons maakt en het traject van 12 weken zijn het advies en de werkwijze van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten