Enkelartrose (slijtage van de enkel): klachten, oorzaken en wat helpt

Enkelartrose is slijtage van het kraakbeen in uw enkelgewricht. U merkt het aan pijn bij het lopen en aan een enkel die stijver wordt. Het ontstaat vaak jaren na een enkelbreuk of na vaak verzwikken. De slijtage zelf gaat niet meer weg, maar de klachten kunnen minder worden. Bewegen, afvallen bij overgewicht en stevige schoenen helpen. Een operatie komt pas in beeld als dat niet genoeg helpt.

De onderbenen en stevige wandelschoenen van iemand die van de camera af loopt over een bospad met gevallen bladeren

Wat is enkelartrose?

De enkel van voren in 3D: scheenbeen, kuitbeen en sprongbeen, met een smalle gewrichtsspleet en ruw, dun kraakbeen

Bij enkelartrose slijt het kraakbeen in uw enkelgewricht. Het gaat om het gewricht tussen uw scheenbeen, uw kuitbeen en het sprongbeen. Met dit gewricht buigt en strekt u uw voet. U gebruikt het bij het afrollen van uw voet en bij het afzetten.

Kraakbeen is het gladde laagje op de botten in een gewricht. Het laat de botten soepel over elkaar glijden en vangt schokken op. Bij artrose wordt dat laagje dunner en ruwer. Aan de randen van het gewricht groeit extra bot. De enkel krijgt daardoor minder ruimte om te bewegen en wordt stijver.

Lees meerLees minder

Hoe vaak komt het voor? Enkelartrose komt veel minder vaak voor dan artrose van de heup of de knie. Een overzichtsartikel schat dat ongeveer 1 op de 100 mensen het heeft, en dat artrose van de knie acht tot negen keer zo vaak voorkomt. Mensen met enkelartrose zijn gemiddeld jonger dan mensen met artrose van heup of knie.

Hoe voelt enkelartrose?

Hoe ontstaat enkelartrose?

  • Na een ongeval. Dit is de meest voorkomende oorzaak. Het kraakbeen is bij een breuk of een zware verzwikking beschadigd, of de botten passen daarna minder goed op elkaar. De artrose kan jaren na het ongeval ontstaan. In een overzichtsartikel begon ongeveer 8 op de 10 gevallen zo: meestal na een enkelbreuk, en bij een kleiner deel na een enkel die lang instabiel bleef.
  • Door een ontsteking van het gewricht, zoals bij reuma. Vaak doen dan beide enkels mee.
  • Door een afwijkende stand van het been, waardoor het gewricht ongelijk wordt belast.
  • Soms is de oorzaak niet bekend. Dat komt het meest voor op middelbare leeftijd of later.
Lees meerLees minder

Speelt gewicht mee? Thuisarts zegt dat overgewicht de knieën en enkels extra belast. Een overzichtsartikel is voorzichtiger: het verband tussen overgewicht en enkelartrose is weinig onderzocht, maar afvallen kan de pijn wel verminderen.

Is het artrose, of iets anders?

Pijn in de enkel kan ook een andere oorzaak hebben. Bij een beschadiging van het kraakbeen op één plek zit de pijn diep in de enkel en begon het vaak na een verzwikking. Zie Kraakbeenletsel in de enkel. Bij een inklemming doet het pijn aan de voorkant als u uw voet optrekt. Zie Inklemming in de enkel. Voelt uw enkel vooral niet stevig, zie dan Instabiele enkel.

Is uw enkel plotseling rood, dik en warm, of hebt u koorts? Dat past niet bij gewone artrose. Bel dan uw huisarts.

Hoe wordt enkelartrose vastgesteld?

Een podotherapeut bekijkt de voet van een patiënt die op een glazen meetplaat staat

Een arts stelt enkelartrose vast met uw verhaal, een onderzoek van de enkel en meestal een röntgenfoto. Een scan is soms nodig om iets anders uit te sluiten. Thuisarts zegt over artrose in het algemeen dat de huisarts het meestal zonder foto kan vaststellen.

De podotherapeut maakt geen röntgenfoto en stelt de diagnose artrose dus niet zelf. Wij onderzoeken hoe u staat en loopt en wat uw enkel daarbij te verduren krijgt.

Gaat enkelartrose over?

De slijtage zelf gaat niet over. De klachten kunnen wel minder worden of een tijd wegblijven. Hoe het bij u verloopt, is niet te voorspellen. In een verder stadium kan de enkel steeds stijver worden.

Wat kunt u zelf doen?

  • Blijf bewegen. Bij artrose helpt bewegen. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn geschikt. Hebt u veel pijn, belast de enkel dan tijdelijk wat minder, maar blijf hem wel bewegen.
  • Val af als u te zwaar bent. Volgens de brochure van UZ Leuven geeft 5 procent minder gewicht al minder pijn.
  • Kies stevige schoenen. Een gesloten schoen die ruim genoeg is, met een stevige sluiting, een stevige hoge schacht om de enkel, een hak van hoogstens 2 tot 3 centimeter en een stevige zool die goed afrolt.
  • Pijnstiller. Thuisarts adviseert bij artrose te beginnen met paracetamol. Overleg bij langer gebruik met uw huisarts of apotheker.
  • Liever niet. Glucosamine en chondroïtine helpen volgens Thuisarts niet.
  • Een wandelstok kan steun geven bij het lopen.

Wat kan de arts doen?

  • Oefentherapie om de spieren rond de enkel sterker te maken en de enkel soepel te houden.
  • Aangepaste of orthopedische schoenen met een zool die het afrollen overneemt.
  • Een enkel-voetorthese (een brace die de enkel steunt).
  • Een injectie in het gewricht. Een injectie met een ontstekingsremmer geeft volgens een overzichtsartikel 4 tot 8 weken verlichting. Een recent overzicht vond te weinig onderzoek om te zeggen hoe goed het werkt. Over injecties met hyaluronzuur zijn de bronnen het niet eens: de brochure noemt ze als mogelijkheid, een overzicht van zes onderzoeken uit 2026 vond geen duidelijk verschil met een nepbehandeling.
  • Een operatie, als de klachten ondanks dit alles te ernstig blijven. De arts kan de enkel vastzetten, het gewricht vervangen door een prothese of de stand van het been corrigeren.

Wat kan de podotherapeut doen?

Een podotherapeut en een patiënt kijken samen naar een scherm met een 3D-voetmodel; op tafel liggen modellen van voeten

Bij enkelartrose kunnen wij het kraakbeen niet herstellen. Wat wij wel kunnen: de enkel bij het staan en lopen ondersteunen en de belasting verminderen. Een voet zonder klachten behandelen wij in principe niet.

Wij beginnen met een podotherapeutisch onderzoek. Dat is een gesprek over uw klacht, voelen waar de pijn zit, uw voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en uw schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren.

Meestal volgt een traject van 12 weken met zolen op maat.

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: de brochure van UZ Leuven noemt steunzolen als onderdeel van de behandeling zonder operatie: ze geven steun aan de voet en dempen schokken. Goed onderzoek naar zolen bij enkelartrose is er bijna niet. Twee overzichtsartikelen noemen het bewijs voor alle behandelingen zonder operatie zwak. In één onderzoek veranderde een wigvormige zool niets aan de ruimte in het gewricht. Een zool maakt het kraakbeen niet beter. Dat de zool de klachten helpt verminderen, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing. Probeer eerst 4 tot 6 weken de adviezen hierboven. Wordt het niet beter of juist erger, maak dan een afspraak. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, wacht dan niet.

Eerst naar de huisarts bij:

  • een enkel die plotseling rood, dik en warm is, of koorts;
  • niet op de voet kunnen staan;
  • klachten na een val of een verzwikking;
  • pijn in de nacht die niet wijkt;
  • een wond aan de voet als u diabetes hebt;
  • krachtverlies of een doof gevoel in de voet.

Is er nog nooit vastgesteld dat het artrose is, laat dat dan door uw huisarts beoordelen.

Veelgestelde vragen over enkelartrose

Kan enkelartrose genezen?

Nee. De slijtage blijft, maar de klachten kunnen minder worden of een tijd wegblijven.

Mag ik blijven wandelen en sporten?

Ja. Bewegen helpt bij artrose. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn geschikt. Een overzichtsartikel raadt sporten met veel schokken af.

Welke schoenen zijn goed bij enkelartrose?

Een gesloten, stevige schoen met een hoge schacht, een stevige sluiting, een lage hak en een zool die goed afrolt.

Helpt een brace?

Een brace die enkel en voet steunt, maakt het volgens de brochure mogelijk de enkel te blijven gebruiken. Een overzichtsartikel noemt zo’n brace vooral zinvol als de enkel instabiel is of scheef staat. Bespreek dit met uw arts.

Helpen steunzolen?

Ze geven steun en dempen schokken. Of ze de pijn bij enkelartrose verminderen, is nauwelijks onderzocht. In onze ervaring helpen ze de belasting te verminderen.

Wanneer is een operatie nodig?

Als de klachten ondanks de behandeling zonder operatie te ernstig blijven. De arts kan de enkel vastzetten of een prothese plaatsen. Bij jonge, actieve mensen kiest de arts vaker voor vastzetten. Voor ons is opereren de laatste stap.

Krijg ik artrose van een verzwikte enkel?

Van één verzwikking meestal niet. Het risico zit bij een enkelbreuk en bij een enkel die jarenlang instabiel blijft.

Heb ik een verwijzing nodig?

Nee. U kunt zonder verwijzing bij ons terecht.

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. UZ Leuven. Tibiotalaire artrose, informatie voor patiënten (opent in een nieuw tabblad). Brochure 701509, juni 2022.
  2. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb artrose (opent in een nieuw tabblad). Laatst gewijzigd 2 december 2025.
  3. Herrera-Pérez M, Valderrabano V, e.a. Ankle osteoarthritis: comprehensive review and treatment algorithm proposal (opent in een nieuw tabblad). EFORT Open Reviews 2022.
  4. Tejero S, Prada-Chamorro E, e.a. Conservative treatment of ankle osteoarthritis (opent in een nieuw tabblad). Journal of Clinical Medicine 2021;10(19).
  5. Tham A, Mercer NP, e.a. Meta-analyse van hyaluronzuurinjecties bij enkelartrose. (opent in een nieuw tabblad) Foot & Ankle Specialist 2026 (PMID 41480837).
  6. Jones K, Bruce J, e.a. Corticosteroïdinjecties bij artrose van voet en enkel. (opent in een nieuw tabblad) Rheumatology Advances in Practice 2025 (PMID 40124974).

Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak maakt, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten