Wat is een dun vetkussen onder de hiel?

Het vetkussen onder de hiel werkt als schokdemper. Bij het vetkussensyndroom doet dat kussen pijn, omdat het dunner is geworden, minder goed terugveert of gekneusd is. Artsen gebruiken verschillende namen: vetkussensyndroom, atrofie van het hielkussen of een gekneusde hiel.
Lees meerLees minder
Hoe vaak komt het voor? Het is mogelijk de op één na vaakste oorzaak van pijn onder de hiel, na de peesplaat. Dat berust op twee onderzoeken. In een onderzoek bij 250 mensen met pijn onder de hiel had ongeveer 15 op de 100 een dun vetkussen, 53 op de 100 een geprikkelde peesplaat en 9 op de 100 allebei. In een onderzoek onder 65-plussers had ongeveer 4 op de 100 het vetkussensyndroom.
Hoe voelt het?

- Pijn midden onder de hiel, of langs de rand van de hiel.
- De pijn wordt erger als u lang staat.
- Op blote voeten en op een harde vloer is het erger.
- De pijn kan er ook ’s nachts zijn.
- Vaak aan beide voeten.
- Als u onder de hiel drukt, voelt u het hielbeen duidelijk.
- Pijn bij de eerste stappen na het opstaan past er juist minder bij.
Hoe ontstaat het?
Dat is niet goed onderzocht. De oorzaken hieronder komen van deskundigen, niet uit onderzoek dat ze heeft getoetst.
- Ouder worden. Het kussen wordt met de jaren dunner.
- Gewicht. Meer gewicht geeft meer druk op de hiel.
- Veel landen op een harde ondergrond, zoals bij hardlopen of springen.
- Injecties met een ontstekingsremmer in de hiel. Herhaalde injecties kunnen het vetweefsel onder de hiel dunner maken.
- Schoenen zonder demping.
- Een ziekte zoals reuma of diabetes, of de stand van de voet.
Is het het vetkussen, of hielspoor?

Deze twee worden vaak door elkaar gehaald. In het onderzoek bij 250 mensen waren dit de verschillen:
- Waar: midden onder de hiel of langs de rand
- Wanneer het ergst: bij lang staan, op blote voeten, op harde vloer
- ’s Nachts: kan pijn doen
- Eén of twee voeten: vaak beide
- Waar: aan de voorkant en binnenkant van de hiel
- Wanneer het ergst: bij de eerste stappen na het opstaan of na zitten
- ’s Nachts: past er niet bij; nachtpijn geldt daar als alarmsignaal
- Eén of twee voeten: meestal één
De onderzoekers zeggen er zelf bij dat dit op één onderzoek berust en dat er niet is gecorrigeerd voor leeftijd of gewicht. U kunt ook beide tegelijk hebben. Meer over de peesplaat leest u bij Pijn onder de hiel en Hielspoor.
Hoe wordt het vastgesteld?
Meestal op uw verhaal en door onder de hiel te voelen. Een echo kan laten zien hoe dik het kussen is, maar er is geen vaste grens: onderzoeken gebruiken verschillende maten, en bij gezonde volwassenen loopt de dikte sterk uiteen. Een echo is dus een aanvulling, geen bewijs. Een echo maken wij niet; dat loopt via de huisarts.
Wat kunt u zelf doen?

- Loop niet op blote voeten op een harde vloer. Draag ook thuis iets met een zachte zool.
- Draag schoenen met demping onder de hiel.
- Een zacht hielkussen of een hielcup in beide schoenen. Een hielcup is een kuipje dat het vetkussen bij elkaar houdt onder het hielbeen.
- Sta minder lang achter elkaar en wissel staan af met zitten of lopen.
- Koelen en een pijnstiller worden genoemd, zonder dat daar onderzoek naar is. Overleg bij pijnstillers met uw huisarts of apotheek.
- Voorzichtig met injecties in de hiel. Herhaalde injecties met een ontstekingsremmer kunnen het vetkussen dunner maken. Bespreek dat met uw arts als een injectie wordt voorgesteld.
Gaat het vanzelf over?
Dat is niet bekend. Geen van de bronnen beschrijft hoe de klacht verloopt als u niets doet. Een kneuzing kan herstellen; een kussen dat dunner is geworden, groeit voor zover bekend niet vanzelf weer aan.
Ons advies: probeer de adviezen hierboven vier tot zes weken. Is de pijn dan niet minder, of wordt hij erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10? Wacht dan niet.
Wat kan de podotherapeut doen?

Wij beginnen altijd met een podotherapeutisch onderzoek. Dat is een gesprek over de klacht, voelen waar de pijn zit, de voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren. Het onderscheid met de peesplaat is daarbij belangrijk, omdat de aanpak anders is.
Past de pijn bij het staan en lopen, dan volgt meestal een traject van 12 weken met zolen op maat.
Het traject van 12 weken
De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.
U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.
Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.
U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.
Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.
Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.
Eerlijk over het bewijs: er is bijna geen onderzoek naar de behandeling van deze klacht. Een overzicht uit 2022 vond in totaal zeven onderzoeken. Voor de hielcup was er één beschrijving van één patiënt. Voor tape was er één klein onderzoek met 19 deelnemers zonder vergelijkingsgroep, waarin de pijn daalde van 6,5 naar ongeveer 4. Onderzoek naar zolen bij een dun vetkussen vonden de schrijvers niet; wat er over zolen bekend is, komt uit onderzoek naar de peesplaat. Een tweede overzicht zegt hetzelfde: het effect van hulpmiddelen bij deze klacht is nog niet onderzocht. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.
Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?
Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing als de pijn na vier tot zes weken niet minder is of erger wordt, of meteen bij pijn van 7 of hoger.
Eerst naar de huisarts bij:
- hielpijn die plotseling begon na een val of sprong;
- een hiel die rood, warm en dik is, of koorts;
- een doof gevoel of tintelingen in de voet;
- een wond onder de voet als u diabetes heeft;
- niet meer op de voet kunnen staan;
- pijn ’s nachts die steeds erger wordt of niet wijkt.
Veelgestelde vragen
Is dit hetzelfde als hielspoor?
Nee. Bij hielspoor is de peesplaat onder de voet geprikkeld en is de pijn het ergst bij de eerste stappen. Bij een dun vetkussen zit de pijn midden onder de hiel en is hij het ergst bij lang staan en op harde vloeren. U kunt ook beide hebben.
Kan het vetkussen gekneusd zijn?
Ja, artsen gebruiken daar dezelfde naam voor. Het kan na veel landen op een harde ondergrond.
Is het een ontsteking?
De bronnen spreken niet van een ontsteking, maar van een kussen dat dunner, minder veerkrachtig of gekneusd is.
Groeit het vetkussen weer aan?
Daar vonden wij geen bron voor. De adviezen zijn erop gericht de hiel te beschermen.
Helpt een hielkussen?
Het wordt het meest aangeraden, maar goed onderzoek ontbreekt: er is één beschrijving van één patiënt.
Helpt tape?
In één klein onderzoek zonder vergelijkingsgroep daalde de pijn met tape. Dat is te weinig om het zeker te weten.
Waarom doet lopen op blote voeten pijn?
Zonder schoen moet het vetkussen de hele klap opvangen. Meer pijn op blote voeten is een van de kenmerken waaraan artsen deze klacht herkennen.
Mijn hielpijn werd erger na een injectie. Kan dat hierdoor komen?
Herhaalde injecties met een ontstekingsremmer kunnen het vetweefsel onder de hiel dunner maken. Bespreek het met de arts die de injectie gaf.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- Chang AH, Rasmussen SZ, Jensen AE, Sørensen T, Rathleff MS. What do we actually know about a common cause of plantar heel pain? A scoping review of heel fat pad syndrome (opent in een nieuw tabblad). Journal of Foot and Ankle Research 2022;15:60.
- Yi TI e.a. Clinical characteristics of the causes of plantar heel pain. Annals of Rehabilitation Medicine 2011;35(4):507-513.
- Choo YJ, Park CH, Chang MC. Rearfoot disorders and conservative treatment: a narrative review (opent in een nieuw tabblad). Annals of Palliative Medicine 2020;9(5):3546-3552.
- De Vries H. Behandeling van fasciitis plantaris (opent in een nieuw tabblad). Huisarts en Wetenschap 2019;62.
- Thuisarts.nl (NHG). Pijn onder mijn voet (hielspoor) (opent in een nieuw tabblad).
Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
