Bekkenscheefstand: is een scheef bekken erg, en moet het recht?

Bij een bekkenscheefstand staat de ene kant van uw bekken hoger dan de andere. Dat kan komen doordat één been iets korter is, of doordat het bekken zelf scheef wordt gehouden terwijl de benen even lang zijn.

Een klein verschil heeft bijna iedereen. In onderzoek hing een scheef bekken niet duidelijk samen met rugpijn. Een scheef bekken zonder klachten hoeft dus niet behandeld te worden.

Heeft u wel klachten, dan is de eerste vraag waar de scheefstand vandaan komt. Bij een echt verschil in beenlengte kan een verhoging helpen. Op deze pagina leest u wat daarover bekend is.

Het bekken en de onderste lendenwervels van achteren in 3D: de bekkenkam links staat iets hoger dan rechts en gloeit zacht rood

Wat is een bekkenscheefstand?

Uw bekken is de ring van botten tussen uw rug en uw benen. Bij een bekkenscheefstand staat de bovenrand links en rechts niet even hoog.

Het is een stand, geen ziekte. U kunt het merken aan een broek of rok die scheef hangt, of u hoort het van een behandelaar.

Podotherapeuten onderscheiden twee soorten:

Door een verschil in beenlengte
Eén been is echt korter. Het bekken zakt aan die kant mee.
Door de stand van het bekken zelf
De benen zijn even lang, maar de botten van het bekken staan anders ten opzichte van elkaar of van het heiligbeen.

Die twee vragen om een andere aanpak. Daarom is het eerste wat een behandelaar moet uitzoeken: welke van de twee is het?

Hoe vaak komt het voor?

  • In metingen op röntgenfoto’s had 90 op de 100 mensen een verschil in beenlengte. Gemiddeld was dat ruim 5 millimeter.
  • Een verschil van meer dan 2 centimeter is zeldzaam: ongeveer 1 op de 1000 mensen.
  • De richtlijn voor de jeugdgezondheidszorg schrijft dat een verschil kleiner dan 2 centimeter bij ongeveer de helft van de volwassenen voorkomt.

Een beetje scheef is dus de regel, niet de uitzondering.

Hoe ontstaat een bekkenscheefstand?

Is een scheef bekken erg?

Meestal niet. Dit zegt het onderzoek:

Scheef bekken en rugpijn
In een Amerikaans onderzoek zijn 144 mensen met lage rugpijn vergeleken met 138 mensen zonder. Een scheef bekken hing niet op een betekenisvolle manier samen met rugpijn. De schrijver vindt dat behandelingen die op dat idee berusten “ter discussie gesteld moeten worden”.
Drie onderzoeken naast elkaar
Het overzichtsartikel bespreekt drie onderzoeken naar een scheef bekken en komt tot dezelfde slotsom: deze scheefstand hangt niet samen met rugpijn. In één ervan was het bekken bij mensen met en zonder langdurige rugpijn even vaak scheef.
Een kleiner, nieuwer onderzoek
Bij 28 jonge volwassenen met rugpijn en 28 zonder vond men wel een zwak verband. De schrijvers zeggen zelf dat het niets zegt over oorzaak en gevolg.
Beenlengteverschil
Volgens het overzichtsartikel lijkt een verschil pas vanaf ongeveer 2 centimeter van belang. Een ander overzicht vond wel een verband tussen beenlengteverschil en lage rugpijn, een scheve rug en slijtage van heup en knie. De bronnen zijn het hier niet eens.
Een bocht in de rug
Bij een beenlengteverschil kan de rug een bocht maken om het scheve bekken op te vangen. Dat is iets anders dan een scoliose in de rug zelf.

Samengevat: een scheef bekken is bij de meeste mensen gewoon een eigenschap. Pijn kan ermee samengaan, maar de scheefstand is dan niet vanzelf de oorzaak.

Hoe wordt een bekkenscheefstand vastgesteld?

Een nauwkeurige meting van de beenlengte kan alleen op een röntgenfoto. Dat is bij de meeste mensen niet nodig.

Voor u betekent dit: hoort u van één behandelaar dat uw bekken scheef staat, dan is dat een aanwijzing en geen vaststaand feit.

Moet een scheef bekken rechtgezet worden?

Heeft u geen klachten, dan niet. Een voet zonder klachten moet in principe ook niet behandeld worden, en dat geldt ook voor een bekken.

Veel mensen zoeken op “scheef bekken rechtzetten”. Wij hebben geen onderzoek gelezen dat laat zien dat een bekken blijvend recht te zetten is, of dat mensen daar minder klachten van krijgen. Omdat de meting op de tast onbetrouwbaar is, is ook moeilijk vast te stellen of het daarna recht staat.

Heeft u wel klachten, dan hangt de aanpak af van de oorzaak:

Bij een echt beenlengteverschil
Dit verschil kan worden opgevangen met een verhoging in of onder de schoen.
Bij een bekken dat scheef wordt gehouden
Een verhoging ligt hier minder voor de hand. Het overzichtsartikel adviseert eerst weg te nemen wat het bekken scheef trekt, en pas daarna naar het beenlengteverschil te kijken.

Wat kunt u zelf doen?

  • Heeft u geen klachten, doe dan niets.
  • Begin niet zelf met een hakje of zooltje aan één kant. Eerst moet duidelijk zijn of het verschil echt is.
  • Heeft u rugpijn, blijf dan bewegen. Dat is het advies bij lage rugpijn, ook als uw bekken scheef staat.
  • Oefeningen: wij vonden geen bron met oefeningen die een scheef bekken aantoonbaar rechtzetten. Oefeningen voor de onderrug vindt u bij Thuisarts.

Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?

Verhoging in of onder de schoen bij een beenlengteverschil met klachten
Overzicht van tien onderzoeken (waarvan één proef met loting): in de onderzoeken zonder loting had 88 procent van 349 behandelde mensen minder of geen pijn meer. De schrijvers noemen de kwaliteit “zeer laag of slecht” en spreken van bewijs van lage kwaliteit. Bij welke grootte van het verschil een verhoging zin heeft, is niet bekend.
Zolen bij een beenlengteverschil met lage rugpijn
Overzicht van vijf onderzoeken: alle vijf zagen minder rugpijn met zolen. Over wat de zool met het lopen doet, was geen overeenstemming; bij een klein verschil veranderde het lopen niet altijd.
Zolen bij rugpijn in het algemeen
Voorkomen rugpijn niet. Zie de pagina Lage rugpijn door stand of looppatroon.
Het bekken laten “rechtzetten”
Geen onderzoek gelezen.
Oefeningen om het bekken recht te krijgen
Geen onderzoek gelezen. Oefentherapie wordt in een publiekstekst genoemd als iets dat klachten kan verminderen.
Niets doen bij een scheef bekken zonder klachten
Past bij het onderzoek: geen duidelijk verband met rugpijn.
Operatie
Voor een scheef bekken door een klein verschil niet aan de orde. Zie de vragen hieronder.

Wat kan de podotherapeut doen?

Heeft u klachten bij staan of lopen, zoals pijn in de onderrug, de heup of de knie, dan zoeken wij uit of de scheefstand daarin meespeelt en waar zij vandaan komt. Wij beginnen met een podotherapeutisch onderzoek: een gesprek over de klacht, voelen waar de pijn zit, de voeten bekijken op een glasplaat met spiegel, kijken hoe u loopt en de schoenen nakijken. Daarna hoort u wat wij zien en wat wij adviseren.

Vinden wij iets in het staan of lopen dat bij uw klacht past, dan volgt meestal een traject van 12 weken met zolen op maat.

Het traject van 12 weken

  1. De zolen worden op maat gemaakt. Na ongeveer 2 weken komen ze bij u thuis.

  2. U went er in hoogstens 2 weken aan, door ze elke dag wat langer te dragen.

  3. Daarna draagt u de zolen 8 weken de hele dag. Bij heftige klachten ook thuis.

  4. U krijgt rek- en strekoefeningen mee, en tips om het herstel de ruimte te geven.

  5. Tussendoor bent u welkom voor een controle of een aanpassing van de zool.

  6. Na 12 weken bekijken wij hoeveel de klachten zijn afgenomen. Is dat niet genoeg, dan passen wij de behandeling aan of verwijzen wij door, bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut, manueel therapeut, chiropractor of orthopeed.

Eerlijk over het bewijs: in onderzoek hangt een scheef bekken niet duidelijk samen met rugpijn, en het vaststellen op de tast is onbetrouwbaar. Voor een verhoging of zool bij een beenlengteverschil met klachten wijzen de onderzoeken bijna allemaal op minder pijn, maar het bewijs is van lage kwaliteit: weinig proeven met loting, kleine groepen. Naar zolen bij een bekken dat scheef staat zonder beenlengteverschil vonden wij geen onderzoek. Dat de zool het herstel helpt, is de ervaring van onze praktijk uit bijna 18 jaar, geen uitkomst van onderzoek. Soms is een zool alleen niet genoeg.

Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?

Geen klachten: u hoeft nergens heen.

Wel klachten: probeer het eerst vier tot zes weken zelf, met blijven bewegen.

Maak een afspraak bij ons als de klachten bij staan of lopen na vier tot zes weken niet beter zijn of erger worden, of als u wilt weten of een beenlengteverschil meespeelt. Geeft u de pijn een 7 of hoger op een schaal van 0 tot 10, wacht dan niet. U hebt geen verwijzing nodig.

Bel direct de huisarts of de huisartsenpost bij rugpijn samen met:

  • niet kunnen plassen terwijl u wel moet, of plas of ontlasting niet kunnen ophouden;
  • minder gevoel rond de anus of de geslachtsdelen;
  • plotseling minder kracht in een been;
  • plotseling heel erge rug- en buikpijn.

Thuisarts zegt bij rugpijn: is de pijn na één maand niet minder, maak dan een afspraak bij de huisarts.

Maak een afspraak bij de huisarts bij:

  • een bekken of rug die scheef is gaan staan na een val of ongeluk;
  • een scheefstand die in korte tijd is ontstaan of snel erger wordt;
  • een been dat na een heupoperatie korter of langer voelt (bespreek het met de behandelend arts);
  • koorts, of pijn in de nacht die niet wijkt;
  • rugpijn terwijl u kanker heeft of heeft gehad, of als u kleiner of krommer bent geworden.

Veelgestelde vragen over bekkenscheefstand

Is een scheef bekken erg?

Meestal niet. Bijna iedereen is een beetje scheef, en in onderzoek hing een scheef bekken niet duidelijk samen met rugpijn.

In mijn verslag staat “bekkenscheefstand ten nadele van rechts”. Wat betekent dat?

Dat zagen wij in geen van de bronnen uitgelegd. Gewoonlijk wordt ermee bedoeld dat de rechterkant lager staat. Vraag het na bij wie het schreef.

Kan een osteopaat, chiropractor of manueel therapeut mijn bekken rechtzetten?

Wij hebben geen onderzoek gelezen dat laat zien dat een bekken blijvend recht te zetten is. Het meten op de tast is bovendien onbetrouwbaar.

Kan ik mijn bekken zelf rechtzetten?

Daar vonden wij geen bron voor.

Helpen oefeningen?

Bewegen en oefenen helpen bij lage rugpijn. Dat oefeningen een scheef bekken recht maken, is niet aangetoond in wat wij lazen.

Helpt een zooltje of hakverhoging?

Bij een echt beenlengteverschil met klachten zagen bijna alle onderzoeken minder pijn, al is het bewijs zwak. Begin er niet zelf mee: eerst moet duidelijk zijn of het verschil echt is.

Krijg ik er later slijtage of een hernia van?

Eén overzicht noemt een verband tussen beenlengteverschil en slijtage van heup en knie; het belangrijkste overzichtsartikel vindt een klein verschil niet van belang. Over een hernia vonden wij niets. De bronnen geven hier geen zekerheid.

Is een operatie nodig?

Bij een scheef bekken door een klein verschil niet. Bij een groot beenlengteverschil beslist de orthopeed. Zie de pagina Beenlengteverschil.

Mijn bekken staat scheef sinds mijn zwangerschap. Hoort dat hier?

Pijn in het bekken rond een zwangerschap staat op de pagina Bekkenpijn (bekkeninstabiliteit).

Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.

Bronnen

  1. Verhoeven N. Bekkenscheefstand en podotherapeutische interventie. (opent in een nieuw tabblad) Podosophia 2017;(3).
  2. Knutson GA. Anatomic and functional leg-length inequality: a review and recommendation for clinical decision-making. Part I, anatomic leg-length inequality: prevalence, magnitude, effects and clinical significance. (opent in een nieuw tabblad) Chiropr Osteopat 2005;13:11.
  3. Knutson GA. Anatomic and functional leg-length inequality: a review and recommendation for clinical decision-making. Part II, the functional or unloaded leg-length asymmetry. (opent in een nieuw tabblad) Chiropr Osteopat 2005;13:12.
  4. Levangie PK. The association between static pelvic asymmetry and low back pain. (opent in een nieuw tabblad) Spine 1999;24:1234-42.
  5. Cooperstein R, Hickey M. The reliability of palpating the posterior superior iliac spine: a systematic review. (opent in een nieuw tabblad) J Can Chiropr Assoc 2016;60:36-46.
  6. Yu Q e.a. The association between pelvic asymmetry and non-specific chronic low back pain as assessed by the global postural system. (opent in een nieuw tabblad) BMC Musculoskelet Disord 2020;21:596.
  7. Campbell TM e.a. Shoe lifts for leg length discrepancy in adults with common painful musculoskeletal conditions: a systematic review. (opent in een nieuw tabblad) Arch Phys Med Rehabil 2018;99:981-93.
  8. Menez C e.a. Effects of insoles on gait kinematics and low back pain in patients with leg length inequality: a systematic review. (opent in een nieuw tabblad) J Am Podiatr Med Assoc 2023;113.
  9. JGZ-richtlijn Extremiteiten (NCJ/TNO, 2019), paragraaf 2.3.6 Beenlengteverschil (opent in een nieuw tabblad).
  10. Zorgwijzer.nl, Beenlengteverschil (opent in een nieuw tabblad), bijgewerkt 27-3-2024.
  11. Thuisarts.nl (NHG), Ik heb pijn in mijn onderrug, hoe komt het en wat helpt? (opent in een nieuw tabblad) Gewijzigd 15-6-2026.
  12. Sahar T e.a. Insoles for prevention and treatment of back pain. (opent in een nieuw tabblad) Cochrane Database Syst Rev 2007;(4):CD005275.

Hoe lang u het zelf probeert en wanneer u een afspraak bij ons maakt, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.

Verwante klachten