Wat zijn rugklachten bij kinderen en tieners?

Meestal gaat het om pijn laag in de rug: een zeurende pijn die erger kan worden bij bepaalde houdingen of bewegingen. Uw kind kan ook last hebben van spanning, stijfheid, minder soepel bewegen of een moe gevoel in de rug.
Artsen noemen dit aspecifieke lage rugpijn: rugpijn waarvoor geen duidelijke oorzaak in de rug zelf wordt gevonden.
Soms komt de pijn van buiten de rug, bijvoorbeeld van het bekken of van de menstruatie.
Hoe vaak komt het voor, en op welke leeftijd?
- Van de Nederlandse jongeren van 12 tot 18 jaar zegt 9 tot 16 op de 100 rugklachten te hebben. Per jaar gaat 3 op de 100 ermee naar de huisarts.
- In een optelling van onderzoeken uit meerdere landen had 12 op de 100 kinderen onder de 18 lage rugpijn.
- Het komt vaker voor naarmate kinderen ouder worden, en vaker bij meisjes dan bij jongens.
- Het komt vaak terug: na herstel krijgen veel jongeren later opnieuw klachten.
Komt het door de houding?

Dat is minder zeker dan vaak wordt gedacht. De richtlijn voor de jeugdgezondheidszorg schrijft: er is “een lage mate van wetenschappelijk bewijs dat een bepaalde houding leidt tot” rug- en nekklachten. Haar adviezen over houding berusten daarom op overeenstemming tussen deskundigen, niet op onderzoek.
Wat de onderzoeken laten zien die de richtlijn bespreekt:
- Houding, spierkracht en lenigheid
- Lijken niet samen te hangen met rugpijn, volgens een optelling van vijftien overzichtsonderzoeken.
- Lang zitten
- Hangt wel samen met pijn in nek, schouders en bovenrug, maar het is niet aangetoond dat het zitten de oorzaak is.
- Weinig uithoudingsvermogen van de rompspieren
- Hangt samen met lage rugpijn bij tieners; ook hier is niet bewezen wat oorzaak en wat gevolg is.
- Stress en psychische klachten
- Verhogen de kans op rugpijn; daarvoor is het bewijs het sterkst.
- Ouder worden en wedstrijdsport
- Hangen samen met meer rugpijn.
- Roken
- Verhoogt de kans.
- Schermgebruik en overgewicht
- Het bewijs is onvoldoende of onduidelijk.
Een overzicht van 41 overzichtsonderzoeken (vooral bij volwassenen) komt tot hetzelfde: er is een verband gezien tussen houdingen en rugpijn, maar geen overeenstemming dat de houding de oorzaak is.
Lees meerLees minder
En de schooltas? Een overzichtsonderzoek met 69 onderzoeken en ruim 72.000 kinderen vond geen overtuigend bewijs dat het gewicht van de tas, het soort tas of de manier van dragen de kans op rugpijn vergroot. Wel hadden kinderen die hun tas zelf zwaar of lastig vonden vaker rugpijn.
En een verschil in beenlengte? Een beenlengteverschil kan de rug scheef laten staan en kan pijn in been of rug geven, vaak pas bij overbelasting. Een klein verschil is heel gewoon. Zie de pagina Beenlengteverschil.
Hoe herkent u gewone rugklachten?
Past bij gewone rugklachten:
- zeurende pijn laag in de rug;
- erger bij bepaalde houdingen of bewegingen, bijvoorbeeld na lang zitten;
- stijf of moe gevoel in de rug;
- uw kind is verder gezond en beweegt gewoon.
Laat een arts kijken: zie Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?
Gaat het vanzelf over?
Meestal wel. Lage rugpijn gaat vaak binnen een paar weken vanzelf over. Bij volwassenen is de pijn meestal binnen vier weken minder.
Het komt wel vaak terug. Dat betekent niet dat er iets ernstigs is.
Wat kunt u zelf doen?
Dit adviseert de richtlijn:

- In beweging blijven. Laat uw kind doorgaan met de gewone dingen: school, fietsen, sporten.
- Geen bedrust. Dat helpt niet. Bij erge pijn mag uw kind een paar dagen af en toe een paar uur rusten, en daarna weer opbouwen, ook als het nog pijn doet.
- Vaak van houding wisselen. Dat noemt de richtlijn het belangrijkste houdingsadvies, belangrijker dan één “goede” zithouding.
- Bij zitten: voeten plat op de grond, goed achter op de stoel, de rugleuning steunt de rug van onder tot aan de schouderbladen, de tafel op ellebooghoogte.
- Bij schermen: liever een los toetsenbord en een scherm op hoogte dan uren gebogen over een tablet of telefoon.
- De schooltas: over beide schouders, de zwaarste dingen dicht tegen de rug, en niet zwaarder dan uw kind zelf prettig vindt.
- Samen nagaan wanneer de pijn komt: in de klas, bij gamen, bij een hobby, rond de menstruatie.
- Paracetamol mag tijdelijk, om te kunnen blijven bewegen. Het effect op rugpijn is waarschijnlijk klein.
Wat helpt wel en wat helpt niet, volgens de bronnen?
- In beweging blijven
- Het kernadvies van de richtlijn en van Thuisarts.
- Bedrust
- Niet zinvol.
- Kinderfysiotherapeut, oefentherapeut of ergotherapeut
- Bij rugpijn die langer dan vier weken duurt of onvoldoende verbetert. Die helpt bij het opbouwen van activiteiten en zoekt mee naar de oorzaak.
- Houding verbeteren
- De adviezen berusten op overeenstemming, niet op onderzoek. Afwisselen is het belangrijkste.
- Speciaal schoolmeubilair
- In het onderzoek dat de richtlijn bespreekt leidde ander meubilair niet tot minder klachten.
- Een lichtere of andere schooltas
- Geen overtuigend bewijs dat het rugpijn voorkomt. Het advies over de tas mag u toch volgen: het kan geen kwaad.
- Steunzolen
- De richtlijn noemt ze bij rugklachten niet. Een Cochrane-overzicht (vooral volwassenen, zes onderzoeken, zoekdatum 2007) vond sterk bewijs dat zolen rugpijn niet voorkomen; of zolen bestaande rugpijn verminderen, was niet te zeggen. Zolen voor een beenlengteverschil vielen buiten dat overzicht.
- Hakverhoging of zool bij een beenlengteverschil
- De richtlijn Extremiteiten: de podotherapeut kan hier “mogelijk ook een rol” hebben, maar is “geen eerste keus”; de keuze is aan de behandelend specialist. Zij noemt geen onderzoek naar het effect.
- Pijnstillers
- Paracetamol mag tijdelijk; het effect is waarschijnlijk beperkt. Sterkere pijnstillers werken waarschijnlijk niet beter.
- Platte schoenen
- Thuisarts raadt ze volwassenen met rugpijn aan. Voor kinderen lazen wij hierover geen bron.
Wat kan de podotherapeut doen?

Bij rugklachten van kinderen en tieners noemen de bronnen de jeugdarts, de huisarts en de kinderfysiotherapeut, oefentherapeut of ergotherapeut. De podotherapeut noemen ze niet.
Alleen bij een beenlengteverschil noemt een richtlijn de podotherapeut, als mogelijke hulp en niet als eerste keus.
Een kind zonder klachten aan voeten of benen behandelen wij in principe niet. Bij gewone rugpijn die binnen een paar weken zakt, hebt u ons niet nodig.
Heeft uw kind rugpijn die blijft terugkomen bij lang staan, lopen of sporten, en ook klachten aan voeten, knieën of heupen, of twijfelt u over de stand of over een verschil in beenlengte? Dan bekijkt de podotherapeut hoe uw kind staat en loopt, en hoe voeten, knieën, heupen en bekken bewegen.
Past het beeld niet bij gewone rugklachten, dan verwijzen wij u naar de huisarts.
Wanneer naar de praktijk, en wanneer eerst naar de arts?
Bij gewone rugpijn hoeft u de eerste weken nergens heen. De adviezen hierboven zijn genoeg.
Eerst naar de huisarts of jeugdarts bij een van deze signalen:
Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als uw kind:
- niet kan plassen, of plas of ontlasting niet kan ophouden;
- minder gevoel heeft rond de billen of geslachtsdelen;
- plotseling minder kracht in een been heeft;
- plotseling heel erge rug- en buikpijn heeft.
Naar de huisarts binnen 24 uur bij:
- pijn in de nacht;
- pijn die uitstraalt naar de benen;
- minder kracht of gevoel;
- een kind dat zich ziek voelt of afvalt.
Maak een afspraak bij de huisarts of jeugdarts bij:
- rugpijn na een val;
- koorts samen met rugpijn;
- een rug die krommer wordt, of een bolle bovenrug die uw kind niet zelf recht kan maken;
- een scheve rug of een bochel bij voorover buigen (zie Scheve rug);
- rugpijn bij een kind jonger dan ongeveer 10 jaar.
Naar de praktijk kunt u zonder verwijzing bij rugklachten die samengaan met klachten aan voeten, knieën of heupen, bij twijfel over de stand of de beenlengte, en bij pijn die na vier weken niet beter wordt of toeneemt. De richtlijn noemt voor rugpijn na vier weken de kinderfysiotherapeut of oefentherapeut.
Veelgestelde vragen over rugklachten bij kinderen en tieners
Is rugpijn bij een tiener normaal?
Het komt vaak voor: bij ongeveer 1 op de 6 tot 10 jongeren. Meestal is er niets ernstigs aan de hand en gaat het binnen weken over.
Mijn kind is pas 5 of 8 en heeft rugpijn. Is dat ook gewoon?
De cijfers die wij vonden gaan over tieners. Rugpijn bij een jong kind laat u door de huisarts bekijken.
Krijgt mijn kind rugpijn van krom zitten?
Dat is niet aangetoond. Lang in dezelfde houding zitten hangt samen met klachten in nek en bovenrug, maar het is niet bewezen dat de houding de oorzaak is. Vaak wisselen van houding is het beste advies.
Komt het door de zware schooltas?
Waarschijnlijk niet. Een groot overzichtsonderzoek vond geen overtuigend bewijs. Een tas die uw kind zelf te zwaar vindt, is wel een reden om hem lichter te maken.
Komt het door gamen of de telefoon?
Het bewijs dat schermgebruik rugpijn geeft, is onvoldoende. Lang stilzitten in één houding afwisselen met bewegen is wel verstandig.
Moet mijn kind stoppen met sporten?
Nee. In beweging blijven is juist het advies. Geen sport is in het bijzonder aan- of afgeraden.
Helpt rust?
Nee, bedrust is niet zinvol.
Helpen steunzolen tegen rugpijn?
Daar is geen goed bewijs voor. Bij volwassenen voorkomen zolen rugpijn niet. Bij een duidelijk beenlengteverschil kan een aanpassing soms zin hebben; dat bekijkt de arts of specialist.
Mijn kind heeft een bolle rug. Is dat erg?
Een licht bolle bovenrug door houding ontstaat vaak op de basisschool en geeft meestal geen klachten. Kan uw kind de rug zelf recht maken, dan is het de houding. Kan dat niet, of wordt de rug krommer, laat dan de jeugdarts of huisarts kijken.
Wat is een goede houding?
Rechtop, schouders ontspannen, gewicht op beide voeten. Een lichte holling in de nek, een lichte bolling in de bovenrug en een lichte holling in de onderrug zijn normaal. Belangrijker dan stilzitten in de “goede” houding is afwisselen.
Wanneer is het geen gewone rugpijn?
Bij pijn in de nacht, pijn die naar de benen trekt, minder kracht of gevoel, afvallen of zich ziek voelen. Ga dan binnen een dag naar de huisarts.
De rugpijn duurt al langer dan een maand. Wat nu?
Dan is hulp zinvol. De richtlijn noemt de kinderfysiotherapeut of oefentherapeut. Spelen voeten, benen of beenlengte mee, dan kunt u ook bij ons terecht.
Staat uw vraag er niet bij? Bel 085 02 90 556 of bekijk alle vragen en antwoorden.
Bronnen
- JGZ-richtlijn Houding en bewegen (opent in een nieuw tabblad). Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en TNO, 2020, op de site aangeduid als in herziening. Paragrafen over rugklachten, risicofactoren rugpijn en nekpijn, schooltassen, adviezen over houding en versterkte kyfose.
- Ik heb pijn in mijn onderrug, hoe komt het en wat helpt? (opent in een nieuw tabblad). Thuisarts.nl (NHG). Laatst gewijzigd 15 juni 2026. Geschreven voor volwassenen.
- JGZ-richtlijn Extremiteiten (opent in een nieuw tabblad). Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en TNO, 2019. Paragraaf over beenlengteverschil.
- Yamato TP e.a. Do schoolbags cause back pain in children and adolescents? A systematic review (opent in een nieuw tabblad). British Journal of Sports Medicine 2018;52(19):1241-5.
- Swain CTV e.a. No consensus on causality of spine postures or physical exposure and low back pain: a systematic review of systematic reviews (opent in een nieuw tabblad). Journal of Biomechanics 2020;102:109312.
- Sahar T e.a. Insoles for prevention and treatment of back pain (opent in een nieuw tabblad). Cochrane Database of Systematic Reviews 2007;(4):CD005275.
- Ik heb de ziekte van Scheuermann (opent in een nieuw tabblad). Thuisarts.nl (NHG). Laatst gewijzigd 12 mei 2022.
Wanneer u een afspraak maakt bij onze praktijk, is het advies van onze praktijk. Dat komt niet uit deze bronnen.
