Wat is kraakbeenletsel in de enkel?

De botten in uw enkelgewricht zijn bedekt met kraakbeen. Dat is glad en veerkrachtig. Het laat het gewricht soepel bewegen en vangt de druk op het bot eronder op. Bij kraakbeenletsel is dat laagje op één plek beschadigd, vaak samen met het bot dat er direct onder ligt. Artsen noemen dat een osteochondraal defect of osteochondraal letsel. De meeste zitten op het sprongbeen, het bot waar uw scheenbeen op rust.
Kraakbeen zelf heeft geen zenuwen. De pijn komt van het bot onder het kraakbeen, dat juist heel gevoelig is.
Hoe voelt kraakbeenletsel in de enkel?

- Diepe pijn in de enkel tijdens of na het lopen of sporten. Dat is het kenmerk.
- Soms een dikke enkel of een enkel die niet stevig voelt. Vaak is er juist niets aan de enkel te zien en beweegt hij gewoon.
- Soms schiet de enkel op slot of blokkeert hij. Dat gebeurt als er een stukje kraakbeen los in het gewricht ligt.
Hoe ontstaat kraakbeenletsel?

De meest voorkomende oorzaak is een verzwikte enkel. Bij het omklappen botst het sprongbeen tegen het scheenbeen of kuitbeen.
Tussen de verzwikking en de eerste klachten kan veel tijd zitten. Meer dan een jaar is niet ongewoon.
Is het kraakbeenletsel, of iets anders?
- Verzwikte enkel
- De enkel is dik en pijnlijk en wordt in de weken daarna beter. Zie Verzwikte enkel.
- Instabiele enkel
- De enkel voelt niet stevig of klapt steeds opnieuw om. Zie Instabiele enkel.
- Kraakbeenletsel
- De enkel doet diep vanbinnen pijn bij of na belasten, ook als de zwelling al lang weg is.
- Inklemming
- Scherpe pijn aan de voorkant als u de voet optrekt. Zie Inklemming in de enkel.
Deze klachten kunnen ook samen voorkomen.
Hoe wordt kraakbeenletsel vastgesteld?

Een arts vraagt of u de enkel hebt verzwikt en wanneer de pijn komt. Soms is de pijn op te wekken door op het sprongbeen te drukken terwijl de voet gestrekt is. Op een gewone röntgenfoto wordt 30 tot 50 procent van deze beschadigingen gemist. Blijft het vermoeden bestaan, dan is een MRI-scan of CT-scan nodig.
De podotherapeut maakt geen foto’s of scans. Wij kunnen kraakbeenletsel dus niet vaststellen en ook niet uitsluiten. Wij onderzoeken hoe u staat en loopt en wat uw enkel daarbij te verduren krijgt.
Gaat kraakbeenletsel vanzelf over?
Dat verschilt. Zo’n beschadiging kan genezen, gelijk blijven of pijn blijven geven. In een overzicht van 30 onderzoeken had ongeveer 45 op de 100 mensen een goed resultaat met een behandeling zonder operatie. Op de scan bleef de beschadiging bij de meeste mensen gelijk. Bij ongeveer 9 op de 100 nam de slijtage van de enkel toe. De schrijvers noemen het onderzoek schaars en wisselend van kwaliteit.
Wat kunt u zelf doen?
- Geef de enkel tijdelijk rust. Doe minder van wat de pijn uitlokt. Hoe lang en hoe streng die rust moet zijn, daar zijn artsen het niet over eens.
- Bouw daarna rustig weer op. Na de rustperiode maakt u de belasting stap voor stap groter.
- Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen de rust ondersteunen. Overleg hierover met uw huisarts of apotheker.
- Laat het onderzoeken als de pijn blijft. Zie hieronder.
Wat kan de arts doen?

- Eerst zonder operatie: rust en ontstekingsremmers, soms een paar weken gips, daarna opbouwen.
- Een injectie in het gewricht kan de irritatie verminderen. Het effect en hoe lang het aanhoudt, wisselen.
- Een operatie op korte termijn is alleen nodig als er een stuk los ligt en de enkel op slot schiet.
- Een kijkoperatie bij blijvende klachten. De arts haalt het losse en beschadigde kraakbeen weg en maakt kleine gaatjes in het bot. Daar groeit littekenkraakbeen overheen. Dat is minder glad dan het oorspronkelijke kraakbeen. Na deze ingreep mag u zes weken niet op het been staan. Sporten kan meestal na ongeveer drie maanden.
Wanneer een operatie wordt overwogen, verschilt per bron: na een jaar zonder resultaat, of na drie tot zes maanden.
Wat kan de podotherapeut doen?

Geen van de bronnen noemt de podotherapeut of zolen bij kraakbeenletsel in de enkel. Het kraakbeen herstellen kunnen wij niet.
Wij beginnen met een podotherapeutisch onderzoek. Dat is een gesprek over uw klacht, voelen waar de pijn zit, uw voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren. Past uw verhaal bij kraakbeenletsel en is er nog geen scan gemaakt, dan verwijzen wij u naar uw huisarts. Een voet zonder klachten behandelen wij in principe niet.
Vinden wij in het staan of lopen iets dat bij uw klacht past, dan kan een traject van 12 weken met zolen op maat volgen, om de enkel bij het lopen te ondersteunen en de belasting te verminderen.
Het traject van 12 weken
De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.
U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.
Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.
U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.
Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.
Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.
Eerlijk over het bewijs: naar zolen bij kraakbeenletsel in de enkel vonden wij geen onderzoek. De bronnen noemen bij de behandeling zonder operatie alleen rust, pijnstillers, soms gips en daarna opbouwen. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.
Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?
Eerst naar de huisarts bij:
- diepe pijn in de enkel die twee maanden na een verzwikking nog niet weg is;
- een enkel die op slot schiet of blokkeert;
- niet op de voet kunnen staan, of klachten na een val;
- een enkel die rood, dik en warm is, of koorts;
- pijn in de nacht die niet wijkt.
Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing bij pijn in de enkel bij staan of lopen. Onze vaste regel is: probeer het eerst 4 tot 6 weken zelf. Wordt het niet beter of juist erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, wacht dan niet.
Veelgestelde vragen over kraakbeenletsel in de enkel
Waarom was er op de röntgenfoto niets te zien?
Omdat de botten op een gewone foto over elkaar heen vallen. 30 tot 50 procent van deze beschadigingen wordt zo gemist. Een MRI-scan of CT-scan laat het wel zien.
Groeit kraakbeen weer aan?
De beschadiging kan genezen, gelijk blijven of klachten blijven geven. Na een operatie groeit er littekenkraakbeen. Dat is minder goed dan het oorspronkelijke kraakbeen.
Mag ik blijven lopen en sporten?
Artsen adviseren eerst een periode van rust en daarna rustig opbouwen. Hoe lang de rust moet duren, staat niet vast. Overleg met uw arts wat bij u past.
Helpt een injectie?
Een injectie in het gewricht kan de irritatie verminderen. Het effect en de duur wisselen.
Wanneer is een operatie nodig?
Direct als er een stuk los ligt en de enkel op slot schiet. Anders pas als maanden behandelen zonder operatie niet genoeg helpt. Voor ons is opereren de laatste stap.
Hoe lang duurt het herstel na een kijkoperatie?
U mag zes weken niet op het been staan. Sporten kan meestal na ongeveer drie maanden, contactsport later. Kleine klachten en zwelling kunnen tot een jaar aanhouden.
Krijg ik hier later artrose van?
In een overzicht van onderzoek nam bij ongeveer 9 op de 100 mensen de slijtage toe tijdens een behandeling zonder operatie. Een ziekenhuisfolder zegt dat het kraakbeen op lange termijn alsnog meer kan slijten.
Helpt een zool?
Dat is niet onderzocht. Een zool herstelt het kraakbeen niet. In onze ervaring kan een zool de enkel bij het lopen ontlasten als wij bij het onderzoek iets in uw staan of lopen vinden dat bij de klacht past.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- mijnasz.nl. Osteochondraal defecten (opent in een nieuw tabblad). Vakdocument met literatuurlijst.
- Amphia. Kijkoperatie van de enkel (arthroscopie) (opent in een nieuw tabblad). Patiëntenfolder.
- Buck TMF, Lauf K, Dahmen J, Altink JN, Stufkens SAS, Kerkhoffs GMMJ. Non-operative management for osteochondral lesions of the talus: a systematic review (opent in een nieuw tabblad). Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy 2023.
- Steele JR e.a. Osteochondral lesions of the talus: current concepts in diagnosis and treatment (opent in een nieuw tabblad). Foot & Ankle Orthopaedics 2023.
Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
