Overbelaste bilspier (gluteus medius): herkennen en herstellen

De middelste bilspier ligt bovenin en aan de zijkant van uw bil. Hij tilt uw been zijwaarts en houdt uw heup stabiel als u loopt. Krijgt hij meer te doen dan hij aankan, dan voelt u pijn bovenin of aan de buitenkant van de bil, vooral tijdens en na lopen, hardlopen of lang staan. Meestal helpt het om tijdelijk minder te doen en de spier daarna rustig sterker te maken. Zit de pijn precies op het uitstekende bot aan de zijkant van de heup, lees dan Slijmbeursontsteking bij de heup. Zit de pijn diep midden in de bil, lees dan Pijn diep in de bil.

Een wandelaar in donkere jas en grijze lange broek loopt van achteren gezien over een grindpad door het bos en houdt een hand op de zijkant van de heup

Wat doet de middelste bilspier, en wat gaat er mis?

Bekken en heup schuin van achteren in 3D met de drie bilspieren in lagen; de middelste bilspier loopt als een waaier van de bekkenrand naar het uitstekende bot aan de zijkant van het dijbeen

U heeft drie bilspieren: een grote, een middelste en een kleine. De middelste en de kleine lopen van het bekken naar het uitstekende bot aan de zijkant van uw dijbeen. Samen tillen zij het been zijwaarts en houden zij de kop van de heup op zijn plek als u beweegt.

“Overbelaste bilspier” is een woord uit het dagelijks leven. In de medische bronnen die wij lazen is het geen vaste diagnose. Wat er wel beschreven is, zijn drie dingen:

  • Spierpijn na een ongewone of zware inspanning. Die gaat vanzelf over.
  • Een overbelaste pees van de middelste of kleine bilspier, op de plek waar hij aan het bot vastzit. Dat is de meest voorkomende oorzaak van pijn aan de zijkant van de heup.
  • Pijn uit een dieper gelegen bilspier, die de grote beenzenuw kan prikkelen.

Hoe voelt een overbelaste bilspier?

  • Pijn bovenin of aan de buitenkant van de bil, soms tot op de zijkant van de heup.
  • Pijn tijdens en vooral na inspanning.
  • Stijf en pijnlijk bij de eerste stappen na rust.
  • Pijn bij liggen op die kant.
  • Drukken op de spier of op de aanhechting doet pijn.

Welke pijn in de bil is het?

Stijve, gevoelige spier een dag na een zware of nieuwe inspanning; wordt elke dag minder
Spierpijn. Gaat vanzelf over.
Pijn bovenin of aan de buitenkant van de bil tijdens en na lopen of staan
Overbelaste middelste bilspier of zijn pees.
Pijn precies op het uitstekende bot aan de zijkant van de heup; pijn bij liggen op die kant en bij traplopen
De pees bij het bot, soms met de slijmbeurs. Lees verder: Slijmbeursontsteking bij de heup.
Pijn diep midden in de bil, erger bij zitten, soms uitstraling naar de achterkant van het been
Een diepe bilspier die de grote beenzenuw prikkelt. Lees verder: Pijn diep in de bil.
Scherpe pijn in bil en been tot in onderbeen of voet, tintelen, minder kracht
Kan een beknelde zenuw in de rug zijn. Ga naar de huisarts. Lees verder: Pijn onder in de rug.

Waardoor raakt de bilspier overbelast?

Lees meerLees minder

Is een zwakke bilspier de oorzaak van andere blessures? Dat leest u vaak. Een overzicht van 11 onderzoeken bij afstandslopers vond alleen bij de lopersknie een mogelijk verband met minder kracht aan de zijkant van de heup. Voor andere blessures was het verband niet duidelijk.

Gaat het vanzelf over?

Spierpijn: ja.

Een overbelaste spier of pees: meestal wel, maar niet vanzelf en niet snel. Herstel duurt weken tot maanden en hangt af van hoe lang u al klachten heeft en hoe u op het oefenen reageert. Bij mensen met al langer dan drie maanden pijn aan de zijkant van de heup had de helft van wie alleen afwachtte na een jaar nog klachten.

Ons advies: probeer het vier tot zes weken zelf. Is de pijn dan niet duidelijk minder, of wordt zij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet.

Wat kunt u zelf doen?

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Oefenen en de belasting doseren
De basis. Bij pijn aan de zijkant van de heup werkten uitleg en oefeningen beter dan een prik en dan afwachten.
Een prik met een ontstekingsremmer
Afgeraden bij een overbelaste pees van de bilspier. Meer hierover op Slijmbeursontsteking bij de heup.
Rekken
Geen bron gevonden die rekken van deze spier heeft onderzocht. De vaksite raadt houdingen die de pees samendrukken juist af; rekken met het been over het andere heen is zo’n houding.
Tape
Geen bron gevonden.
Zolen
Zie “Eerlijk over het bewijs” bij Wat kan de podotherapeut doen?

Wat kan de podotherapeut doen?

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: er is geen onderzoek naar zolen bij een overbelaste bilspier gevonden. Wat er wel is: bij 50 gezonde volwassenen veranderden confectiezolen in vier weken de activiteit van de middelste bilspier bij het lopen niet. Bij vrouwen met pijn aan de zijkant van de heup gaf een zool met een wig geen merkbaar minder pijn. Een overzicht over zolen bij heuppijn noemt de zekerheid zeer laag tot laag. Bij een verschil in beenlengte noemt Thuisarts wel een zooltje van de podotherapeut. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing als de pijn na vier tot zes weken niet duidelijk minder is of erger wordt, of meteen bij een pijn van 7 of hoger.

Maak op een werkdag een afspraak bij de huisarts bij meteen erge pijn in de spier na één beweging, als u niet goed kunt lopen, of bij pijn in rust of ’s nachts die niet wegtrekt wanneer u anders gaat liggen.

Bel direct uw huisarts of de huisartsenpost als u naast pijn in bil of been:

  • plotseling minder kracht in het been heeft, of niet meer op tenen of hakken kunt staan;
  • niet meer kunt plassen, of plas of ontlasting niet kunt ophouden;
  • een doof gevoel heeft rond de anus of de geslachtsdelen;
  • koorts heeft, of een bil of heup die rood, dik en warm is;
  • na een val niet meer op het been kunt staan.

Veelgestelde vragen over een overbelaste bilspier

Hoe weet ik of mijn bilspier overbelast is?

U heeft pijn bovenin of aan de buitenkant van de bil, tijdens en vooral na lopen, sporten of lang staan, en de spier is gevoelig als u erop drukt. Zeker weten kunt u het zelf niet: pijn in de bil kan ook uit de rug of een diepere spier komen.

Is mijn bilspier verrekt of gescheurd?

Dat begint met een plotselinge scheut bij één beweging. Bij meteen erge pijn, of als u niet goed kunt lopen, gaat u naar de huisarts of fysiotherapeut.

Kan de pijn uitstralen naar mijn been?

Naar de buitenkant van het bovenbeen kan. Pijn tot in het onderbeen of de voet, met tintelen of minder kracht, past eerder bij een zenuw. Ga dan naar de huisarts.

Welke oefeningen helpen?

Oefeningen die de spieren aan de zijkant van de heup en de romp sterker maken, rustig opgebouwd. Een schema met aantallen geven deze bronnen niet; een fysiotherapeut kan het op u afstemmen.

Mag ik blijven hardlopen?

Bij lichte pijn die snel weer weg is: ja, korter en rustiger. Bij veel pijn stopt u een paar dagen.

Hoe lang duurt het?

Spierpijn is in dagen weg. Een overbelaste spier of pees kost weken tot maanden.

Helpt tape?

Daar hebben wij geen onderzoek over gevonden.

Helpen zolen?

Dat is voor deze klacht niet onderzocht. Confectiezolen veranderden in onderzoek de activiteit van de bilspier niet. Wij maken een zool alleen als wij bij het onderzoek iets in het staan of lopen vinden dat bij de pijn past.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Document op mijnasz.nl. Gluteus tendinopathie (opent in een nieuw tabblad).
  2. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een sportblessure (opent in een nieuw tabblad).
  3. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb pijn aan de zijkant van mijn heup (trochantair pijnsyndroom) (opent in een nieuw tabblad).
  4. Mellor R, e.a. Education plus exercise versus corticosteroid injection use versus a wait and see approach on global outcome and pain from gluteal tendinopathy (opent in een nieuw tabblad). BMJ 2018;361:k1662.
  5. Sadler S, e.a. An exploratory study investigating the effect of foot type and foot orthoses on gluteus medius muscle activity (opent in een nieuw tabblad). BMC Musculoskeletal Disorders 2020;21:655.
  6. Mucha MD, e.a. Hip abductor strength and lower extremity running related injury in distance runners: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Journal of Science and Medicine in Sport 2017.
  7. Ross BJ, e.a. Sex-related differences in hip and groin injuries in adult runners: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). The Physician and Sportsmedicine 2023.
  8. Paluska SA. An overview of hip injuries in running (opent in een nieuw tabblad). Sports Medicine 2005.
  9. Physiotutors. Greater trochanteric pain syndrome (opent in een nieuw tabblad).
  10. Noordwest Ziekenhuisgroep, Pijncentrum. Behandeling van het Diepe Gluteale Syndroom (opent in een nieuw tabblad) (folder).
  11. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een rug-hernia (opent in een nieuw tabblad).
  12. Hunter J, e.a. Do posted foot orthoses alter hip biomechanics and pain during walking in women with greater trochanteric pain syndrome? (opent in een nieuw tabblad). Gait & Posture 2023.
  13. Kinsella R, e.a. Effects of foot orthoses and footwear interventions on impairments and quality of life in people with hip pain: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Musculoskeletal Care 2023.

Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt bij onze praktijk, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten